APAT NA TAON AKONG NAGING KASINTAHAN NIYA, PERO ISANG MENSAHE LANG NG MATALIK KONG KAIBIGAN ANG KINAILANGAN PARA MALAMAN KONG HINDI PALA AKO ANG MINAHAL NIYA
PART 1 – ANG PAGTATAPOS NG APAT NA TAONG PAGMAMAHAL
Isang buwan na lang bago ang master’s entrance examination ko nang makatanggap ako ng mensahe mula sa matalik kong kaibigan.
Pero hindi ang nalalapit kong pagsusulit ang nagpayanig sa mundo ko.
Kundi ang sumunod niyang sinabi.
[Kung sasabihin kong kami na ni Adrian, magagalit ka ba sa akin?]
[Mara, bakit hindi mo ako pinapansin? Nagtatampo ako sa’yo!]
Si Adrian ang boyfriend kong apat na taon ko nang karelasyon.
At si Bianca ang babaeng tinuring kong kapatid sa loob ng maraming taon.
Tinitigan ko nang ilang segundo ang litrato nilang magkahawak-kamay, saka ibinaba ang cellphone at muling itinuon ang pansin sa reviewer ko.
“Manatili sa tamang landas. Huwag hayaang sirain ng pansamantalang problema ang pangmatagalang pangarap.”
Kung nagkamali ako ng taong minahal, hindi ko kailangang magkamali rin sa kinabukasan ko.
1
Isang linggo bago iyon, ipinagdiwang namin ang ika-25 kaarawan ni Adrian.
Buong araw akong naghanda. Nag-ipon ako mula sa baon at part-time job para mabili ang mga regalong matagal na niyang gustong magkaroon. May camera, wireless headphones at relo na pinili ko isa-isa.
Bitbit ang malaking maleta ng mga regalo, masaya akong nagtungo sa University of Manila.
Ngunit pagdating ko sa pangunahing gate, sinalubong ako ng malakas na sigawan.
Napahinto ako.
Sa gitna ng maraming estudyante, nakikipagsuntukan si Adrian sa dating boyfriend ni Bianca.
Hindi ko pa kailanman nakitang ganoon kawalan ng kontrol ang lalaking apat na taon kong minahal.
Namumula ang mga mata niya. Sunod-sunod ang suntok na ipinupukol niya sa lalaking nakahandusay sa lupa.
“Adrian! Tama na!”
Sinubukan kong sumiksik sa mga nanonood.
Ngunit bago pa ako makarating sa kanila, biglang sumugod si Bianca at niyakap si Adrian mula sa likuran.
“Adrian, tama na! Nasasaktan ka na rin. Natatakot ako…”
Agad na huminto ang kamao ni Adrian.
Binalingan niya ang babaeng nakayakap sa kanya. Nagbago ang matigas niyang mukha at napalitan iyon ng pag-aalala.
“Pasensya na, Bianca. Natakot ka ba?”
Nakatayo lang ako sa gilid.
Ang isa ay boyfriend ko.
Ang isa naman ay matalik kong kaibigan.
At sa sandaling iyon, hindi ko na alam kung may lugar pa ba ako sa eksenang iyon.
Nagsimulang magbulungan ang mga estudyanteng nakapaligid sa kanila.
“Grabe, akala ko talaga si Adrian at si Mara ang endgame. Ang ganda-ganda pa naman ng girlfriend niya.”
“Matagal na namang halata. Apat na taon nang laging nandiyan si Bianca. Kahit anong problema, isang tawag lang niya, sumusugod agad si Adrian.”
“Naalala ninyo noong master’s interview? Halos iwan ni Adrian ang interview niya dahil lang tumawag si Bianca.”
“Narinig ko pa na tinutulungan niyang mag-review si Bianca. Physics ang major niya, pero nag-aaral siya ng accounting para maituro sa babae!”
Napahigpit ang hawak ko sa maleta.
Apat na taon.
Apat na taon akong naniwalang espesyal ang pagmamahal ni Adrian sa akin.
Pero ngayon ko lang nalaman na may isa pa pala siyang babaeng palaging inuuna.
Dumating ang mga security personnel ng unibersidad.
Agad na hinila ni Adrian si Bianca sa likod niya.
“Sir, ilang araw na niyang ginugulo ang kaibigan kong si Bianca. Hindi ko na kinaya.”
Napailing ang security guard.
“Adrian, hindi dahilan ang personal na problema para bugbugin mo ang isang tao!”
“Hindi na sila magkarelasyon, Sir,” malamig niyang sagot.
Napatingin ang lahat sa kanya.
May isang estudyanteng biglang nagtanong:
“Sandali lang, Kuya Adrian. Hindi ba may girlfriend ka?”
Siya ang junior namin noong senior high school. Kilala niya kaming dalawa dahil minsan kaming naging kinatawan ng paaralan sa isang promotional video.
Hindi ko namalayang napahawak ako sa singsing sa kaliwang palasingsingan ko.
Regalo iyon ni Adrian noong unang taon namin sa kolehiyo. Ipinambili niya iyon gamit ang perang matagal niyang inipon mula sa allowance at scholarship.
Tumingin si Adrian sa nagtatanong.
“Matagal na kaming hiwalay.”
Walang pag-aalinlangan ang boses niya.
Pagkatapos, hinawakan niya ang kamay ni Bianca.
“Si Bianca ang girlfriend ko ngayon.”
Biglang nag-ingay ang buong paligid.
“Ha? May girlfriend na pala siya?”
“Kung ganoon, niligawan niya talaga si Bianca habang may girlfriend siya?”
“Pero sabi niya dati may long-distance relationship siya!”
Hindi ko na kayang pakinggan ang mga sumunod na bulungan.
Parang unti-unting nawalan ng tunog ang paligid.
Nanginig ang mga daliri ko habang nakatingin sa dalawang taong pinakamahalaga sa akin.
Hindi ko alam kung alin ang mas masakit.
Ang malaman na ipinagpalit ako ng boyfriend ko, o ang malaman na ang babaeng kasama niya ay ang taong pinagkatiwalaan ko ng lahat ng sikreto ko.
Maya-maya, dinala ng security guard ang lalaking nasaktan sa ospital.
Nanatili si Adrian sa paaralan kasama si Bianca.
At hanggang sa huling sandali, hindi niya binitawan ang kamay nito.
2
Nang makaalis ang mga tao, narinig kong may nagtanong kay Adrian.
“Kuya, kayo na ba talaga ni Bianca?”
Unti-unti niyang binitiwan ang kamay nito.
“Huwag kang mag-isip ng kung anu-ano. Mabait na babae si Bianca. Karapat-dapat siyang mahalin ng isang taong mas mabuti kaysa sa akin.”
Ngumiti siya nang pilit.
“Ang ginawa ko kanina, paraan lang para maprotektahan siya.”
Namula ang mga mata ni Bianca.
“Pero para sa akin, ikaw ang pinakamabuting lalaki sa mundo.”
Hindi kumibo si Adrian.
Hinawakan muli ni Bianca ang kamay niya.
“Napag-usapan natin na kapag tayong dalawa lang, hindi natin babanggitin si Mara. Kaya ngayon, sagutin mo ako. May nararamdaman ka ba talaga para sa akin?”
“Bianca…”
“Kung kaibigan lang talaga ang tingin mo sa akin, bakit sa tuwing umiiyak ako, ikaw ang unang dumarating?”
Bumagsak ang mga luha niya.
“Bakit muntik mo nang isuko ang master’s interview mo dahil lang tumawag ako?”
“Bakit tuwing ka-video call mo siya, kapag tinawagan kita, sinasabi mong mahina ang internet para lang hindi niya malaman na kausap mo ako?”
Natahimik si Adrian.
“Adrian, dahil lang ba sa isang pangakong ginawa ninyo noong eighteen tayo, kailangan mong ipagpatuloy ang relasyon ninyo?”
Matagal siyang hindi sumagot.
Umaasa pa rin akong itatanggi niya ang lahat.
Kahit isang pangungusap lang.
Kahit isang kasinungalingang makapagbibigay sa akin ng dahilan para bigyan siya ng isa pang pagkakataon.
Ngunit sa huli, mahina niyang sinabi:
“May mga desisyon talaga ang tao noong kabataan niya na kailangan niyang pagbayaran habang buhay.”
Parang may kamay na dumakma sa puso ko.
Kaya pala.
Ang apat na taon naming pagsasama ay isang bagay na kailangan niyang pagbayaran.
Bigla kong naalala ang isang gabi noong senior high school kami.
Katatapos ko lang ng academic training at bumalik ako sa paaralan para mag-review.
Noong gabing iyon, narinig ko ang isang pag-uusap sa likod ng lumang library.
At ngayon ko lang naunawaan kung bakit mula noon ay hindi na muling naging pareho ang tingin ni Adrian sa akin.
Dahil ang pangakong pinanghahawakan niya sa loob ng pitong taon ay hindi pala para sa akin. At ang mas masakit, ako mismo ang naging dahilan kung bakit hindi niya iyon nagawang tuparin.

PART 2 – ANG PANGAKONG HINDI KO ALAM, AT ANG PAGMAMAHAL NA HINDI KO NA KAILANGANG IPAGLABAN
Advertisement
3
Noong senior high school kami, magkaibigan na sina Adrian at Bianca bago pa ako naging malapit sa kanilang dalawa.
Magkapitbahay sila noong bata pa sila. Madalas silang magkasabay pumasok sa paaralan, mag-aral at umuwi.
Si Bianca ang unang babaeng nagustuhan ni Adrian.
Ngunit noong eighteen years old sila, biglang lumipat ang pamilya ni Bianca sa Cebu dahil sa trabaho ng kanyang ama.
Bago umalis, nangako si Adrian sa kanya.
“Maghintay ka sa akin. Kapag nagkita tayong muli, hindi na kita hahayaang mawala.”
Sumagot si Bianca:
“Kung hindi ka pa nakakahanap ng girlfriend kapag bumalik ako, baka puwede tayong magsimula.”
Pareho silang tumawa noon.
Akala nila, simpleng pangako lamang iyon ng dalawang kabataang ayaw maghiwalay.
Pero sineseryoso pala iyon ni Adrian.
Ako naman, nakilala ko siya sa isang academic competition.
Magkapareho kami ng interes sa pag-aaral. Madalas kaming magpalitan ng notes at magtulungan sa mga pagsusulit.
Nang magtapos kami ng senior high school, ako ang unang umamin sa kanya.
Hindi niya ako agad sinagot.
Sa halip, sinabi niyang hindi pa siya handang magmahal.
Tinanggap ko iyon.
Makalipas ang ilang buwan, siya naman ang lumapit sa akin.
“Subukan natin,” sabi niya. “Gusto kitang makilala nang mas mabuti.”
At doon nagsimula ang apat na taong relasyon namin.
Noong una, maayos naman ang lahat.
Kapag may sakit ako, dinadalhan niya ako ng pagkain. Kapag nahihirapan ako sa pag-aaral, tinutulungan niya akong mag-review. Kapag may problema ako sa pamilya, handa siyang makinig kahit madaling-araw na.
Akala ko, iyon ang tunay na pagmamahal.
Hindi ko alam na may isang bahagi ng puso niya na hindi kailanman naging akin.
Isang gabi noong senior high school, nagkataong narinig ko ang pag-uusap nila ni Bianca sa likod ng library.
“Adrian, paano kung hindi ako bumalik?”
“Maghihintay ako.”
“At paano kung may magmahal sa iyo?”
“Kung may mangyari man, hindi ibig sabihin na makakalimutan kita.”
Noon, hindi ko pa alam na tungkol iyon sa kanila.
At nang maging girlfriend na niya ako, hindi ko na muling naisip ang pangakong iyon.
Ngayon, lahat ng alaala ay bumalik.
Ang mga gabing bigla siyang nawawala dahil may problema si Bianca.
Ang mga espesyal na araw na ipinagpapaliban niya dahil kailangan daw nitong tulungan.
Ang mga video call naming biglang napuputol kapag tumatawag ang kaibigan ko.
At ang master’s interview na halos isuko niya dahil kailangan siyang puntahan ni Bianca.
Hindi pala aksidente ang lahat.
Matagal na niyang pinipili ang babaeng iyon.
Ako lang ang huling nakaalam.
4
Kinagabihan, umuwi ako sa inuupahan kong apartment.
Tahimik kong inilapag ang maleta ng mga regalo sa tabi ng mesa.
Binuksan ko ang cellphone ko.
May ilang hindi nasagot na tawag mula kay Adrian.
May mensahe rin mula sa kanya.
Adrian: Nasaan ka? Bakit hindi ka sumasagot?
Adrian: May nangyari lang kanina. Huwag kang maniwala sa mga sinasabi ng ibang tao.
Adrian: Tatawag ako mamaya. Pag-usapan natin.
Binasa ko ang bawat mensahe.
Walang kahit isang pangungusap na nagsasabing nagsisisi siya.
Walang paliwanag kung bakit sinabi niyang matagal na kaming hiwalay.
At wala ring paghingi ng tawad sa ginawa niya sa akin.
Nag-type ako ng maikling sagot.
Mara: Hindi mo kailangang magpaliwanag. Narinig ko ang lahat.
Ilang segundo lang, tumawag siya.
Hindi ko sinagot.
Sunod-sunod ang pagpasok ng mga tawag hanggang sa tuluyan ko nang pinatay ang cellphone.
Pagkatapos, kinuha ko ang singsing na apat na taon kong suot.
Matagal ko itong tinitigan.
Naalala ko kung paano niya iyon ibinigay sa akin.
Noon, sinabi niyang hindi man siya mayaman, sisikapin niyang ibigay sa akin ang lahat ng kaya niya.
Ngayon, naiintindihan ko na.
Hindi pala ang halaga ng singsing ang mahalaga.
Ang mahalaga ay kung sino ang pinili niyang bigyan nito.
At ngayon, hindi na ako ang taong iyon.
Inilagay ko ang singsing sa maliit na kahon kasama ang iba pang alaala namin.
Pagkatapos, binura ko ang aming litrato sa cellphone ko.
Hindi dahil wala na akong nararamdaman.
Kundi dahil ayaw ko nang patuloy na saktan ang sarili ko sa paghawak sa isang bagay na matagal nang hindi akin.
5
Kinabukasan, dumating si Bianca sa apartment ko.
May dala siyang kape at isang maliit na paper bag.
“Mara, puwede ba tayong mag-usap?”
Pinapasok ko siya.
Umupo siya sa sofa at ilang beses na huminga nang malalim.
“Alam kong galit ka sa akin.”
Hindi ako sumagot.
“Pero hindi ko naman ginustong mangyari ito.”
Tumingin siya sa akin.
“Matagal na kaming may espesyal na relasyon ni Adrian. Hindi ko lang alam kung paano sasabihin sa iyo.”
Napangiti ako nang mapait.
“Espesyal na relasyon?”
Tumango siya.
“Simula pa noong bata kami, mahal na niya ako.”
“Kung ganoon, bakit hindi mo siya niligawan bago kami naging magkarelasyon?”
Hindi siya nakasagot.
Nagpatuloy ako.
“Alam mong boyfriend ko siya. Alam mo kung gaano ko siya kamahal. Ilang beses kitang kinuwentuhan tungkol sa mga problema namin. Ilang beses kitang tinanong kung tama pa ba ang ginagawa ko para sa kanya.”
Napayuko si Bianca.
“At sa lahat ng panahong iyon, alam mong may gusto ka rin sa kanya.”
“Mara, hindi ko naman sinasadya…”
“Pero pinili mong itago.”
Natahimik siya.
Sa wakas, inilabas ko ang isang lumang notebook mula sa drawer.
Iyon ang notebook na ginagamit ko noong unang taon namin sa kolehiyo. Nandoon ang mga tala ko tungkol sa pag-aaral, mga pangarap at mga planong gagawin namin ni Adrian pagkatapos ng graduation.
Binuklat ko ito sa isang pahina.
May nakasulat doon:
Kapag pareho na kaming nakapagtapos, mag-aaral kami sa parehong lungsod. Magtutulungan kaming abutin ang mga pangarap namin.
“Alam mo kung ano ang pinakamasakit?” tanong ko.
“Akala ko, kasama ako sa mga plano niya. Pero ngayon, naiintindihan kong habang nagpaplano ako ng kinabukasan naming dalawa, siya pala ay naghihintay lamang sa pagbabalik mo.”
Tumulo ang luha ni Bianca.
Hindi ko siya pinigilan.
“Hindi ko kayo pipigilan. Kung mahal ninyo ang isa’t isa, desisyon ninyo iyon. Pero huwag mong hilinging tanggapin ko na para bang wala kayong ginawang mali.”
Tumayo ako at binuksan ang pinto.
“At mula ngayon, huwag mo na akong tawaging matalik mong kaibigan.”
Umalis siya nang hindi nagsasalita.
Sa unang pagkakataon, hindi ko na naramdaman ang pangangailangang habulin siya.
6
Lumipas ang mga araw.
Bumalik ako sa aking nakagawian.
Gigising ako nang alas-sais ng umaga, mag-aalmusal, pupunta sa library at mag-aaral hanggang gabi.
May mga pagkakataong bigla kong naaalala si Adrian.
Lalo na kapag nakakakita ako ng paborito niyang pagkain o naririnig ang kantang madalas naming pakinggan.
Pero sa tuwing nangyayari iyon, pinapaalalahanan ko ang sarili ko:
Hindi kailangang maging masama ang isang alaala para piliin mong iwan ito sa nakaraan.
Isang linggo bago ang pagsusulit, muling nag-message si Adrian.
Adrian: Kailangan nating mag-usap.
Hindi ako sumagot.
Adrian: Hindi ko sinabing hindi kita minahal.
Adrian: Apat na taon tayong magkasama, Mara. Hindi ba sapat iyon para bigyan mo ako ng pagkakataong magpaliwanag?
Matagal kong tinitigan ang screen.
Pagkatapos, sumagot ako.
Mara: Hindi ko sinasabing hindi mo ako minahal. Ang sinasabi ko, hindi mo ako pinili.
Makalipas ang ilang minuto, tumawag siya.
Sa pagkakataong iyon, sinagot ko.
“Mara, hindi ganoon kasimple.”
“Alam ko.”
“Matagal ko nang gustong sabihin sa iyo ang tungkol kay Bianca. Pero natatakot akong mawala ka.”
Napapikit ako.
“Adrian, alam mo ba kung ano ang ibig sabihin niyon?”
Hindi siya sumagot.
“Gusto mong manatili ako habang hinihintay mo siyang bumalik. Gusto mong may girlfriend kang masasandalan habang may isang babaeng hindi mo kayang kalimutan.”
“Hindi ko sinasadya na masaktan ka.”
“Pero nasaktan mo ako.”
“Mahal kita.”
Napangiti ako nang mapait.
“Kung mahal mo ako, bakit kailangan kong makipagkumpitensya sa isang taong hindi mo naman talaga binitiwan?”
Tahimik siya.
“Adrian, hindi na ako galit. Pagod na lang ako.”
At tuluyan kong ibinaba ang tawag.
Pagkatapos, binlock ko ang numero niya.
7
Dumating ang araw ng master’s entrance examination.
Maaga akong gumising at pumunta sa testing center.
Pagdating ko sa gate, nakita ko si Adrian.
Nakatayo siya sa ilalim ng isang puno, may dalang kape at maliit na paper bag.
“Mara!”
Hindi ako huminto.
Lumapit siya at inilagay ang paper bag sa kamay ko.
“Alam kong gusto mo itong tinapay. Kumain ka muna bago ang exam.”
Tumingin ako sa kanya.
Mukha siyang pagod. May mga anino sa ilalim ng kanyang mga mata.
“Salamat, pero hindi na kailangan.”
“Mara, pagkatapos ng exam, puwede ba tayong mag-usap?”
“Hindi na.”
“Isang pagkakataon lang.”
Umiling ako.
“Adrian, may isang buwan akong ginugol sa pag-aaral habang iniisip kung paano ko haharapin ang ginawa ninyo. Hindi ako makatulog nang maayos. Hindi ako makakain nang maayos. Pero alam mo kung ano ang natutunan ko?”
Tumingin siya sa akin.
“Na hindi ko kailangang sirain ang sarili kong kinabukasan dahil lang may taong hindi marunong magpahalaga sa akin.”
Nangingilid ang luha niya.
“Hindi ko gustong matapos tayo nang ganito.”
“Pero ikaw ang unang nagtapos nito nang sabihin mong matagal na tayong hiwalay.”
Wala na siyang naisagot.
Iniwan ko ang paper bag sa tabi niya at pumasok sa testing center.
Sa pagkakataong iyon, hindi ako lumingon.
8
Makalipas ang dalawang buwan, lumabas ang resulta ng pagsusulit.
Isa ako sa mga nakapasa.
Hindi ako makapaniwala nang makita ko ang pangalan ko sa listahan.
Tinawagan ko agad ang mga magulang ko.
Umiiyak ang nanay ko sa kabilang linya habang binabati ako.
Sa wakas, nagtagumpay ako.
Hindi dahil sa tulong ng isang boyfriend na mahusay magturo.
Hindi dahil may taong laging nakasuporta sa akin.
Kundi dahil kahit nasaktan ako, pinili kong magpatuloy.
Sa araw ng enrollment, nakatanggap ako ng mensahe mula sa isang dating kaklase.
May litrato siyang ipinadala.
Nandoon sina Adrian at Bianca sa isang café malapit sa campus.
Magkatabi sila, pero hindi nakangiti si Adrian.
Ayon sa kaklase ko, naging magulo ang relasyon nilang dalawa matapos nilang maging opisyal.
Madalas silang magtalo.
Hindi raw naging madali ang pagsasama nila dahil pareho nilang alam kung paano nagsimula ang kanilang relasyon.
May mga pagkakataong tinatanong ni Bianca kung naaalala pa ba ni Adrian si Mara.
At may mga pagkakataong nagiging tahimik si Adrian kapag nababanggit ang pangalan ko.
Hindi ko na tinanong ang iba pang detalye.
Hindi ko na kailangang malaman kung masaya ba sila o hindi.
Hindi ko na kailangang hintayin na magsisi si Adrian para maramdaman kong may halaga ako.
Isang hapon, habang naglalakad ako sa bagong campus, nakita ko ang singsing na dating suot ko sa loob ng apat na taon.
Nasa maliit pa rin itong kahon sa aking bag.
Hindi ko na ito sinuot muli.
Sa halip, iniwan ko ito sa isang kahon ng mga lumang gamit sa bahay.
May mga bagay talagang dapat nang manatili sa nakaraan.
9
Makalipas ang isang taon, nagsimula akong mag-aral sa master’s program.
Marami akong nakilalang bagong kaibigan. Mas naging abala ako sa pananaliksik at sa mga proyektong dati ko lamang pinapangarap.
Isang araw, nakatanggap ako ng huling mensahe mula kay Adrian gamit ang ibang numero.
Adrian: Mara, sana masaya ka na.
Adrian: Minsan naiisip ko kung ano kaya ang nangyari kung hindi bumalik si Bianca.
Matagal kong binasa ang mensahe.
Pagkatapos, isinulat ko ang huling sagot ko.
Mara: Kung hindi siya bumalik, baka magkasama pa rin tayo. Pero hindi ibig sabihin na iyon ang tamang kinabukasan para sa akin.
Mara: Sana matutunan mong panindigan ang mga desisyon mo. At sana matutunan ko ring hindi na kailangang maghintay ng taong hindi sigurado sa akin.
Hindi na ako naghintay ng sagot.
Binura ko ang mensahe at ipinagpatuloy ang ginagawa ko.
Sa gabing iyon, habang nakaupo ako sa harap ng mga libro, bigla kong naalala ang sinabi ni Adrian noon:
“May mga desisyon talaga ang tao noong kabataan niya na kailangan niyang pagbayaran habang buhay.”
Ngayon, naiintindihan ko na ang ibig sabihin niyon.
Pero may isang bagay siyang hindi naunawaan.
Hindi ako ang kabayaran niya sa isang pangakong ginawa niya noong eighteen siya.
Hindi ako ang pansamantalang babaeng dapat niyang makasama habang hinihintay niya ang tunay niyang minamahal.
Ako si Mara.
Isang babaeng may sariling pangarap, sariling kinabukasan at sariling halaga.
At hindi ko kailangang maging pangalawang pagpipilian ng sinuman para lamang matawag na minamahal.
Dahil ang tunay na pagmamahal ay hindi tungkol sa kung sino ang pinakahihintay mo. Ito ay tungkol sa taong pinipili mong panindigan, kahit wala kang ibang makuha kapalit nito.
At kung kailangan kong mamili sa pagitan ng apat na taong pagmamahal at ng buong kinabukasan ko, sa pagkakataong ito, sarili ko naman ang pipiliin ko.
