LIMANG TAON AKONG NAMUHAY SA TAHIMIK DAHIL SA ASAWA KONG NAGBIBINGI-BINGIHAN SA BAHAY—HANGGANG MATUKLASAN KONG TATLONG TAON NA PALA SIYANG NAKAKARINIG, AT ANG BABAE NIYANG MINAMAHAL AY NAGBALIK NA MAY DALANG ANAK NIYA!
Limang taon akong namuhay kasama ang isang asawang halos hindi ako kinakausap.
Akala ko, iyon ang kapalit ng pagmamahal sa isang lalaking may kapansanan sa pandinig.
Hindi ko alam na ang katahimikang pinilit kong intindihin ay isa palang malaking kasinungalingan.
At ang pinakamasakit? Hindi lang pala ako ang babaeng pinili niyang lokohin. Pati ang sariling pamilya niya, kasabwat sa pagtatago ng katotohanan.
Limang taon nang kasal sina Adrian Montenegro at ako, si Elena Reyes.
May problema sa pandinig si Adrian. Kapag nasa labas siya, palagi niyang suot ang hearing aid niya. Pero sa tuwing umuuwi siya, agad niya itong inaalis.
Dahil dito, wala siyang naririnig.
Hindi niya naririnig ang mga sinasabi ko, ang mga tanong ko, maging ang simpleng pagbati ko kapag umuuwi siya.
Noong una, nahihirapan akong tanggapin iyon.
Pero minsan, sinabi niya sa akin:
“Elena, napapagod ako sa trabaho. Gusto ko lang ng katahimikan kapag nasa bahay na ako. Sana maintindihan mo.”
Kaya mula noon, natuto akong mamuhay nang hindi siya kinakausap.
Kung may kailangan ako, nagsusulat ako sa maliit na papel. Kung may gusto akong sabihin, hinihintay kong isuot niya ulit ang hearing aid niya.
Unti-unti, naging normal na sa akin ang isang tahanang walang usapan.
Hanggang isang hapon, may nakalimutan akong importanteng dokumento sa bahay.
Pagdating ko, nakita ko ang hearing aid ni Adrian sa ibabaw ng shoe cabinet.
Kinuha ko iyon at naglakad papunta sa study room niya.
Bahagyang nakabukas ang pinto.
Pero bago ko pa maitulak iyon, may narinig akong masayang pag-awit mula sa loob.
Natigilan ako.
Sumunod na narinig ko ang boses ng matalik niyang kaibigan na si Marco.
“Adrian, tatlong taon nang maayos ang pandinig mo. Hanggang ngayon ba, hindi mo pa rin sasabihin kay Elena?”
Tumawa nang mahina ang isang tao.
Si Adrian.
“Para saan pa? Mas maganda na ganito.”
“Pero araw-araw mong pinapatugtog ang mga kanta ni Bianca. Hindi ka ba nagsasawa?”
Saglit na natahimik ang dalawa.
Pagkatapos, sumagot ang asawa ko.
“Pinakasalan ko si Elena dahil tahimik siya, maunawain, at marunong mag-alaga sa mga magulang ko. Hindi niya ako ginugulo. Kung nalaman niyang gumaling na ang pandinig ko, siguradong magbabago ang lahat.”
“At si Bianca?”
“Si Bianca ang babaeng mahal ko. Isa siyang malayang ibon. Ayokong itali siya sa responsibilidad ng pag-aasawa.”
Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa buong katawan ko.
Tatlong taon na pala siyang nakakarinig.
Tatlong taon na niyang naririnig ang bawat salita ko, pero pinili niyang magkunwaring bingi.
At ang babaeng tinutukoy niya ay si Bianca Santos, ang dating kasintahan niyang ilang taon nang nasa ibang bansa.
Mahigpit kong hinawakan ang hearing aid sa palad ko.
Hindi ako kumatok.
Hindi ako pumasok.
Tahimik akong umalis at agad na nagpadala ng mensahe sa abogado ko.
“Pakihanda po ang divorce agreement ko. Gusto kong matapos ito sa lalong madaling panahon.”
Bumili ako ng malamig na tubig sa convenience store at ininom iyon bago bumalik sa bahay.
Pagdating ko, abala si Adrian sa paghahanap ng hearing aid niya.
Binubuksan niya ang mga unan sa sofa at halos baligtarin na ang buong sala.
Kung dati, maaawa ako sa kanya.
Ngayon, napangiti na lang ako.
Napakahusay niyang umarte. Sayang at hindi siya naging artista.
Iniabot ko ang hearing aid.
Sandaling natigilan siya bago iyon isuot.
“Kanina ka pa ba nandito?” tanong niya.
“Kakarating ko lang.”
“Pasensya na. Hindi ko makita ang hearing aid ko.”
“Wala iyon. Sa susunod, ilagay mo sa tamang lugar para hindi ka mahirapan.”
Tumango siya.
Pagkatapos, inayos niya ang kuwelyo ng polo niya.
“May overtime kami sa opisina. Huwag mo na akong hintayin sa hapunan.”
Umalis siya nang hindi man lang ako muling nililingon.
Mula sa bintana, nakita ko ang isang babaeng nakaputing damit na naghihintay sa tabi ng itim niyang sasakyan.
Paglapit ni Adrian, agad siyang niyakap ng babae.
Si Bianca.
Ang babaeng hindi niya gustong itali sa kasal.
Ngayon, nakabalik na ito.
At mukhang wala nang balak umalis.
Kinabukasan, nagpunta ako sa ospital upang dalawin ang biyenan kong si Aling Teresa.
Mahina na ang katawan niya mula pa noong ikasal kami ni Adrian. Halos linggo-linggo akong naroon para magpalit ng damit niya, magpakain, maglinis at mag-asikaso sa lahat ng pangangailangan niya.
Mahal na mahal ko siya.
Palagi niyang sinasabi na maswerte siya dahil mayroon siyang manugang na katulad ko.
Kaya bago ako tuluyang umalis sa buhay ng pamilya nila, gusto ko siyang makita sa huling pagkakataon.
Pero pagdating ko sa silid niya, narinig ko ang boses niya mula sa loob.
“Hayaan mong si Elena ang gumawa ng mga maruruming trabaho. Ikaw, Bianca, magpahinga ka lang. Huwag mong pagurin ang sarili mo.”
“Diyos ko, Tita, dalawang damit lang naman ang lalabhan ko.”
“Huwag kang magkukumpara! Nagdadalang-tao ka sa magiging unang apo ng pamilyang Montenegro. Limang taon nang kasal si Elena sa anak ko, wala pa rin siyang naibibigay na apo sa akin.”
Parang tumigil ang mundo ko.
“Kung hindi lang siya baog, matagal na sana akong may kalarong apo. Ikaw talaga ang biyayang dumating sa pamilya namin.”
Napatingin ako sa pagkaing hawak ko.
Ang paboritong almusal ni Aling Teresa.
Hindi ko alam kung paano ako nakatayo pa rin nang marinig kong buntis si Bianca.
At ang batang dinadala niya ay anak ni Adrian.
Ang mas masakit, alam pala ng biyenan ko ang lahat.
Habang ako ang nag-aalaga sa kanya, lihim niyang pinoprotektahan ang babaeng kinabitan ng anak ng asawa ko.
Napaatras ako at aksidenteng nabangga ang isang nurse na may dalang medical supplies.
“Ma’am! Mag-ingat po kayo!”
Agad na tumahimik ang mga tao sa loob ng silid.
Makalipas ang ilang segundo, bumukas ang pinto.
Lumabas si Adrian.
Pagkakita niya sa akin, biglang nawala ang kulay sa mukha niya.
At bago pa siya makapagsalita, lumapit si Bianca sa likuran niya, hinawakan ang tiyan nito, at malumanay na nagsabi:
“Adrian, huwag kang magalit kay Elena. Baka nasaktan lang siya nang malaman niyang may anak na tayo…”

PART 2 – BUONG KUWENTO PARA SA WEBSITE
“Adrian, huwag kang magalit kay Elena. Baka nasaktan lang siya nang malaman niyang may anak na tayo…”
Napatingin ako kay Bianca.
Napakaganda ng pagkakasabi niya. Parang ako pa ang taong kailangang unawain.
Pero hindi ako sumagot.
Tumingin ako kay Adrian.
“Anak ninyo?”
Hindi siya agad nakasagot.
“Elena, pakinggan mo muna ako. Hindi ito ang tamang lugar para mag-usap.”
“Kung gayon, saan ang tamang lugar? Sa bahay ba natin? O sa kuwartong pinagtataguan ninyo ng mga sikreto?”
Advertisement
“Elena!”
Napalingon si Aling Teresa mula sa kama.
“Anong ginagawa mo rito? Bakit ka nakikinig sa usapan ng ibang tao?”
Napangiti ako nang mapait.
“Ibang tao po ba ako, Tita? Limang taon akong nag-aalaga sa inyo. Akala ko pamilya na rin ang turing ninyo sa akin.”
“Kung tunay kang mabuting manugang, hindi mo ako ilalagay sa ganitong sitwasyon!”
“At kung tunay kayong mabuting biyenan, hindi ninyo ako gagawing katulong habang tinatawag na biyaya ang anak ng ibang babae.”
Namutla ang mukha ni Bianca.
Advertisement
“Elena, hindi ko naman ginustong saktan ka. Mahal lang talaga namin ang isa’t isa ni Adrian.”
Tiningnan ko siya.
“Kung ganoon, bakit hindi ninyo sinabi sa akin?”
Hindi siya nakasagot.
Dahil alam naming lahat ang sagot.
Mas komportable silang lokohin ako kaysa harapin ang katotohanan.
Hinawakan ni Adrian ang braso ko.
“Umalis muna tayo. Mag-uusap tayo sa bahay.”
Dahan-dahan kong inalis ang kamay niya.
“Huwag mo akong hawakan.”
Pagkatapos, inilapag ko sa maliit na mesa ang dalang pagkain.
“Para kay Aling Teresa iyan. Huling beses ko nang gagawin ang ganitong bagay.”
Hindi ko na hinintay ang sagot nila.
Umalis ako sa silid.
Sa elevator, nanginginig ang mga kamay ko. Hindi dahil natatakot ako, kundi dahil sa wakas ay naramdaman kong tapos na ang limang taon kong pagpipigil.
Pagdating ko sa bahay, agad kong inayos ang mga gamit ko.
Hindi naman marami ang kailangan kong dalhin.
Karamihan sa mga gamit sa bahay ay binili ni Adrian bago kami ikasal. May sarili akong mga damit, dokumento at ilang personal na gamit.
Nang gabing iyon, umuwi siya nang mas maaga kaysa dati.
Pagpasok niya sa kuwarto, nakita niya akong naglalagay ng damit sa maleta.
“Elena, ano ang ginagawa mo?”
“Nag-iimpake.”
“Saan ka pupunta?”
“Sa lugar kung saan hindi ko na kailangang magkunwaring masaya.”
Napabuntong-hininga siya.
“Alam kong nagulat ka sa nangyari kanina, pero hindi mo kailangang palakihin ang problema.”
Napatingin ako sa kanya.
“Palakihin?”
“Oo. Tungkol sa hearing aid ko, may dahilan naman kung bakit hindi ko sinabi sa iyo.”
“Anong dahilan?”
Umupo siya sa gilid ng kama.
“Alam mong nahihirapan akong makipag-usap sa mga tao. Noong gumaling ang pandinig ko, gusto ko munang magpahinga. Ayokong madagdagan ang mga inaasahan mo sa akin.”
Napatawa ako.
“Mga inaasahan? Adrian, ano ba ang hinihingi ko sa iyo sa loob ng limang taon? Isang simpleng usapan? Isang hapunang sabay nating kinakain? Kahit isang tanong kung kumusta ang araw ko?”
Hindi siya sumagot.
“Alam mo ba kung ilang beses akong umiyak dahil pakiramdam ko, mag-isa lang ako sa bahay na ito?”
“Elena, hindi naman kita pinabayaan.”
“Talaga? Alam mo ba kung kailan ang huling beses na sinabi mong mahal mo ako?”
Natahimik siya.
“Alam mo ba kung ano ang paborito kong pagkain? Alam mo ba kung anong nangyari sa akin noong nawalan ako ng trabaho? Alam mo ba kung ilang gabi akong naghintay sa iyo?”
Wala siyang maisagot.
Pagkatapos ng ilang segundo, sinabi niya:
“Kasalanan ko na hindi kita nabigyan ng sapat na atensyon. Pero hindi ibig sabihin noon na wala akong utang na loob sa iyo.”
“Utang na loob?”
Tumayo ako.
“Adrian, hindi ako nagpakasal para maging tagapag-alaga ng pamilya mo. Nagpakasal ako dahil mahal kita.”
Nakita kong bahagyang nagbago ang ekspresyon niya.
Pero mabilis din niya itong itinago.
“At tungkol kay Bianca, huwag kang mag-isip ng kung anu-ano. Nagkaroon kami ng nakaraan, pero iba ang sitwasyon ngayon.”
“May anak siya sa iyo.”
“Nagkamali kami.”
“At ako ang dapat umunawa?”
Hindi siya sumagot.
Kinuha ko ang maleta at lumabas ng kuwarto.
Bago ako tuluyang umalis, inilapag ko sa mesa ang isang sobre.
“Basahin mo iyan.”
“Ano ito?”
“Ang bagay na dapat matagal ko nang ginawa.”
Hindi ko na hinintay na buksan niya iyon.
Kinabukasan, tinawagan ako ng abogado kong si Atty. Gabriel Santos.
“Elena, handa na ang divorce agreement. Pero may ilang bagay tayong kailangang linawin tungkol sa mga ari-arian ninyo.”
“Anong ibig ninyong sabihin?”
Ipinaliwanag niyang noong ikasal kami, malinaw sa kasunduan na magkahiwalay ang mga ari-arian naming pag-aari bago ang kasal.
May sarili akong ipon at maliit na condominium na nabili ko bago pa kami magkakilala.
Hindi iyon alam ni Adrian.
Hindi ko kailanman ipinagmalaki ang sarili kong pera dahil hindi ko naman iyon naging dahilan ng pag-aasawa.
Ang alam niya, ordinaryong empleyado lamang ako na may sapat na sahod para sa sariling pangangailangan.
“May karapatan kang humingi ng patas na paghahati sa mga ari-ariang pinagsamahan ninyo,” sabi ni Atty. Gabriel.
“Ang gusto ko lang po ay matapos ito nang maayos.”
“Kung ganoon, ihahanda ko ang mga dokumento.”
Pagkababa ko ng tawag, nakatanggap ako ng mensahe mula kay Adrian.
Umuwi ka. Kailangan nating mag-usap.
Hindi ako sumagot.
Ilang minuto pa ang lumipas, nagpadala siya ulit.
Huwag kang gumawa ng desisyon habang galit ka.
Binasa ko iyon at tuluyang pinatay ang screen ng cellphone.
Sa loob ng limang taon, palagi kong inuuna ang nararamdaman niya.
Ngayon, oras ko naman.
Makalipas ang dalawang araw, dumating si Adrian sa condominium ko.
Hindi ko alam kung paano niya nahanap ang address, pero nang buksan ko ang pinto, mukha siyang pagod at balisa.
“Elena, kailangan nating mag-usap.”
“May abogado na ako. Maaari mong sabihin sa kanya ang kailangan mong sabihin.”
“Huwag mong gawing legal ang problema natin.”
“Ikaw ang unang gumawa nito nang magtago ka ng katotohanan sa loob ng tatlong taon.”
Pumasok siya at napatingin sa paligid.
“Sa iyo pala talaga ang lugar na ito?”
“Oo.”
“Akala ko inuupahan mo lang.”
“Marami ka talagang hindi alam tungkol sa akin, Adrian.”
Napayuko siya.
“Elena, gusto kong malaman mo na hindi ko naman intensiyong saktan ka.”
“Pero ginawa mo pa rin.”
“Si Bianca ang nagbalik ng dating damdamin ko. Hindi ko rin inaasahan na magkakaroon kami ng anak.”
“At ano ang plano mo? Itatago mo ba ako habang pinapalaki ninyo ang anak ninyo?”
“Hindi ganoon.”
“Kung hindi ganoon, ano?”
Hindi siya nakasagot.
Ilang sandali kaming nagkatitigan.
Pagkatapos, inilabas niya ang papel mula sa sobre na iniwan ko sa bahay.
“Divorce agreement?”
“Oo.”
“Talaga bang gusto mo akong hiwalayan?”
“Matagal na akong nag-iisa sa kasal na ito. Ngayon, gusto ko nang maging malaya.”
Bigla siyang lumapit.
“Limang taon tayong magkasama, Elena. Hindi ba sapat ang limang taon para bigyan mo pa ako ng pagkakataon?”
Tumingin ako sa kanya.
“Limang taon akong naghintay na kausapin mo ako. Tatlong taon kang nakakarinig pero pinili mong huwag akong pansinin. Ilang pagkakataon pa ba ang kailangan mong ibigay ko?”
Wala siyang naisagot.
Sa unang pagkakataon, nakita kong wala siyang maipagtanggol.
Makalipas ang ilang araw, muli akong nagpunta sa ospital.
Hindi para mag-alaga.
Kailangan ko lamang kunin ang ilang personal na gamit na naiwan ko sa dating silid ni Aling Teresa.
Pagdating ko, naroon si Bianca.
Nakasandal siya sa kama habang may hawak na baso ng tubig.
Pagkakita niya sa akin, bahagya siyang ngumiti.
“Elena, dumating ka pala.”
Tumango ako.
“May kukunin lang ako.”
“Alam mo, hindi ko rin ginusto na ganito ang mangyari.”
Hindi ako sumagot.
Nagpatuloy siya.
“Pero mahal na mahal ko si Adrian. Kahit noong kasal kayo, hindi niya ako tuluyang nakalimutan.”
Tiningnan ko siya.
“Kung mahal mo siya, bakit kailangan mong ipaalala sa akin ang bagay na iyon?”
Natahimik siya.
“May isa lang akong gustong sabihin,” dagdag ko. “Hindi ko kayo pipigilan. Pero huwag ninyong asahan na magpapatuloy akong maging tagapag-alaga ng pamilyang hindi naman ako itinuturing na bahagi nito.”
Tumayo ako upang umalis.
Pero bago ako makalabas, nagsalita si Aling Teresa.
“Elena, sandali.”
Nasa kama siya at mukhang mahina.
“Anak, huwag mo naman akong iwan.”
Napalingon ako.
“Alam kong marami kang ginawa para sa akin. Pero sana intindihin mo rin kami. Gusto ko lang magkaroon ng apo bago ako mamatay.”
“Tita, hindi ko po kayo pinagkaitan ng apo. Hindi ko lang po kayang tanggapin na habang inaalagaan ko kayo, iba ang pinoprotektahan ninyo.”
“Kung babalik ka, magiging maayos din ang lahat.”
Umiling ako.
“Hindi na po ako babalik.”
Napayuko siya.
At sa pagkakataong iyon, hindi na ako nakaramdam ng galit.
Pagod na lang.
Dumating ang araw ng pagpirma sa divorce agreement.
Nasa opisina ng abogado si Adrian, kasama ang isang legal representative.
Tahimik niyang binasa ang bawat pahina.
Nang matapos siya, tumingin siya sa akin.
“Sigurado ka na ba?”
“Oo.”
“May gusto ka pa bang hingin?”
“Wala.”
“Pati ang bahay?”
“Sa iyo na iyon. Hindi ko kailangan ng bahay na puno ng alaala ng mga panahong nag-iisa ako.”
Kinuha niya ang panulat at pinirmahan ang dokumento.
Pagkatapos, ako naman ang pumirma.
Sa simpleng pagpirma na iyon, natapos ang limang taon naming pagsasama.
Paglabas namin ng opisina, ilang sandali siyang nanatili sa tabi ko.
“Elena, may itatanong sana ako.”
“Ano iyon?”
“Kung sakaling hindi bumalik si Bianca, sa tingin mo ba magiging masaya tayo?”
Matagal akong tumingin sa kanya bago sumagot.
“Hindi ko alam, Adrian. Pero alam kong hindi ako naging masaya kahit noong wala pa siya.”
Napayuko siya.
“Siguro masyado akong nasanay na nandiyan ka.”
“At ako naman, masyadong nasanay na maghintay.”
Pagkatapos noon, naghiwalay na kami ng landas.
Lumipas ang ilang buwan.
Nalaman kong tuluyan nang nagsama sina Adrian at Bianca.
Pero hindi naging katulad ng inaasahan nila ang kanilang buhay.
Ang lalaking dating gustong magkaroon ng katahimikan sa bahay ay biglang napalibutan ng mga responsibilidad na hindi na niya kayang takasan.
Ang batang isisilang ay nangangailangan ng oras, atensyon at pag-aalaga.
Hindi na maaaring basta alisin ni Adrian ang hearing aid niya kapag napapagod siya sa ingay.
Kailangan na niyang makinig.
Kailangan na niyang sumagot.
At higit sa lahat, kailangan niyang maging ama.
Samantala, ipinanganak ang anak nila ni Bianca.
Hindi ko alam kung naging masaya sila o hindi. Hindi ko na rin gustong alamin.
Ang mahalaga, hindi na ako bahagi ng kanilang kuwento.
Isang araw, habang naglalakad ako sa isang maliit na café sa Makati, nakatanggap ako ng tawag mula kay Atty. Gabriel.
May natanggap daw siyang mensahe mula kay Adrian.
Gusto raw akong makausap ng dati kong asawa.
Tinanggihan ko iyon.
Pagkatapos, nakatanggap ako ng personal na mensahe mula sa kanya.
Elena, ngayon ko lang naintindihan kung gaano katahimik ang bahay kapag wala ka.
Matagal kong tinitigan ang mensahe.
Dati, ang katahimikan ang pinakamalaking bagay na kinatatakutan ko.
Ngayon, iyon na ang pinakamagandang regalong naibigay ko sa sarili ko.
Hindi ko siya sinagot.
Binura ko ang mensahe at ipinagpatuloy ang pag-inom ng kape.
Makalipas ang isang taon, nagpunta ako sa isang maliit na restaurant kasama ang ilang kaibigan.
Masaya akong nakikipagkuwentuhan nang bigla kong makita si Adrian sa kabilang bahagi ng lugar.
Kasama niya si Bianca at ang kanilang anak.
Nagkatinginan kami.
Saglit siyang natigilan.
Pagkatapos, ngumiti siya nang bahagya.
Hindi ako umiwas ng tingin.
Hindi rin ako lumapit.
Bumalik lang ako sa usapan namin ng mga kaibigan ko.
Sa unang pagkakataon, hindi na ako nasaktan nang makita siyang kasama ang babaeng ipinagpalit niya sa akin.
Dahil naunawaan ko na may mga taong dumarating sa buhay natin hindi upang manatili, kundi upang ipakita kung gaano natin dapat pahalagahan ang sarili natin.
Limang taon kong inakalang ang pagiging mabuting asawa ay nangangahulugang pagtanggap sa lahat ng pagkukulang ng isang tao.
Akala ko, kung mas magiging maunawain ako, mas mamahalin niya ako.
Pero nagkamali ako.
Hindi kailangang isakripisyo ng isang babae ang sariling kaligayahan para lamang mapanatili ang isang pamilyang hindi naman siya pinahahalagahan.
At hindi lahat ng katahimikan ay kapayapaan.
Minsan, ang katahimikan ay tanda lamang ng isang pusong matagal nang hindi pinakikinggan.
Ngayon, wala na akong asawa.
Wala na rin akong kailangang alagaan na taong hindi man lang kayang pakinggan ang mga sinasabi ko.
At sa wakas, mayroon na akong tahanang hindi ko kailangang tiisin ang kalungkutan.
Dahil sa huli, hindi ko kailangang makipag-agawan sa ibang babae para piliin ako ng isang lalaki. Ang kailangan ko lang gawin ay piliin ang sarili ko at magkaroon ng lakas ng loob na umalis.
