Sa mismong engagement party namin, pinilit ng ampon na kapatid ni Miguel na umupo sa gitna namin at pinili niya itong kampihan kaysa sa akin.

Bahagi 3
Akala ko tapos na ang lahat nang makuha ko ang trabaho, pero isang pag-amin ni Miguel ang nagpabago sa lahat ng akala ko tungkol sa amin.

Lunes ng umaga, maaga akong pumasok sa opisina sa Makati CBD. Naka-plantsa ang blouse ko, nakatali ang buhok ko, dala ko ang notebook na binigay ni Mia. Hindi ako sanay sa bagong elevator, sa bagong ID, sa bagong pangalan sa desk ko. Pero sa unang pagkakataon sa loob ng dalawang taon, ako lang ang nagdesisyon kung paano ako magsisimula ng araw ko.

Si Carlos ang unang bumati sa akin, kung bati man ang matatawag doon. Binigyan niya ako ng listahan ng mga gagawin, maikli lang ang paliwanag niya, pero malinaw. Sabi niya, ayaw niya ng paligoy-ligoy. Kung hindi ko alam, magtanong ako agad. Kung kaya ko, gawin ko agad. Hindi siya nagtanong tungkol sa mga mata ko, hindi siya nagtanong tungkol sa engagement ko. Para sa kanya, trabaho lang.

Sa unang linggo, natutunan ko ang ritmo ng opisina. Alas otso ang pasok, mabilis ang mga meeting, maraming papeles tungkol sa medical equipment. Si Mia ang katabi ko sa pantry, siya ang nagtuturo sa akin kung sino ang lalapitan, kung paano magpa-approve, kung paano makisama nang hindi nagpapa-api. Sa tuwing nagkakamali ako, hindi ako sinisigawan ni Carlos. Sinasabi niya lang, ayusin mo, ulitin mo. Iyon lang. At para sa akin, malaking ginhawa na iyon.

Pero sa gabi, pag-uwi ko sa inuupahan kong kuwarto sa Quezon City, bumabalik ang lahat. Ang ₱47,000 na balanse ko, binabawasan ng upa, ng pamasahe, ng pagkain. Hindi ako puwedeng magkamali sa pera. Binuksan ko ang bank app ko halos gabi-gabi, hindi dahil nagdududa ako, kundi dahil gusto kong makita na ako pa rin ang may hawak ng sarili kong pera. Ang ₱68,000 na binayaran ko sa engagement party, hindi ko na mababawi. Pero hindi ko na rin gustong bayaran pa ang susunod na kahihiyan.

Si Miguel, hindi tumigil. Sa unang araw ng trabaho ko, nagpadala siya ng mensahe. Sabi niya, umuwi raw ako, naghihintay ang mama niya. Sabi niya, si Grace daw, hindi makatulog. Hindi ako sumagot. Sa pangalawang araw, tumawag siya. Hindi ko sinagot. Sa pangatlong araw, nagpadala ang mama niya ng mensahe gamit ang numero ni Miguel. Sabi niya, wala raw akong galang, wala raw akong utang na loob. Binasa ko lang, tapos pinatay ko ang cellphone ko.

Si Grace naman, ibang klase. Hindi siya sumisigaw. Nagpapadala siya ng mahahabang mensahe na parang nagso-sorry, pero sa dulo, ako pa rin ang may kasalanan. Sabi niya, hindi niya raw alam na ganito ko bibigyang pansin ang pag-upo sa gitna. Sabi niya, mula bata, ganito na sila ni Miguel. Sabi niya, sana raw maintindihan ko na kulang siya sa pagmamahal. Binasa ko ang mga mensahe niya nang paulit-ulit, at doon ko napansin ang isang bagay na hindi ko napansin noong gabi ng party. Hindi siya humingi ng tawad dahil nasaktan ako. Humingi siya ng tawad dahil nasira ang gabi niya.

Isang gabi, tumawag ang mama ko. Sa wakas, sinagot ko. Hindi ako umiyak agad, pero nanginginig ang boses ko. Tinanong niya kung totoo bang kinansel ko ang engagement. Sabi ko, oo. Tinanong niya kung sigurado ako. Sabi ko, oo, pero natatakot ako. Sabi niya, kung natatakot ako, bakit ko ginawa. Sabi ko, kasi kung hindi ko ginawa, habang buhay akong matatakot.

Hindi siya nagalit. Sabi niya, matagal na raw niyang nakikita na lagi akong nagtitiis. Noong nasa Boracay kami ni Miguel, masaya raw ako. Pero pagbalik ni Grace, parang lagi na lang akong pangalawa. Sabi ng mama ko, hindi raw niya ako pinalaki para maging pangalawa sa sarili kong engagement. Doon ako umiyak. Hindi dahil sa sinabi ni Miguel, kundi dahil sa wakas, may nagsabi sa akin na tama ang naramdaman ko.

Pagkatapos ng tawag na iyon, mas naging malinaw sa akin ang gusto kong gawin. Hindi ako babalik sa bahay ni Miguel para lang patunayan na kaya kong magtiis. Hindi ako makikipag-ayos sa pamamagitan ng paghingi ng tawad na hindi ko naman nararamdaman. Gusto kong ayusin ang buhay ko muna. Gusto kong maging maayos sa trabaho, maging maayos sa pera, maging maayos sa sarili ko.

Kaya nang mag-aya si Miguel na magkita kami sa isang maliit na café malapit sa opisina ko, pumayag ako. Hindi para makipagbalikan. Para marinig ko siya nang harapan, at para masabi ko rin sa kanya nang harapan kung ano ang totoo. Dumating siya na nakasuit pa rin, pero pagod ang mukha. Walang bulaklak, walang mama niya, walang Grace. Siya lang. Umupo siya sa harap ko, umorder ng kape, at sa unang pagkakataon, hindi siya nag-utos.

Sabi niya, hindi raw niya akalain na gagawin ko iyon sa harap ng maraming tao. Sabi niya, napahiya raw siya. Sabi ko, napahiya rin ako, noong pinili niyang paupuin si Grace sa gitna namin sa sarili naming engagement. Tumahimik siya. Tapos sinabi niya ang bagay na nagpabago sa lahat.

Sabi niya, alam niya. Alam niyang ayaw ko. Alam niyang hindi ako komportable na si Grace ang nasa gitna. Pero hinayaan niya, kasi ayaw niyang magtampo si Grace. Sabi niya, sinabi niya kay Grace na ayos lang sa akin, kahit hindi niya ako tinanong. Sabi niya, sinabi niya sa mama niya na ako ang mag-a-adjust, kasi ako raw ang mas nakakaintindi. Nang marinig ko iyon, hindi ako nagalit agad. Nanlamig ako. Kasi sa wakas, hindi na ito haka-haka. Inamin niya na ako ang ginawa niyang panakip sa lahat.

Tinanong ko siya, bakit niya ginawa iyon. Sabi niya, kasi mula bata, pakiramdam niya responsibilidad niya si Grace. Hiwalay ang mga magulang ni Grace, siya ang naging sandalan nito. Kapag umiiyak si Grace, pakiramdam niya kasalanan niya kung hindi siya pupunta agad. Kapag nagtatampo si Grace, pakiramdam niya kailangan niyang ayusin agad. Sabi niya, hindi niya sinasadya na saktan ako. Pero habang nagsasalita siya, narinig ko rin ang hindi niya sinasabi. Hindi niya sinabi na titigilan niya. Hindi niya sinabi na magbabago siya. Ang sinabi niya lang, sana raw intindihin ko pa rin siya.

Doon ako natauhan. Dalawang taon akong umintindi. Dalawang taon akong nag-ayos ng spare room, nagluto ng pagkain na hindi ko naman kinain, naghintay sa mga gabing siya ay nasa kabilang bahay dahil tinawag siya ni Grace. Dalawang taon akong nagsabi sa sarili ko na normal lang ito, na ganito talaga ang magkapatid. Pero hindi pala normal na ako ang laging mag-a-adjust, at siya ang laging magpapaalam.

Sinabi ko sa kanya, hindi ko na kayang maging taga-intindi. Sinabi ko, pagod na ako. Sabi niya, kung magso-sorry lang daw ako sa mama niya, ayos na raw ang lahat. Sabi niya, babalik daw tayo sa dati, itutuloy daw natin ang kasal. Tinitigan ko siya at tinanong ko, anong dati ang babalikan natin. Yung dati na ako ang nagbabayad, ako ang nagtitiis, ako ang umiiyak mag-isa sa elevator? Hindi siya nakasagot.

Pag-uwi ko noong gabing iyon, hindi ako umiyak. Nag-empake ako ng ilang gamit. Hindi dahil aalis ako agad, kundi dahil napagtanto ko na kailangan ko ng lugar na akin lang. Ang kuwarto ko sa Quezon City, malapit sa bahay ni Miguel. Alam niya ang address, alam ng mama niya, alam ni Grace. Gusto ko ng lugar na hindi nila basta-basta mapupuntahan. Gusto ko ng lugar na pag-uwi ko, ako lang ang magdedesisyon kung sino ang papasukin ko.

Kinabukasan, kinausap ko si Mia. Sabi ko, naghahanap ako ng maliit na studio malapit sa Makati, kahit maliit lang, basta malinis at tahimik. Sabi ni Mia, tutulungan niya ako. Sabi niya, huwag akong magmadali, pero huwag din akong matakot. Sabi niya, ang ₱47,000 ko, kaya pa, basta magtipid ako hanggang sa unang sweldo. At doon ko naisip ang isang maliit pero mahalagang desisyon.

Nagdesisyon ako na ibabalik ko ang engagement necklace kay Miguel, pero hindi sa personal. Ibibigay ko ito kay Mia, at si Mia ang magbibigay sa kanya. Hindi dahil natatakot ako sa kanya, kundi dahil ayaw ko nang magkaroon pa ng isa pang eksena kung saan ako ang mag-a-adjust. Gusto kong tapusin ang isang bagay nang maayos, nang hindi ako nasasaktan ulit. Gusto kong ang huling bagay na ibibigay ko sa kanya ay hindi luha, kundi isang malinaw na desisyon.

Nang sabihin ko ito kay Mia, niyakap niya ako. Sabi niya, sa wakas, ako naman ang pinili ko. Hindi ako sumagot, pero ramdam ko na tama siya. Sa opisina, mas naging maayos ang trabaho ko. Binigyan ako ni Carlos ng isang maliit na proyekto, tungkol sa pag-aayos ng mga dokumento para sa isang bagong client. Hindi ito malaki, pero sa akin, malaki ito. Kasi sa unang pagkakataon, may nagtiwala sa akin nang hindi ako kailangang magmakaawa.

Isang hapon, nakita ko si Carlos na may kausap sa telepono, at narinig ko ang boses niya na lumambot nang konti. Sabi niya, “Bukas na lang kita susunduin, okay?” Napagtanto ko na ang kausap niya ay ang anak niya. Limang taong gulang, at kahit mahirap siyang pakisamahan sa opisina, iba siya kapag anak na niya ang kausap. Hindi ko siya kinumpara kay Miguel. Pero naisip ko, ang tunay na pag-aalaga, hindi kailangang ipagsigawan. Nakikita ito sa kung paano ka magsalita kapag walang nanonood.

Sa huling araw ng linggong iyon, nagpadala ulit si Grace ng mensahe. Mas maikli na ngayon. Sabi niya, “Ate Liza, galit ka pa rin ba?” Hindi ako sumagot agad. Pagkalipas ng isang oras, sumagot ako ng isang linya lang: “Hindi ako galit. Pagod na ako.” Pagkatapos, pinatay ko ang cellphone ko at binuksan ko ang kahon kung saan ko nilagay ang necklace. Tinitigan ko ito nang matagal. Hindi na ito kumikinang tulad noong gabing ibinigay ito sa akin ni Miguel. O baka ako lang ang hindi na kumikinang kapag nakikita ko ito.

Bago ako matulog, nagpadala si Miguel ng isa pang mensahe. Sabi niya, “Hindi pa tayo tapos.” Binasa ko lang, hindi ako sumagot. Kasi alam ko na, sa totoo lang, tapos na kami noong gabing pinili niyang kampihan ang iba kaysa sa akin. Ang natitira na lang, ang pag-amin na tapos na nga.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖

Bahagi 4
Humarap ako kay Miguel at sa mama niya sa huling pagkakataon, at sa wakas pinili kong ipagtanggol ang sarili ko at ang kinabukasan ko.

Lumipat ako sa maliit na studio malapit sa Makati. Hindi ito malaki, isang maliit na kuwarto lang na may sariling banyo, isang maliit na kusina, at isang bintana na tanaw ang mga ilaw ng lungsod. Pero sa akin, ito ang pinakamalaking lugar na naging akin. Ako ang pumili ng kurtina, ako ang pumili ng kumot, ako ang nagdesisyon kung sino ang bibigyan ko ng susi. Si Mia lang ang may duplicate, at iyon ay dahil pinagkakatiwalaan ko siya.

Sa unang linggo sa bagong lugar, mas naging maayos ang tulog ko. Hindi na ako nagigising sa tunog ng mensahe ni Miguel sa hatinggabi. Hindi na ako nagigising sa takot na baka may kumatok at magsabi na kailangan ko ulit magtiis. Nagigising ako sa tunog ng alarm ko, nagkakape ako nang mag-isa, at pumapasok ako sa opisina nang hindi mabigat ang dibdib ko. Ang ₱47,000 ko, unti-unti nang nadagdagan ng unang sweldo ko. Hindi ito malaki, pero akin. Walang nagsasabi na dapat kong gastusin ito para sa pamilya ng iba.

Sa opisina, binigyan ako ni Carlos ng mas malaking tiwala. Sabi niya, maayos ang ginawa ko sa proyekto, kaya ako na ang mag-aasikaso sa susunod na client. Hindi siya madaling magpuri, kaya nang sabihin niya iyon, alam kong totoo. Hindi ako umiyak, hindi ako nagpasalamat nang sobra. Sinabi ko lang, “Gagawin ko po nang maayos.” At ngumiti siya nang bahagya, yung ngiti na hindi mo makikita kung hindi mo tititigan nang mabuti.

Pero hindi pa tapos si Miguel. Isang Biyernes ng hapon, nagpadala siya ng mensahe. Sabi niya, magkita raw kami sa isang restaurant sa Makati, kasama ang mama niya at si Grace. Sabi niya, huling pag-uusap na raw ito. Sabi niya, kung hindi ako pupunta, ako raw ang sumira sa lahat. Binasa ko ang mensahe nang tatlong beses. Gusto kong hindi pumunta. Gusto kong sabihin na tapos na. Pero may isang parte sa akin na gustong marinig ang huling sasabihin nila nang harapan, para wala na akong tanong pag-alis ko.

Sinabi ko kay Mia ang tungkol sa imbitasyon. Sabi niya, sasamahan niya ako, hindi para makipag-away, kundi para may kasama ako. Sabi niya, kung gusto ko, hihintayin niya ako sa kabilang mesa. Pumayag ako. Hindi dahil natatakot ako, kundi dahil natutunan ko na na hindi ko kailangang harapin ang mahirap na bagay nang mag-isa.

Dumating kami sa restaurant nang alas sais. Naroon na si Miguel, ang mama niya, at si Grace. Nakaupo sila sa isang mesa sa gitna, parang handa na sila para sa isang paglilitis. Si Grace, nasa gitna na naman. Napansin ko agad. Kahit sa restaurant, sa gitna pa rin siya umupo. Ang mama ni Miguel, nakatingin sa akin na parang ako ang may kasalanan sa lahat ng nangyari sa mundo.

Umupo ako sa harap nila, si Mia sa kabilang mesa, tahimik na nagmamasid. Umorder si Miguel ng tubig, hindi siya tumingin sa akin nang diretso. Ang mama niya ang unang nagsalita.

“Liza, sa wakas pumunta ka rin.” Sabi niya, mataas ang boses. “Akala ko, tuluyan mo nang kinalimutan ang pamilya namin. Tatlumpu’t isa ka na, hindi ka na bata. Sino pa ang tatanggap sa iyo kung hindi si Miguel?”

Hindi ako sumagot agad. Huminga ako nang malalim, tulad ng ginagawa ko sa opisina bago ako magsalita sa meeting. Tinitigan ko siya at sinabi ko, “Mama, pumunta ako dito para makinig, hindi para magpaalipin.”

Natigilan siya. Si Miguel, tumingin sa akin na parang nagulat. Si Grace, nagsimulang umiyak na naman.

“Ate Liza, bakit mo kami ginaganito?” Sabi ni Grace, nanginginig ang boses. “Hindi ko naman sinasadya na umupo sa gitna noong engagement. Gusto ko lang na malapit ako kay Kuya.”

Doon ko sinabi ang totoo nang mahinahon. “Grace, alam kong gusto mong malapit kay Miguel. Pero engagement namin iyon. Ako ang mapapangasawa niya, hindi ikaw. At nang sinabi ko na hindi ako komportable, ikaw ang umiyak, at si Miguel ang niyakap ka, hindi ako.”

Umiyak lalo si Grace. “Hindi mo kasi naiintindihan, kulang ako sa pagmamahal.”

“Grace,” sabi ko, mahinahon pa rin, pero matatag. “Dalawang taon kitang inintindi. Inayos ko ang spare room para sa iyo. Hinayaan ko na si Miguel ang magluto para sa iyo bawat linggo. Hinayaan ko na mag-drive siya sa iyo ng hatinggabi kapag nagte-text ka na namimiss mo siya. Hindi ako nagreklamo. Pero noong gabing iyon, ako naman ang nangailangan ng pag-intindi. At wala akong natanggap.”

Tumingin ang mama ni Miguel kay Miguel at sinabi, “Miguel, sabihin mo sa kanya. Sabihin mo na mag-sorry siya, at tapos na ito.”

At doon, nangyari ang hindi ko inaasahan. Si Miguel, sa unang pagkakataon, hindi agad sumunod sa mama niya. Tumingin siya sa akin, tapos kay Grace, tapos sa mama niya. At sinabi niya, “Mama, tama si Liza.”

Natigilan ang buong mesa. Kahit ako, natigilan.

Sabi ni Miguel, mahina ang boses, “Alam ko na ayaw ni Liza na nasa gitna si Grace. Sinabi ko kay Grace na ayos lang, kahit hindi ko tinanong si Liza. Sinabi ko sa iyo na si Liza ang mag-a-adjust. Ako ang nagsabi na magtiis siya. Hindi niya kasalanan.”

Ang mama niya, namula ang mukha. “Anong sinasabi mo? Kinakampihan mo na ang babaeng iyan laban sa sarili mong mama?”

“Hindi ko siya kinakampihan laban sa iyo, Mama.” Sabi ni Miguel, mas tumatag ang boses niya. “Sinasabi ko lang ang totoo. Ako ang may kasalanan. Ako ang nagpabaya.”

Doon, lumabas ang totoo. Sinabi ng mama niya, na sinadya raw niya talagang paupuin si Grace sa gitna. Gusto raw niyang makita kung marunong akong magparaya. Gusto raw niyang malaman kung kaya kong maging asawa ng anak niya, kung kaya kong tiisin ang lahat. Nang marinig ko iyon, hindi ako nagalit. Natawa ako nang mahina, kasi sa wakas, inamin din nila. Hindi ito aksidente. Hindi ito pagkakamali. Sinubukan nila ako, at nang hindi ako pumasa sa pagsubok nila, ako pa ang sinisi nila.

“At pumasa ba ako?” Tanong ko. “Sa pagsubok ninyo, ano ang gusto ninyong gawin ko? Umupo sa tabi, manood habang ang ibang babae ang nasa gitna ng engagement ko, at ngumiti na parang ayos lang?”

Hindi nakasagot ang mama niya. Si Grace, tumigil sa pag-iyak at tumingin sa akin na parang ngayon lang niya ako nakita.

Sabi ni Grace, “Ate Liza, hindi ko alam na ganito kalala ang nararamdaman mo. Akala ko, kasi lagi kang pumapayag, ayos lang sa iyo.”

“Grace,” sabi ko, “pumapayag ako kasi mahal ko ang kuya mo. Pero hindi ibig sabihin na hindi ako nasasaktan. Ang pagpayag ko, hindi lisensya para ulitin nang ulitin.”

Tumahimik si Grace. Sa unang pagkakataon, hindi siya sumugod kay Miguel. Umupo lang siya, at pinunasan ang luha niya.

Tumingin si Miguel sa akin at sinabi, “Liza, kung bumalik ka, magbabago ako. Hindi ko na hahayaang maulit ito. Magso-sorry ako sa iyo, sa harap nilang lahat.”

Gusto kong maniwala. Isang parte sa akin, yung parte na nagmahal sa kanya ng tatlong taon, gustong maniwala. Pero naalala ko ang elevator, ang panginginig ng kamay ko, ang ₱68,000 na binayaran ko nang mag-isa, ang mga gabing ako lang ang umiiyak sa kuwarto ko sa Quezon City. Naalala ko na sa tuwing sinabi niyang magbabago siya, ang nagbago lang ay ang dahilan kung bakit kailangan kong magtiis.

Sinabi ko sa kanya, “Miguel, hindi ko kailangan ng sorry mo sa harap ng maraming tao. Kailangan ko ng pagbabago noong tayo lang dalawa. At hindi mo ibinigay iyon.”

Kinuha ko ang maliit na kahon sa bag ko. Ang engagement necklace. Nilagay ko ito sa gitna ng mesa, hindi sa harap ni Miguel, hindi sa harap ni Grace, kundi sa gitna, kung saan dapat ako nakaupo noong gabing iyon. “Ibinabalik ko ito. Hindi dahil galit ako. Kundi dahil tapos na. At gusto kong tapusin ito nang maayos.”

Ang mama ni Miguel, sumigaw, “Walang utang na loob! Pagkatapos ng lahat ng ginawa namin sa iyo, ganito ang isusukli mo?”

Tumingin ako sa kanya nang diretso. “Mama, ako ang nagbayad ng ₱68,000 para sa salo. Ako ang nagdagdag ng dalawang putahe para hindi mapahiya ang pamilya ninyo. Ako ang umalis nang mag-isa at nagbayad ng taxi pauwi. Wala akong utang sa inyo. Kung may utang man, kayo ang may utang sa akin ng respeto.”

Tahimik ang buong restaurant. Ramdam ko ang tingin ng ibang tao, pero hindi ako nahiya. Kasi sa unang pagkakataon, hindi ako ang nahihiya. Sila ang nahihiya sa narinig nila.

Si Miguel, tumayo, at sinubukan akong hawakan sa kamay. “Liza, huwag mo akong iwan.”

Dahan-dahan kong binawi ang kamay ko. “Miguel, hindi kita iniwan. Ikaw ang umiwan sa akin noong gabing pinili mong kampihan sila kaysa sa akin. Ako lang ang unang umalis sa pinto.”

Umupo ulit siya, at doon ko nakita ang tunay na pagsisisi. Hindi yung pagsisisi na para lang matapos ang gulo. Yung pagsisisi na alam niyang huli na. Sabi niya, “Pasensya na. Totoong pasensya na.”

Tumango ako. “Tinanggap ko ang sorry mo. Pero hindi ibig sabihin na babalik ako. Ang pagpapatawad, hindi laging pagbabalik.”

Si Grace, nagsalita sa huli, mahina lang. “Ate Liza, pasensya na. Hindi ko na uulitin. Sana maging masaya ka.”

Sabi ko, “Sana maging masaya ka rin, Grace. Pero sana, matutunan mo rin na hindi mo kailangang maging gitna para mahalin ka.”

Tumayo ako, kinuha ko ang bag ko. Si Mia, tumayo rin sa kabilang mesa at lumapit sa akin. Hindi siya nagsalita, hinawakan lang niya ang kamay ko. Paglabas namin ng restaurant, huminga ako nang malalim, at sa unang pagkakataon sa loob ng mahabang panahon, magaan ang pakiramdam ko.

Hindi kami dumiretso sa bahay. Nagpunta kami sa isang maliit na café malapit sa opisina. Umorder si Mia ng iced Americano para sa akin, tulad noong araw ng interview. Sabi niya, “Proud ako sa iyo.” Sabi ko, “Proud din ako sa sarili ko.” At nagtawanan kami, hindi dahil masaya kami sa nangyari, kundi dahil sa wakas, tapos na.

Kinabukasan, pumasok ako sa opisina na may bagong lakas. Binigyan ako ni Carlos ng bagong proyekto, at sinabi niya na kung magpapatuloy ako nang ganito, magiging permanente ako sa susunod na buwan. Hindi ako nagmadali. Sinabi ko, “Gagawin ko ang trabaho ko, at magpapasalamat ako sa tiwala.” At sa unang pagkakataon, naramdaman ko na ang trabaho ay hindi lang pambayad ng upa. Ito ay patunay na kaya kong tumayo nang mag-isa.

Sa mga sumunod na linggo, mas naging maayos ang lahat. Tinawagan ko ang mama ko at sinabi kong ayos na ako. Sabi niya, naririnig niya sa boses ko na ayos na nga ako. Nag-ayos ako ng maliit na studio ko, naglagay ako ng bagong halaman sa bintana, nagluto ako ng sarili kong pagkain. Hindi na ako nag-check ng bank app gabi-gabi dahil sa takot. Nag-check ako dahil gusto kong makita na lumalago na ang ipon ko, kahit paunti-unti.

Si Miguel, minsan pa ring nagpadala ng mensahe. Hindi na siya nanghihingi ng tawad na may kondisyon. Sabi niya, naiintindihan na niya. Sabi niya, sana raw maging masaya ako. Hindi ako sumagot sa lahat, pero sa huling mensahe niya, sumagot ako ng isang linya: “Salamat, magiging masaya ako.” At totoo iyon.

Isang gabi, pag-uwi ko mula sa opisina, tumigil ako sa harap ng bintana ng studio ko. Tanaw ko ang mga ilaw ng Makati, ang mga taong nagmamadali, ang mga sasakyang dumadaan. Binuksan ko ang bintana at huminga ako nang malalim. Naalala ko ang litrato namin sa Boracay, ang ngiti ni Miguel, ang dating ako na laging nagtitiis. Tinanggal ko ang litratong iyon sa tabi ng kama ko noong lumipat ako, at nilagay ko sa isang kahon. Hindi dahil galit ako, kundi dahil kailangan ko ng espasyo para sa bagong litrato. Litrato ng sarili ko, na nakangiti nang hindi kailangang magtiis.

Sa wakas, hindi na ako nagtitiis para mahalin, natututo na akong mahalin ang sarili ko habang binubuksan ko ang bagong umaga sa Makati.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨