Bahagi 3
Akala ko kakampi ko ang biyenan ko, pero nang dumating si Miguel at pinili niya si Rose sa harap ng lahat, doon ko tuluyang natauhan.
Pumasok kami sa opisina na nasa ikalawang palapag ng bahay namin sa Makati. Ito ang opisina na ginagamit noon ni Papa. Amoy lumang kahoy at kape pa rin. Ang mga libro sa estante, ako ang nag-ayos noon. Ang litrato sa mesa, litrato namin ni Papa noong bata pa ako. Walang nagbago, pero parang ibang bahay na ang pinasok ko.
Isinara ni Miguel ang pinto. Tumingin siya sa akin na parang ako ang may problema. “Angela, ano ba itong ginagawa mo?” sabi niya. “Nakakahiya. Ang daming bisita sa baba. Bakit mo kailangang manggulo?”
Hindi ako sumagot agad. Tiningnan ko siya. Sa nakaraang buhay ko, ganito rin siya magsalita. Palagi niyang sinasabi na ako ang magulo. Palagi niyang sinasabi na ako ang walang modo. At palagi akong naniniwala. Palagi akong humihingi ng paumanhin kahit ako ang nasasaktan.
Pero ngayon, hindi na.
“Anong ginagawa ko?” tanong ko. “Ikaw ang magsabi sa akin, Miguel. Bakit si Rose ang nagpapanggap na ako sa bahay ko? Bakit hindi ako kilala ng mga kasambahay? Bakit tatlong taon akong nasa abroad at ni isang beses, hindi mo ako tinawagan para kamustahin?”
Napabuntong-hininga si Miguel. Lumapit siya at hinawakan niya ang kamay ko. Malamig ang kamay niya. “Pagod ka lang sa biyahe,” sabi niya. “Hindi mo naiintindihan. Si Rose, sekretarya ko lang. Tinutulungan niya lang ako sa party kasi wala ka. Hindi siya nagpapanggap.”
“Talaga?” sabi ko. “Sekretarya lang? Bakit siya ang tinatawag ng mga kasambahay na Ma’am? Bakit siya ang nakikipag-usap sa mga bisita na parang siya ang may-ari? Bakit sinabi niya na ako ang utusan niya?”
Hindi siya makasagot. Lumakad siya papunta sa bintana. Tumingin siya sa labas na parang nag-iisip ng palusot.
Sa baba, naririnig ko pa rin ang mahinang musika at tawanan ng mga bisita. Pero parang ang layo-layo na ng ingay na iyon. Parang nasa ibang mundo ako.
Bumukas ang pinto. Pumasok si Rose. Basa pa rin ang damit niya ng champagne. Hawak niya ang tissue. Umiiyak pa rin siya.
“Miguel, hindi ko na kaya,” sabi niya. “Bakit niya ako sinaktan sa harap ng lahat? Hindi ko naman siya inaano. Gusto ko lang ayusin ang party para sa’yo.”
Tumingin siya sa akin. “Ate Angela, kung galit ka sa akin, sabihin mo lang. Huwag mo akong saktan. Hindi ako lumalaban sa’yo.”
Ang galing niyang umarte. Kung hindi ko alam ang totoo, maniniwala rin ako na siya ang kawawa.
“Rose,” sabi ko nang mahinahon. “Kung sekretarya ka lang, bakit ka umiiyak na parang asawa? Bakit mo ako tinawag na probinsyana? Bakit mo ako pinalayas?”
“Hindi ko alam na ikaw si Mrs. Santos,” sabi niya. “Hindi kita kilala. Tatlong taon kang wala. Paano ko malalaman?”
“Pero kilala mo si Carlo Mendes,” sabi ko. “Kilala mo ang pangalan niya. Pero hindi mo siya nakilala sa mukha. At hindi ka marunong mag-Portuguese kahit sinasabi mong nag-aral ka sa Portugal at marunong ka ng walong lenggwahe.”
Namula si Rose. “Nakakabahan lang ako,” sabi niya. “Hindi ako sanay sa maraming tao. At saka, matagal na akong hindi nagsasalita ng Portuguese.”
Tiningnan ko siya nang diretso. “Hindi mo kailangang magsalita ng Portuguese ngayon,” sabi ko. “Sabihin mo lang sa akin, ano ang pangalan ng Papa ko? Saan ang kwarto ko sa bahay na ito? Ano ang paboritong ulam ni Papa noong nabubuhay pa si Mama?”
Hindi siya nakasagot. Tumingin siya kay Miguel, humihingi ng tulong.
Pumasok din ang biyenan ko. Agad siyang tumabi kay Rose. “Miguel, huwag mong hayaang apihin ang babaeng ito,” sabi niya. “Si Rose ang tumulong sa’yo habang wala ang asawa mo. Si Rose ang nag-asikaso ng bahay. Si Rose ang nag-asikaso sa akin.”
Tiningnan ko ang biyenan ko. Masakit, pero kailangan kong marinig ang totoo. “Mama, alam niyo po ba na nagpapanggap si Rose na ako?” tanong ko.
Hindi siya sumagot agad. Tumingin siya sa sahig. Pagkatapos, tumingin siya sa akin nang may inis.
“Angela, tatlong taon kang wala,” sabi niya. “Tatlong taon kang hindi nagkaanak. Ano ang gusto mong gawin ko? Panoorin na lang ang anak ko na mag-isa? Si Rose, mabait. Si Rose, maalaga. Kung siya ang kasama ni Miguel, baka magkaanak na kami ng apo.”
Doon ko naintindihan. Hindi pala siya naloko. Alam niya. Hinayaan niya. Mas pinili niya si Rose kasi nangako si Rose ng apo na hindi ko maibigay.
Nanginginig ang kamay ko. Hindi dahil sa galit lang, kundi dahil sa sakit. Tatlong taon akong nagtrabaho sa abroad para sa pamilya namin. Tatlong taon akong nagtiis ng lungkot para sa kumpanya. Tapos ganito ang ibabalik nila sa akin.
Pero sa pagkakataong ito, hindi ako umiyak sa harap nila. Sa nakaraang buhay ko, umiyak ako. Nagmakaawa ako. At iyon ang naging dahilan kung bakit nila ako natapakan.
Ngayon, huminga ako nang malalim. “Mama, hindi po ako makina para magbigay ng apo,” sabi ko. “Asawa po ako ni Miguel. Anak po ako ni Papa. Tao po ako.”
Tahimik ang opisina. Naririnig ko ang tibok ng puso ko.
Kinuha ko ang cellphone ko. Tinawagan ko si Papa. Matagal bago siya sumagot. Alam kong nasa Cebu siya para sa isang meeting. Pero kailangan ko siya ngayon.
“Papa,” sabi ko nang sumagot siya. “Nandito ako sa bahay sa Makati. Pwede po ba kayong umuwi? Kailangan ko po kayo.”
“Angela? Anak, ikaw ba iyan?” Halatang nagulat si Papa. “Nasa abroad ka, hindi ba? Bakit ka nasa Makati?”
“Papa, umuwi na po ako,” sabi ko. “At may kailangan po kayong malaman. Si Rose, nagpapanggap na ako dito sa bahay.”
Tahimik si Papa sa kabilang linya. Pagkatapos, nagsalita siya nang seryoso. “Huwag kang aalis diyan. Pauwi na ako. Huwag kang papayag na paalisin ka.”
Pinatay ko ang tawag. Tumingin ako kay Miguel. Namutla siya.
“Papa mo?” tanong ni Miguel. “Tinawagan mo si Papa mo?”
“Oo,” sabi ko. “Kasi siya lang ang nakakakilala sa akin dito. Siya ang nagtayo ng Reyes Group. Siya ang nakakaalam kung sino ang tunay na may-ari ng bahay na ito.”
Nagbago ang mukha ni Rose. “Hindi mo kailangang tawagin ang Papa mo,” sabi niya. “Nagkakamali ka lang. Pwede nating ayusin ito nang tayo-tayo lang.”
“Bakit ka natatakot kay Papa?” tanong ko. “Kung ikaw talaga ang Mrs. Santos, dapat matuwa ka. Dapat gusto mong makilala siya.”
Hindi siya nakasagot.
Lumapit si Miguel sa akin at binabaan niya ang boses niya. “Angela, makinig ka,” sabi niya. “Huwag mong idamay si Papa. Matanda na siya. Baka atakihin siya. Pag-usapan natin ito nang tayong dalawa lang. Bibigyan kita ng pera. Bibigyan kita ng condo sa BGC. Gusto mo ba? Umalis ka muna. Magpalamig ka.”
Doon ko lalong naintindihan ang lahat. Gusto niya akong paalisin ulit. Gusto niya akong itago ulit. Katulad ng ginawa niya sa nakaraang buhay ko.
Sa nakaraang buhay ko, umalis ako. Naniwala ako sa kanya. At iyon ang naging simula ng pagbagsak ko.
“Hindi ako aalis,” sabi ko nang malinaw. “Ito ang bahay ko. Ito ang kumpanya ng pamilya ko. Hindi ako ang aalis.”
Tumingin ako kay Rose. “At ikaw, Rose. Kung sekretarya ka lang, umasta ka bilang sekretarya. Hindi ka misis. Hindi ka may-ari. Hindi mo pag-aari ang pangalan ko.”
Umiyak si Rose. Pero sa pagkakataong ito, hindi na siya mukhang kawawa sa paningin ko. Mukha siyang taong nahuli sa kasinungalingan.
“Miguel, sabihin mo sa kanya!” sigaw ni Rose. “Sabihin mo na ako ang mahal mo! Sabihin mo na ako ang dapat na maging Mrs. Santos!”
Tahimik si Miguel. Hindi siya makatingin sa akin. Hindi siya makatingin kay Rose.
“Angela, hindi mo naiintindihan ang sitwasyon,” sabi niya sa huli. “Maraming nakasalalay dito. Ang Reyes Group, nagkakahalaga ng ₱2.5 billion. Hindi pwedeng magkagulo ngayon. Kailangan nating maging maingat.”
“₱2.5 billion,” ulit ko. “Kumpanya ng pamilya ko. Kumpanyang pinaghirapan ni Papa at pinaghirapan ko sa abroad. At gusto mong ako ang manahimik para hindi magkagulo?”
“Ang deal ko sa abroad,” sabi ko, “₱180 million ang halaga noon. Ako ang nagtrabaho noon kasama si Carlo. Ako ang nagpuyat. Ako ang humarap sa mga kliyente. Tapos ngayon, sasabihin mo sa akin na manahimik ako?”
Tumingin si Carlo na nasa pintuan. Hindi siya pumasok. Hinayaan niya akong magsalita. Pero alam kong nakikinig siya. Alam kong kakampi ko siya.
Ang biyenan ko ay umupo sa sofa. “Angela, bakit ba ang tigas ng ulo mo?” sabi niya. “Kung nanahimik ka lang, walang gulo. Kung binigyan mo kami ng apo, walang Rose.”
“Mama,” sabi ko, “hindi po apo ang isyu dito. Ang isyu dito, pinalitan niyo ako habang wala ako. Hindi po ako gamit na pwedeng palitan kapag hindi na kailangan.”
Naramdaman kong tumulo ang luha ko. Pero hindi ako nagpunas. Hinayaan ko lang. Gusto kong makita nila na nasasaktan ako, pero hindi ako susuko.
“Alam niyo po ba kung ano ang pakiramdam ng tatlong taon sa abroad na walang tumatawag?” tanong ko. “Alam niyo po ba kung ano ang pakiramdam na magtrabaho habang may sakit, habang miss na miss ko ang bahay, pero iniisip kong para ito sa pamilya ko?”
Hindi sila sumagot.
Sa sandaling iyon, may maliit pero mahalagang desisyon akong ginawa. Hindi ako magpapaalam. Hindi ako magpapalayas. Hindi ako babalik sa abroad para magtago.
Mananatili ako sa bahay na ito ngayong gabi. Matutulog ako sa kwarto ko. At bukas, hihingin ko kay Papa na ipatawag ang board meeting ng Reyes Group. Kailangan kong protektahan ang shares ko. Kailangan kong protektahan ang titulo ng lupa ng bahay na ito. Kailangan kong protektahan ang bank account na nasa pangalan ko.
Hindi ito paghihiganti. Ito ay pagprotekta sa sarili ko.
“Ngayong gabi, dito ako matutulog,” sabi ko. “Sa kwarto ko. Sa bahay ko. Kung gusto niyo akong paalisin, kailangan niyo munang kausapin si Papa.”
Tumingin si Miguel sa akin na parang hindi niya ako kilala. “Nagbago ka na,” sabi niya.
“Oo,” sabi ko. “Nagbago na ako. Kasi sa wakas, nakita ko na kung sino kayo.”
Lumabas ako ng opisina. Bumaba ako sa sala. Naroon pa rin ang mga bisita. Naroon pa rin si Carlo. Tumayo siya nang makita ako.
“Okay ka lang?” tanong niya.
“Hindi pa,” sabi ko. “Pero kaya ko.”
Umupo ako sa sulok ng sala. Hindi ako umalis. Hindi ako nagtago. Hinintay ko si Papa.
Habang naghihintay, naalala ko ang lahat ng ginawa ko para sa pamilya. Naalala ko ang mga gabing hindi ako makatulog sa abroad. Naalala ko ang mga pagkakataong gusto ko nang sumuko, pero iniisip ko si Papa at si Miguel.
Ngayon, alam ko na hindi lahat ng pagmamahal ay sinusuklian. Pero alam ko rin na hindi ko kailangang manatili sa lugar kung saan hindi ako nirerespeto.
Nang dumating si Papa, tumayo ang lahat. Matanda na siya, pero matikas pa rin siyang maglakad. Tumingin siya sa akin, pagkatapos ay kay Rose, pagkatapos ay kay Miguel.
“Anak,” sabi ni Papa at niyakap niya ako nang mahigpit. “Bakit hindi mo sinabi sa akin na uuwi ka?”
“Papa, gusto ko po sanang sorpresahin kayo,” sabi ko habang umiiyak. “Hindi ko po alam na ganito ang dadatnan ko.”
Tumingin si Papa kay Rose. “At sino ka?” tanong niya.
“Ako po si Rose Mendoza,” sabi ni Rose nang nanginginig. “Sekretarya po ni Miguel.”
“Sekretarya,” ulit ni Papa. “Bakit kanina, tinatawag ka ng mga kasambahay na Mrs. Santos?”
Hindi nakasagot si Rose. Tumingin siya kay Miguel.
Tumingin si Papa kay Miguel. “Miguel, ipaliwanag mo,” sabi ni Papa.
“Hindi po ganoon, Papa,” sabi ni Miguel. “Nagkaroon lang ng hindi pagkakaunawaan.”
“Hindi pagkakaunawaan?” sabi ni Papa. “Ang anak ko, hinarang sa sarili niyang bahay. Ang anak ko, tinawag na probinsyana. Iyon ba ang hindi pagkakaunawaan?”
Tahimik ang buong sala. Lahat ng bisita ay nakatingin.
Hinawakan ni Papa ang kamay ko. “Angela, huwag kang mag-alala,” sabi niya. “Nandito na si Papa. Hindi ka na mag-iisa.”
Sa unang pagkakataon sa gabing iyon, naramdaman kong may kakampi ako. Hindi na ako nag-iisa. Pero alam kong hindi pa tapos ang laban. Alam kong bukas, mas malaking gulo ang haharapin namin.
At sa pagkakataong ito, handa na ako.
Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖
Bahagi 4
Sa harap ng lahat ng bisita, hinarap ko si Miguel at si Rose at ipinakita ko kung sino talaga ang tunay na may-ari ng bahay na ito.
Kinabukasan, hindi ako umalis ng bahay. Maaga akong gumising at nag-ayos. Suot ko ang simpleng puting blouse at itim na palda na ako mismo ang pumili noon. Gusto kong maging malinaw sa lahat. Hindi ako dumating para manggulo. Dumating ako para bawiin kung ano ang sa akin.
Nasa sala na si Papa. Nakaupo siya sa paborito niyang upuan. Katabi niya si Carlo. Sa kabilang sofa, nakaupo si Miguel at si Rose. Nandoon din ang biyenan ko. Tahimik ang lahat. Amoy kape ang buong bahay, pero walang gustong uminom.
“Papa, salamat po at nandito kayo,” sabi ko.
“Anak, ito ang bahay mo,” sabi ni Papa. “Hindi mo kailangang magpaalam.”
Tumingin ako kay Miguel. “Miguel, kahapon, sinabi mong nagkamali lang. Ngayon, sa harap ni Papa at ni Carlo, sabihin mo ang totoo. Sino si Rose sa bahay na ito?”
Hindi sumagot si Miguel. Tumingin siya sa sahig. Hawak niya ang cellphone niya na parang gusto niyang may tawagan.
“Akong magsasalita,” sabi ni Rose. Tumayo siya. “Hindi ako nagpapanggap. Tinutulungan ko lang si Miguel. Kung tinawag man ako ng mga kasambahay na Mrs. Santos, hindi ko kasalanan iyon. Hindi ko sila pinilit.”
“Talaga?” sabi ko. “Rose, kahapon, ikaw mismo ang nagsabi na ako ang utusan mo. Ikaw mismo ang nag-utos sa guwardiya na palayasin ako. Ikaw mismo ang nagsabi na hindi ako karapat-dapat magbitbit ng sapatos mo. Iyon ba ang tulong?”
Namula si Rose. “Nagalit lang ako,” sabi niya. “Hindi kita kilala. Akala ko isa kang nanghihingi.”
“Kung hindi mo ako kilala,” sabi ko, “bakit mo sinabi sa mga bisita na ikaw ang naghanda ng party? Bakit mo sinabi na ikaw ang sumulat ng mga imbitasyon? Ako ang sumulat noon. Kilala ni Papa ang sulat-kamay ko.”
Kinuha ni Papa ang isang imbitasyon mula sa mesa. Tiningnan niya ito. “Sulat-kamay nga ito ni Angela,” sabi niya. “Simula bata pa siya, ganito na siya sumulat. Ako ang nagturo sa kanya.”
Tumingin ang mga bisita sa isa’t isa. May ilan na tumango.
“Rose,” sabi ko, “sabihin mo sa amin. Ano ang apelyido ko noong dalaga ako? Ano ang pangalan ng kumpanya ng Papa ko? Saan kami unang nagkita ni Miguel?”
Hindi siya makasagot. Tumingin siya kay Miguel.
“Miguel, tulungan mo ako,” sabi niya.
“Rose, huwag mo akong idamay,” sabi ni Miguel. Bigla siyang tumayo. “Sinabi ko sa’yo, ayusin mo ang party. Hindi ko sinabi na magpanggap kang asawa ko.”
Doon nagsimulang magbago ang lahat. Si Miguel, na kahapon ay pinagtatanggol si Rose, ngayon ay itinutulak na siya palayo. Si Rose, na kahapon ay kampante, ngayon ay nanginginig na.
“Hindi mo sinabi?” sigaw ni Rose. “Miguel, ikaw ang nagsabi na wala na si Angela! Ikaw ang nagsabi na hindi na siya babalik! Ikaw ang nagsabi na ako na ang bahala sa bahay at sa mga bisita!”
Tahimik ang sala. Lahat ay nakarinig. Kahit ang biyenan ko ay natigilan.
“Miguel,” sabi ni Papa nang mahinahon pero mabigat ang boses. “Totoo ba ang sinasabi ni Rose? Sinabi mo bang hindi na babalik ang anak ko?”
“Hindi po, Papa,” sabi ni Miguel. “Nagkamali lang siya ng intindi. Pagod lang si Rose. Naguguluhan lang siya.”
“Pagod?” sabi ni Rose. “Ako ang pagod? Miguel, tatlong taon akong nagtrabaho para sa’yo! Tatlong taon akong nag-ayos ng bahay mo! Tatlong taon akong nagpanggap para sa’yo! Tapos ngayon, ako pa ang mali?”
Naiyak si Rose. Pero sa pagkakataong ito, hindi na siya umiiyak para magpaawa. Umiiyak siya dahil galit siya.
“Rose, tumigil ka,” sabi ni Miguel. “Hindi mo alam ang sinasabi mo.”
“Alam ko ang sinasabi ko!” sigaw ni Rose. “Sinabi mo sa akin na kapag nakuha mo ang Reyes Group, magiging tayo na! Sinabi mo na si Angela, wala na! Sinabi mo na ang ₱2.5 billion na kumpanya, magiging sa atin!”
Napaatras ang biyenan ko. “Miguel, ano ito?” tanong niya. “Ano ang sinasabi ni Rose?”
Tumingin ako kay Miguel. Ito na ang pagkakataon. Sa nakaraang buhay ko, hindi ko narinig ang pag-amin na ito. Sa nakaraang buhay ko, namatay ako nang hindi ko alam ang buong plano. Ngayon, naririnig ko ito sa harap ng lahat.
“Miguel, gusto mong makuha ang Reyes Group?” tanong ko nang mahinahon. “Kumpanya ng pamilya ko? Kumpanyang pinaghirapan ni Papa mula sa wala? Kumpanyang pinaghirapan ko sa abroad?”
“Angela, hindi ganoon,” sabi ni Miguel. “Negosyo lang ito. Kailangan ng kumpanya ng lider. Ikaw, wala ka. Nasa abroad ka. Ako ang nag-asikaso dito. Ako ang dapat mamahala.”
“ Ikaw ang nag-asikaso?” sabi ni Carlo. Tumayo si Carlo. “Miguel, ako ang kasama ni Angela sa abroad. Alam ko kung sino ang nagtrabaho. Ang deal na ₱180 million, si Angela ang nagtapos noon. Hindi ikaw. Si Angela ang humarap sa mga kliyente. Si Angela ang nagpuyat. Ikaw, nasaan ka noon? Nasa Makati ka, kasama si Rose.”
Hindi makasagot si Miguel. Namumula ang mukha niya.
“At saka,” dagdag ni Carlo, “kung si Rose nga ang tunay na Mrs. Santos, bakit hindi siya marunong mag-Portuguese? Bakit hindi niya ako nakilala? Ako ang kasosyo ninyo. Dapat kilala niya ako.”
Tumingin ako kay Rose. “Rose, magsalita ka ng Portuguese ngayon,” sabi ko. “Kahit isang pangungusap lang. Kung talagang nag-aral ka sa Portugal at marunong ka ng walong lenggwahe, madali lang ito.”
Hindi siya makapagsalita. Tumingin siya sa sahig. Nanginginig ang labi niya.
“Wala kang maisabi,” sabi ko. “Kasi hindi totoo.”
Lumapit ang biyenan ko kay Rose. “Rose, totoo ba ito?” tanong niya. “Nagsinungaling ka sa akin? Sinabi mo sa akin na nag-aral ka sa Portugal. Sinabi mo na marunong ka ng maraming lenggwahe. Sinabi mo na magiging mabuti kang manugang.”
“Hindi po ako nagsinungaling,” sabi ni Rose. “Si Miguel po ang nagsabi sa akin na sabihin ko iyon. Sabi niya, kailangan kong magmukhang magaling para tanggapin ako ng mga bisita.”
Doon ko nakita ang tunay na mukha ng lahat. Si Miguel ang nagturo kay Rose na magpanggap. Si Miguel ang nagbigay sa kanya ng kwento. Si Miguel ang gustong palitan ako.
Tumingin ako sa biyenan ko. Umiiyak na rin siya. “Angela, patawarin mo ako,” sabi niya. “Akala ko, si Rose ang makakapagbigay sa akin ng apo. Akala ko, iniwan mo na kami. Hindi ko alam na ganito ang plano ni Miguel.”
“Mama,” sabi ko, “naiintindihan ko po na gusto niyo ng apo. Pero hindi po ako pwedeng palitan na parang gamit. Hindi po ako nawawala. Nagtatrabaho po ako para sa pamilya natin.”
Hinawakan ni Papa ang kamay ko. “Angela, tama na,” sabi niya. “Miguel, mula ngayon, hindi ka na mamamahala ng Reyes Group. Ibabalik namin ang lahat sa anak ko. Ikaw, kung gusto mo pa ng trabaho sa kumpanya, pag-uusapan natin. Pero hindi na ikaw ang magdedesisyon.”
“Papa, hindi niyo pwedeng gawin ito!” sigaw ni Miguel. “Ako ang asawa ni Angela! Ako ang may karapatan!”
“Asawa ka,” sabi ni Papa. “Pero ang kumpanya, sa pamilya Reyes iyan. At ang bahay na ito, nakapangalan kay Angela at sa akin. Hindi sa’yo. Hindi kay Rose.”
Tumingin ako kay Miguel. “Miguel, hindi ko na hahayaang kunin mo ang lahat,” sabi ko. “Ipinagkatiwala ko sa’yo ang kumpanya habang nasa abroad ako. Pero ginamit mo iyon para palitan ako.”
“Angela, mag-asawa tayo,” sabi ni Miguel. “Hindi mo ako pwedeng basta alisin.”
“Mag-asawa tayo,” sabi ko. “Pero ang pag-aasawa, hindi lisensya para saktan ako. Hindi lisensya para palitan ako. At hindi lisensya para kunin ang pinaghirapan ng pamilya ko.”
Sa sandaling iyon, nagdesisyon ako. Hindi ako magpapadala sa takot. Hindi ako magpapadala sa awa. Poprotektahan ko ang sarili ko, ang pamilya ko, at ang ari-arian ko.
“Papa, gusto ko pong ayusin ang lahat sa legal na paraan,” sabi ko. “Gusto ko pong ibalik sa pangalan ko ang titulo ng lupa ng bahay na ito. Gusto ko pong ayusin ang bank account ko. Gusto ko pong ako na ang mamahala ng shares ko sa Reyes Group. At gusto ko pong makipaghiwalay kay Miguel sa maayos na paraan.”
Tumingin si Papa sa akin at tumango. “Gagawin natin iyan, anak. Nandito ako.”
Tumingin ako kay Rose. “Rose, hindi kita kamumuhian habambuhay,” sabi ko. “Pero kailangan mong tanggapin ang ginawa mo. Hindi ka biktima. Pinili mong magpanggap. Pinili mong saktan ako. Kaya kailangan mong umalis sa bahay na ito ngayon. At hindi ka na pwedeng bumalik bilang sekretarya.”
Umiyak si Rose. “Wala na akong pupuntahan,” sabi niya.
“May pamilya ka,” sabi ko. “Umuwi ka sa pamilya mo. Magsimula ka ulit nang totoo. Huwag ka nang magpanggap bilang ibang tao.”
Lumapit ang guwardiya na kahapon ay humarang sa akin. Sa pagkakataong ito, siya ang nag-escort kay Rose palabas. Tahimik siyang sumunod. Wala na ang yabang niya kahapon. Wala na ang taas-noo niya.
Nang makaalis si Rose, humarap si Miguel sa akin. “Angela, patawarin mo ako,” sabi niya. “Nagkamali ako. Natakot ako na iwan mo ako. Natakot ako na mas magaling ka sa akin. Kaya ginawa ko ito.”
“Miguel, ang takot, hindi dahilan para manakit,” sabi ko. “Kung natakot ka, sana nagsabi ka. Sana nag-usap tayo. Hindi sana umabot sa ganito.”
Hindi ko siya pinatawad agad. Hindi ko siya niyakap. Pero hindi ko rin siya sinigawan. Tapos na ang panahon na ako ang laging humihingi ng paumanhin.
“Umalis ka muna sa bahay na ito,” sabi ko. “Kailangan ko ng espasyo. Kailangan ko ng oras. Pag-usapan natin ang lahat sa harap ng abogado at ni Papa.”
Tumango si Miguel. Kinuha niya ang susi ng kotse niya at lumabas. Sa unang pagkakataon, nakita ko siyang talunan. Hindi na siya ang mayabang na lalaking nakilala ko.
Pagkatapos umalis ni Miguel, niyakap ako ng biyenan ko. “Angela, patawad,” sabi niya habang umiiyak. “Hindi ko alam. Akala ko tama ako. Hindi ko alam na ginagamit lang kami ni Miguel.”
“Mama,” sabi ko, “hindi pa huli ang lahat. Pwede pa po tayong magsimulang muli. Pero sa pagkakataong ito, kailangan niyo po akong respetuhin bilang asawa ni Miguel noon, bilang anak ni Papa, at bilang tao.”
Tumango siya. “Oo, anak. Pangako. Hindi na kita huhusgahan dahil lang sa hindi ka pa nagkakaanak. Ang mahalaga, ikaw ay ikaw.”
Niyakap ko siya. Mabigat pa rin ang dibdib ko, pero mas magaan na kaysa kahapon.
Sa mga sumunod na araw, inayos namin ni Papa ang lahat. Binalik sa pangalan ko ang titulo ng lupa. Inayos namin ang bank account ko. Ako na ulit ang namahala ng shares ko sa Reyes Group. Hindi ito madali. Maraming papeles. Maraming meeting. Pero sa bawat meeting, nandoon si Papa. Nandoon din si Carlo, tumutulong sa akin na ayusin ang international deals.
Hindi ako nagmadali. Hindi ako naghanap ng bagong pag-ibig agad. Gusto kong kilalanin ulit ang sarili ko. Gusto kong matutong tumayo nang mag-isa.
Isang umaga, nagising ako sa kwarto ko sa Makati. Tahimik ang bahay. Amoy kape at pandesal. Bumaba ako at nakita ko si Papa na nagbabasa ng dyaryo. Nakita ko ang biyenan ko na nag-aayos ng bulaklak sa mesa. Hindi na siya galit sa akin. Hindi na niya ako tinitingnan nang may sama ng loob.
“Angela, kumain ka na,” sabi ng biyenan ko. “Naghanda ako ng lugaw. Alam kong paborito mo iyon noong bata ka pa.”
Ngumiti ako. “Salamat po, Mama.”
Naupo ako sa mesa. Tumingin ako sa paligid. Ito ang bahay ko. Ito ang pamilya ko. Hindi na ako dayo sa sarili kong tahanan.
Sa hapon, pumunta si Carlo. May dala siyang bagong proyekto. “Angela, may bagong deal tayo,” sabi niya. “Gusto mo bang ikaw ang mamuno?”
“Oo,” sabi ko. “Sa pagkakataong ito, ako na ang mamumuno. Hindi na ako magtatago sa likod ng kahit sino.”
Tumingin si Carlo sa akin at ngumiti. “Iyan ang Angela na nakilala ko sa abroad. Matapang. Matalino. Hindi sumusuko.”
Sa gabi, tumayo ako sa bintana ng kwarto ko. Tumingin ako sa mga ilaw ng Makati. Naalala ko ang gabing hinarang ako sa gate. Naalala ko ang sampal. Naalala ko ang pag-iyak ni Rose. Naalala ko ang pagtalikod ni Miguel.
Pero hindi na ako natatakot sa mga alaala na iyon. Kasi alam ko na nalampasan ko na sila.
Hindi na ako ang babaeng tahimik lang kapag inaapi. Hindi na ako ang babaeng tatanggapin na lang ang lahat. Natuto akong lumaban nang hindi nawawala ang bait ko. Natuto akong magmahal nang hindi nakakalimot sa sarili ko.
Sa wakas, sa sarili kong bahay, sa sarili kong pangalan, nagsimula ulit ako — at sa pagkakataong ito, hindi na ako papayag na may umagaw pa ng buhay ko.
Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨
