Bahagi 3
Nang makita ko ang pulseras ng lola ko kay Mara, akala ko iyon na ang pinakamasakit, pero may mas matindi pa palang sikretong lumabas sa audit.
Pagdating ko sa bahay ni Mama sa Quezon City, hindi ako agad nagsalita. Nakaupo lang ako sa lumang sofa namin habang nagluluto siya ng sinigang. Amoy sampalok at amoy ng bahay na kinalakihan ko. Doon lang ako nakaramdam ng konting ligtas. Hindi niya ako tinanong agad. Hinayaan niya lang akong huminga. Hinayaan niya lang akong maging anak niya ulit, hindi shareholder, hindi fiancée, hindi babaeng kailangang magpakatatag.
Noong gabing iyon, doon ako natulog sa dati kong kwarto. Maliit lang ito, pero tahimik. Walang prenup sa coffee table. Walang pangalan ni Mara sa kahit saan. Walang Miguel na biglang aalis dahil may tumawag. Paulit-ulit kong tinitigan ang kisame at iniisip kung paano kami umabot dito. Walong taon. Walong taon ng pagtitiis, pagtutulungan, pag-asa. Tapos isang pirma lang pala ang katapat. Isang pirma ni Mara bilang testigo.
Kinabukasan, maaga akong nagising sa tawag ni Atty. Cruz. Sabi niya, nagsimula na ang paunang pagtingin sa mga dokumento. Sabi niya, huwag akong mag-alala, dahan-dahan lang daw namin aayusin. Sabi niya rin, huwag akong makikipag-usap kay Miguel nang walang abogado. Tumango ako kahit hindi niya ako nakikita. Sa unang pagkakataon sa loob ng walong taon, may ibang tao nang nagpoprotekta sa akin. Hindi ako ang kailangang mag-ayos ng lahat.
Pagkatapos ng tawag, lumabas ako sa kusina at nakita ko si Mama na nagkakape. Tinitigan niya ako nang matagal. Sinabi niya, kamukha ko raw si Lola Rosa noong bata pa siya. Matapang daw, pero malambot ang puso. Sinabi ko sa kanya na hindi ko alam kung matapang pa ba ako. Sinabi niya na ang pag-alis ay katapangan din. Hindi lahat ng nananatili ay nagmamahal. Minsan, ang nananatili ay natatakot lang magsimula ulit.
Noong hapon, bumalik ako sa BGC para kunin ang natitira kong gamit. Hindi ako nagpaalam kay Miguel. Gusto ko lang tapusin nang tahimik. Pagbukas ko ng pinto ng condo, amoy pa rin niya ang buong bahay. Nasa sofa pa rin ang unan na lagi kong niyayakap. Nasa ref pa rin ang mainit na tubig na iniwan niya noong gabing nag-away kami. Umupo ako sandali at pinigilan ang pag-iyak. Hindi dahil gusto ko siyang balikan. Kundi dahil naalala ko kung gaano ako nagmahal nang buo.
Habang nag-iimpake ako, may narinig akong kaluskos sa hallway. Pagtingin ko sa peephole, nakita ko si Mara na papasok sa condo sa katabi. Siya ang nakatira doon. Siya ang nasa unit na katabi ng wedding condo namin. Hindi ko siya kinausap. Hindi ko siya sinigawan. Pinanood ko lang siyang pumasok na parang kanya ang buong floor. At doon ko mas naintindihan ang sinabi ni Mama. Ang sakit, minsan hindi na kailangang isigaw. Sapat na ang makita mo nang malinaw.
Pagbalik ko sa Quezon City, may message si Atty. Cruz. May paunang resulta na ang audit. Gusto niya akong makausap nang personal. Kinabahan ako. Hindi dahil natatakot ako. Kundi dahil alam kong kapag nalaman ko na ang totoo, hindi ko na pwedeng sabihing baka nagkamali lang ako. Nagkita kami sa isang maliit na coffee shop sa Quezon City. Dala niya ang isang folder. Hindi makapal, pero mabigat ang laman.
Sinabi ni Atty. Cruz na ang condo ni Mara na nagkakahalaga ng ₱4.5 million ay hindi galing sa personal na pera ni Miguel. Galing ito sa pondo ng kumpanya. Nakalagay ito bilang retention bonus, pero walang pirma ng board. Walang approval. Si Mara mismo ang nag-ayos ng papeles. Si Mara mismo ang naglagay ng pirma sa mga dokumento. At ang prenup na pinapirma sa akin, si Mara rin ang nag-draft. Hindi ito galing sa independent na abogado. Galing ito sa kanya.
Nang marinig ko iyon, hindi ako agad nagsalita. Parang may bumara sa lalamunan ko. Hindi dahil nagulat ako. Kundi dahil kinumpirma lang nito ang matagal ko nang nararamdaman. Na hindi lang ako niloko sa pag-ibig. Niloko rin ako sa negosyo. Ang babaeng sinasabi ni Miguel na legal lang, siya pala ang gumagawa ng paraan para maprotektahan ang sarili niya at si Miguel laban sa akin.
Sinabi pa ni Atty. Cruz na ang bracelet ko ay tinubos gamit din ang reimbursement ng kumpanya. May voucher na nagsasabi na business expense daw ito. Business expense ang alaala ng lola ko. Business expense ang kabataan ko. Doon ako napangiti nang mapait. Hindi ako umiyak sa harap ni Atty. Cruz. Gusto kong manatiling maayos. Gusto kong ipakita na kaya ko pang mag-isip kahit masakit.
Pag-uwi ko, tahimik lang akong naupo sa tabi ni Mama. Kinuwento ko sa kanya ang lahat. Hindi ko pinalaki. Hindi ko pinaliit. Sinabi ko na ang condo, ang bracelet, ang prenup, lahat ay galing sa plano nilang dalawa. Hinawakan ni Mama ang kamay ko. Sinabi niya na noong lumuhod ako sa harap niya walong taon na ang nakalipas para manghiram ng pera para kay Miguel, hindi siya nagalit. Nag-alala lang siya. Kasi alam niya na ang anak niyang nagmamahal nang buo ay kayang ibigay ang lahat, pati ang sarili niya.
Kinagabihan, tumawag si Miguel. Hindi ko sinagot sa una. Tumawag ulit siya. Sa pangatlong tawag, sinagot ko. Ang boses niya ay pagod. Sinabi niya na huwag ko raw sirain ang kumpanya. Sinabi niya na malapit na ang IPO at lahat kami mawawalan kapag itinuloy ko ang audit. Sinabi niya na ibabalik niya ang bracelet. Sinabi niya na kaya niyang paalisin si Mara sa condo. Sinabi niya na ayusin daw namin ito nang kami lang.
Tinanong ko siya ng isang bagay. Tinanong ko kung bakit kailangan pang umabot sa audit bago niya maisip na ibalik ang sa akin. Tinanong ko kung bakit noong ako ang nakikiusap, hindi niya ako narinig. Pero noong abogado na ang nagsalita, bigla siyang nakikinig. Hindi siya sumagot. Narinig ko lang ang paghinga niya. At doon ko naintindihan na hindi na niya ako kailangang sagutin. Alam ko na ang sagot.
Pagkatapos ng tawag, hindi ako nakatulog. Inisip ko ang lahat ng kontrata na inasikaso ni Mara sa loob ng dalawang taon. Inisip ko kung ilan doon ang may ganitong pattern. Inisip ko kung gaano karaming beses akong pumirma nang hindi nagtatanong dahil nagtitiwala ako kay Miguel. Hindi ako galit sa sarili ko. Nagpapasalamat ako na ngayon, natututo na akong magtanong. Natututo na akong humingi ng papel. Natututo na akong huwag maniwala sa salita lang.
Kinabukasan, pumunta si Mara sa bahay ni Mama. Hindi ko inaasahan. Naka-puting damit pa rin siya, pero wala na ang bracelet. Hawak niya ang isang maliit na kahon. Sinabi niya na gusto niyang magpaliwanag. Sinabi niya na hindi niya alam na galing sa lola ko ang bracelet. Sinabi niya na sinabi lang ni Miguel na tinubos niya ito para sa bagong simula. Sinabi niya na hindi niya sinasadya.
Tiningnan ko siya nang diretso. Sinabi ko na hindi ko kailangan ng sorry niya. Sinabi ko na hindi ako ang dapat niyang kausapin, kundi ang board at ang audit. Sinabi ko na kung talagang hindi niya alam, bakit siya ang nag-draft ng prenup. Bakit siya ang testigo. Bakit siya ang nag-ayos ng condo. Bigla siyang natahimik. Namula ang mga mata niya at umalis nang hindi na nagsasalita. Hindi ako natuwa. Hindi ako nalungkot. Naramdaman ko lang na sa wakas, hindi na ako ang laging kailangang magpaliwanag.
Noong gabing iyon, kinausap ko si Atty. Cruz ulit. Sinabi ko sa kanya ang desisyon ko. Hindi ko ibebenta ang 25% shares ko sa Villar Capital. Hindi dahil naawa ako kay Miguel. Kundi dahil ayokong ang walong taon ko ay maging armas ng kalaban. Gusto kong manatiling shareholder at humingi ng pormal na board meeting. Gusto kong ilabas ang audit sa harap ng lahat. Gusto kong si Miguel mismo ang magpaliwanag kung saan napunta ang pera ng kumpanya. Iyon ang maliit pero mahalagang desisyon ko. Hindi ako tatakbo. Hindi ako magbebenta nang padalos-dalos. Haharap ako.
Sinabi rin ni Atty. Cruz na ang halaga ng shares ko ayon sa paunang audit ay humigit-kumulang ₱12 million. Hindi ko iyon inisip bilang pera lang. Inisip ko iyon bilang walong taon ng puyat, luha, at pagtitiis. Inisip ko ang unang kliyente na nilasing ako. Inisip ko ang unang kontrata na inayos ko nang mag-isa. Inisip ko ang bracelet na ibinenta ko ng ₱38,000. Lahat ng iyon ay nasa ₱12 million na iyon. At hindi ko hahayaan na mawala iyon nang walang linaw.
Bago ako matulog, inayos ko ang lahat ng dokumento ko. Inilagay ko sa isang folder ang kopya ng prenup, ang deklarasyon ng pagkansela, at ang sulat tungkol sa shares. Inilagay ko rin sa tabi ang litrato ni Lola Rosa. Sinabi ko sa sarili ko na bukas, hindi na ako ang babaeng naghihintay sa kusina habang may ibang tumatawag kay Miguel. Bukas, ako ang babaeng may hawak ng sarili niyang papel. At sa unang pagkakataon, hindi ako natakot sa bukas.
Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖
Bahagi 4
Sa harap ng lahat, hinarap ko si Miguel at si Mara at hindi na ako umatras, dahil sa wakas natutunan kong ipaglaban ang sarili ko.
Dumating ang araw ng board meeting sa opisina sa Makati. Maaga akong dumating kasama si Atty. Cruz. Naka-simple lang akong blazer at maong. Hindi ako nag-ayos para magmukhang kawawa. Nag-ayos ako para magmukhang handa. Pagpasok ko, tahimik ang buong room. Nandoon si Miguel sa dulo ng mesa. Nandoon si Mara sa tabi niya, pero hindi na siya naka-puting suit. Naka-itim siya at walang bracelet. Hindi siya makatingin sa akin nang diretso.
Umupo ako sa tapat nila. Hindi ako nanginig. Hindi ako umiyak. Tiningnan ko ang bawat miyembro ng board. Sila ang mga taong kasama naming bumuo ng kumpanya. Sila ang nakakita kung paano ako nagpuyat para sa unang kontrata. Sila ang nakakita kung paano ako uminom hanggang sa sumuka ng dugo para makapirma ang unang kliyente. Hindi ko kailangan magdrama. Kailangan ko lang sabihin ang totoo.
Binuksan ni Atty. Cruz ang folder. Sinabi niya nang malinaw at kalmado ang resulta ng paunang audit. Ang condo na nagkakahalaga ng ₱4.5 million na nakapangalan kay Mara ay binayaran gamit ang pondo ng kumpanya. Walang board approval. Ang bracelet na pag-aari ko ay tinubos gamit ang reimbursement ng kumpanya at nilagay bilang business expense. Ang prenup na pinapirma sa akin ay hindi galing sa independent na abogado. Si Mara ang nag-draft. Si Mara rin ang testigo. At ang clause na nagsasabi na kapag kinansela ko ang kasal dahil sa kanila ay ako ang magbabayad, si Mara rin ang naglagay.
Pagkatapos magsalita ni Atty. Cruz, tahimik ang buong room. Tumingin ang lahat kay Miguel. Tumingin ang lahat kay Mara. Si Miguel ang unang nagsalita. Sinabi niya na ginawa niya iyon para protektahan ang kumpanya. Sinabi niya na natakot siya na kapag naghiwalay kami, kukunin ko ang kalahati ng kumpanya. Sinabi niya na si Mara lang ang nakaintindi sa takot niya. Sinabi niya na hindi niya sinasadya na saktan ako. Pero habang nagsasalita siya, mas lalo akong lumilinaw. Ang takot niya ay hindi dahilan para nakawin ang karapatan ko.
Tumingin ako sa kanya at nagsalita ako nang dahan-dahan. Sinabi ko na walong taon akong nagtrabaho nang walang reklamo. Sinabi ko na ako ang nag-ayos ng unang kontrata. Sinabi ko na ako ang humarap sa unang kliyente. Sinabi ko na ang unang kapital ay galing sa bracelet ng lola ko na ibinenta ko ng ₱38,000. Sinabi ko na hindi ako kailanman humingi ng kalahati. Ang hiningi ko lang ay respeto. Ang hiningi ko lang ay huwag akong lokohin. Pero ang ibinigay niya sa akin ay prenup na may pangalan ng ibang babae.
Sumagot si Mara. Nanginginig ang boses niya. Sinabi niya na sumunod lang siya sa utos ni Miguel. Sinabi niya na sinabi ni Miguel na legal lang ang lahat. Sinabi niya na hindi niya alam na ganoon kalalim ang ibig sabihin ng bracelet. Sinabi niya na noong nalaman niya, natakot na rin siya. Pero hindi ako naniwala sa lahat ng sinabi niya. Kasi kung natakot siya, bakit siya pa ang nag-draft ng clause na ako ang magbabayad kapag umalis ako. Kung natakot siya, bakit niya pa rin isinuot ang bracelet sa meeting. Kung natakot siya, bakit siya pa ang nagsabi sa buong room na bagong simula daw kami.
Tumayo si Miguel at sinubukang lumapit sa akin. Sinabi niya na ayusin daw namin ito nang kami lang. Sinabi niya na ibabalik niya ang lahat. Sinabi niya na paaalisin niya si Mara. Sinabi niya na magsisimula daw kami ulit. Tumingin ako sa kanya at sinabi kong huli na. Sinabi ko na hindi na ako ang babaeng maghihintay habang may tumatawag sa kanyang ibang babae. Sinabi ko na hindi na ako ang babaeng magtitimpla ng mainit na tubig pagkatapos niyang lokohin ako. Sinabi ko na tapos na kami at hindi na iyon mababago ng sorry.
Nagsalita ang isa sa mga board member. Sinabi niya na seryoso ang mga natuklasan sa audit. Sinabi niya na hindi pwedeng palampasin ang paggamit ng pondo ng kumpanya nang walang approval. Sinabi niya na kailangan ni Miguel na ibalik ang halaga ng condo at ng bracelet sa kumpanya. Sinabi niya na kailangan ni Mara na suspindihin habang iniimbestigahan ang lahat ng kontratang hinawakan niya sa loob ng dalawang taon. Sinabi niya na kailangan ng pormal na proseso. Doon ko naramdaman na sa wakas, may nakikinig na sa akin nang hindi ako kailangang sumigaw.
Tumingin si Miguel sa akin at nagbago ang mukha niya. Hindi na siya galit. Hindi na siya mayabang. Pagod siya. Sinabi niya na pagod na rin siya. Sinabi niya na akala niya kaya niyang ayusin ang lahat sa pamamagitan ng pagtatago. Sinabi niya na mali siya. Sinabi niya na alam niyang ako ang bumuo ng kumpanya kasama niya. Sinabi niya na alam niyang ang bracelet ay hindi lang alahas. Alam niyang iyon ang alaala ng lola ko. At doon, sa harap ng lahat, sinabi niya na ibabalik niya ang bracelet at aayusin niya ang lahat ng papel.
Pagkatapos ng meeting, mag-isa kaming nag-usap ni Miguel sa hallway. Hindi na kami sumigaw. Sinabi ko sa kanya na hindi ko ibebenta ang shares ko sa Villar Capital. Sinabi ko na bibilhin ng kumpanya ang 25% shares ko sa halagang ₱12 million ayon sa audit. Sinabi ko na gagamitin ko ang perang iyon para bayaran si Mama sa perang hiniram ko walong taon na ang nakalipas. Sinabi ko na ang condo sa BGC na nakapangalan sa akin ay mananatili sa akin. Sinabi ko na ang condo ni Mara na nagkakahalaga ng ₱4.5 million ay ibabalik sa kumpanya. Sinabi ko na gusto ko ng malinaw na pagtatapos, walang utang, walang takot.
Tumingin siya sa akin at tumango. Sinabi niya na pumapayag siya. Sinabi niya na naiintindihan niya. Sinabi niya na sana mapatawad ko siya balang araw. Sinabi ko na hindi ko pa alam kung mapapatawad ko siya. Sinabi ko na ang pagpapatawad ay hindi utos. Sinabi ko na ang mahalaga ngayon ay maibalik ang tama. Sinabi ko na ang mahalaga ay hindi na ako magpapaloko ulit. Pagkatapos noon, umalis ako nang hindi lumilingon. Hindi dahil galit ako. Kundi dahil tapos na talaga.
Pagkalipas ng dalawang linggo, ibinalik ni Miguel ang bracelet. Nasa maliit na kahon ito, malinis at makintab. Nang hawakan ko ito, naramdaman ko ang maliit na gasgas sa loob. Iyon pa rin ang gasgas noong bata ako. Iyon pa rin ang bracelet na isinuot sa akin ni Lola Rosa. Umiyak ako, pero hindi dahil sa sakit. Umiyak ako dahil sa wakas, bumalik na sa akin ang isang bagay na akala ko ay nawala na habang buhay. Isinuot ko ito sa pulso ko at sinabi ko sa sarili ko na hindi ko na ito ibebenta ulit. Hindi na para sa kahit sinong lalaki. Hindi na para sa kahit anong kumpanya.
Ginamit ko ang bahagi ng ₱12 million para bayaran si Mama. Nang iabot ko sa kanya ang pera, umiyak siya. Sinabi niya na hindi niya hinihingi iyon. Sinabi niya na ang gusto niya lang ay makita akong masaya. Sinabi ko na gusto kong ibalik ang utang na iyon hindi dahil sa pera. Kundi dahil gusto kong ibalik ang dignidad na ibinigay niya sa akin noong lumuhod ako sa harap niya. Gusto kong sabihin na ang anak niya ay hindi na kailangang lumuhod para sa kahit sino. Pagkatapos noon, niyakap niya ako nang mahigpit. At doon ko naramdaman na kahit nawala ang walong taon ko, hindi nawala ang pamilya ko.
Lumipat ako sa isang maliit na bahay sa Quezon City, malapit kay Mama. Hindi ito kasing laki ng condo sa BGC. Hindi ito kasing ganda. Pero sa unang pagkakataon, sa akin talaga ito. Ako ang nagpili ng kulay ng kurtina. Ako ang nagpili ng mesa. Ako ang nagpili ng tahimik. Walang prenup sa coffee table. Walang pangalan ni Mara sa pinto. Walang cellphone na biglang tutunog at magpapalayas sa akin sa sarili kong bahay. Tuwing umaga, nagkakape ako kasama si Mama at pinag-uusapan namin ang simpleng bagay. Ano ang ulam. Ano ang bibilhin sa palengke. Ano ang pangarap namin ngayon.
Sinimulan ko rin ang isang maliit na online shop kasama si Mama. Hindi ito malaking kumpanya. Hindi ito magpapa-IPO. Pero sa amin ito. Kami ang nagdedesisyon. Kami ang nagtatrabaho. Kami ang kumikita. Tuwing may order, kami ang nagbabalot. Tuwing may customer na nagpapasalamat, kami ang natutuwa. Doon ko naintindihan na ang tagumpay ay hindi kailangang malaki. Minsan, sapat na ang may sarili kang trabaho na hindi mo kailangang ipagpalit ang dignidad mo.
Minsan, naiisip ko pa rin si Miguel. Hindi na may galit. Hindi na may pangungulila. Naiisip ko siya bilang bahagi ng nakaraan ko. Isang taong minahal ko nang buo at tinuruan akong mahalin ang sarili ko nang buo rin. Hindi ko siya sinisiraan. Hindi ko siya hinahangad na maghirap. Gusto ko lang na matuto rin siya. Gusto ko lang na maintindihan niya na ang pagmamahal ay hindi kontrata. Ang pagmamahal ay hindi kailangang may testigo na ibang babae. Ang pagmamahal ay hindi kailangang may clause na ako ang magbabayad kapag umalis ako.
Isang hapon, naglalakad kami ni Mama sa may park sa Quezon City. Suot ko ang bracelet ni Lola Rosa. Mahangin at maliwanag ang araw. May mga batang naglalaro. May mga mag-asawang magkahawak-kamay. Hindi ako naiinggit. Hindi ako nalulungkot. Tumingin ako sa bracelet at naalala ko ang sinabi ni Lola Rosa. Magtira ka ng sandalan para sa sarili mo. Noon, hindi ko naintindihan. Ngayon, naiintindihan ko na. Ang sandalan ay hindi bahay, hindi kotse, hindi card. Ang sandalan ay ang sarili mong desisyon na hindi mo na hahayaang tapakan ka ulit.
Pag-uwi namin, nagluto si Mama ng sinigang. Amoy sampalok ulit. Amoy ng bahay. Umupo ako sa mesa at kumain nang dahan-dahan. Walang nagmamadali. Walang kailangang ayusin. Walang kailangang patunayan. Pagkatapos kumain, tinawagan ako ni Atty. Cruz. Sinabi niya na tapos na ang lahat ng papel. Malinis na ang paglilipat ng shares. Malinis na ang pagbabalik ng condo sa kumpanya. Wala nang utang. Wala nang prenup. Wala nang Mara sa buhay ko. Nagpasalamat ako sa kanya at ibinaba ang tawag nang may ngiti.
Noong gabing iyon, tumingin ako sa salamin. Hindi na ako ang babaeng namutla sa harap ng prenup. Hindi na ako ang babaeng nag-iimpake ng damit ng ibang tao habang umiiyak. Ako na ang babaeng may hawak ng sarili niyang susi, sarili niyang pera, at sarili niyang kinabukasan. May gasgas pa rin ang bracelet ko, tulad ng may gasgas pa rin ang puso ko. Pero natutunan ko nang ang gasgas ay hindi kahinaan. Ang gasgas ay patunay na nabuhay ako, nagmahal ako, at bumangon ako.
Sa wakas, natutunan kong hindi kailangang mawala ako para lang manatili ang iba, at sa unang pagkakataon, ramdam kong kaya ko nang magsimula ulit nang buo at payapa.
Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨
