Bahagi 3
Akala ko maalat na sabaw lang ang dahilan, pero ang tawag ni Angela ang nagbunyag na matagal na pala akong niloloko ni Carlo.
Kinulong ko ang sarili ko sa kwarto namin noong gabing iyon. Naka-lock ang pinto. Mahapdi pa rin ang pisngi ko. Paulit-ulit kong naririnig ang boses ni Angela sa isip ko. Hindi ako makatulog.
Binuksan ko ang drawer sa ilalim ng kama. Nandoon ang mga medalya ko. May alikabok na ang iba. Hinawakan ko ang pinakamalaki. Noong nanalo ako noon, sinabi ng coach ko na ang lakas ay para protektahan, hindi para manakit. Noon, hindi ko pa naiintindihan. Ngayon, ramdam ko na.
Kumatok si Carlo sa pinto. Mahina lang ang katok niya. “Liza, buksan mo. Mag-usap tayo.” Hindi ako sumagot. “Lasing lang ako. Hindi ko sinasadya.” Narinig ko ang yabag niya na papalayo. Hindi ako umiyak. Pagod na ako sa pag-iyak.
Kinaumagahan, lumabas ako ng kwarto. Nasa kusina si Aling Rosa. Nagluluto siya na parang walang nangyari. Amoy ng sinangag at itlog ang buong bahay. “Kumain ka na,” sabi niya. “Kalimutan mo na ang kagabi. Mag-asawa kayo, normal lang ang away.”
Umupo ako pero hindi ako kumain. “Hindi away ang sampal, Nay.” Sabi ko ng mahinahon. “Hindi rin normal ang tawag ni Angela.” Natigilan si Aling Rosa. Ibinaba niya ang sandok. “Masyado kang nag-iisip. Kaibigan lang ni Carlo iyon sa opisina.”
Pumasok si Carlo. Namamaga ang mga mata niya. Naka-t-shirt lang siya. “Liza, sorry na.” Sabi niya. “Lasing lang talaga ako. Huwag mo nang palakihin.” Tiningnan ko siya. “Si Angela, kaibigan lang?” tanong ko. Tumango siya agad. “Oo. Nagbibiro lang iyon.”
Inilabas ko ang cellphone ko. Pinatugtog ko ang dulo ng recording. Narinig namin ulit ang boses ni Angela. “Sabi mo papaluin mo lang siya tapos pupunta ka na dito.” Tumahimik si Carlo. “Biro ba ang ganoon?” tanong ko. Hindi siya sumagot. Nagkatinginan sila ni Aling Rosa.
“Ang selosa mo naman,” sabi ni Aling Rosa. “Ganyan ka ba talaga? Konting tawag lang, selos agad?” Hindi ako nagalit. “Nay, kung ako ang tumawag sa ibang lalaki at sinabi kong papaluin ko si Carlo tapos pupunta ako sa kanya, matatawa ka rin ba?” Namutla siya. Hindi siya nakasagot.
Tinanong ko siya ng diretso. “Nay, alam mo ba si Angela?” Umiling siya pero masyadong mabilis. “Hindi ko kilala.” Sabi niya. “Pero narinig mo ang boses niya kagabi, hindi ka man lang nagulat.” Dagdag ko. Nanginginig ang kamay niya habang naghuhugas ng plato. “Hindi mo kailangang malaman ang lahat.” Bulong niya.
Doon ako mas naliwanagan. Alam niya. Hindi siya nagulat kagabi. Parang inaasahan na niya na tatawag si Angela. Parang sanay na siya na may ibang babae si Carlo. At parang ang trabaho ko lang ay manahimik at magluto.
Pumasok si Mang Ernesto. May sigarilyo pa rin siya. “Tama na ang drama.” Sabi niya. “Sa loob ng bahay inaayos ang ganito. Huwag mong gawing kahihiyan ang pamilya.” Tiningnan ko siya. “Ako ba ang gumawa ng kahihiyan? O si Carlo na nanampal at nangangabit?” Hindi siya sumagot. Umupo siya at nagbukas ng TV na parang walang nangyari.
Dumating si Miguel. May dala siyang plastic ng pandesal. “Liza, pag-usapan natin ng maayos.” Sabi niya. “Burahin mo na ang recording. Hihingi ng tawad si Carlo. Tapos na.” Umiling ako. “Kung buburahin ko, ano ang proteksyon ko?” tanong ko. “Paano kung ulitin niya?” Tahimik si Miguel. Alam niya na may punto ako.
Nag-init ang ulo ni Carlo. “Liza, pinapahiya mo ako!” Sigaw niya. “Sa harap ng mga kamag-anak, sa harap ng lahat! Ano pa ang gusto mo?” Tiningnan ko siya. “Gusto ko ng totoo.” Sabi ko. “Kailan mo nakilala si Angela?”
Tahimik siya ng matagal. Tumingin siya sa nanay niya. Tumingin si Aling Rosa sa sahig. “Apat na buwan na,” sabi ni Carlo sa wakas. Mahina ang boses niya. “Bago pa tayo ikasal.” Parang may sumaksak sa dibdib ko. Apat na buwan. Ibig sabihin, bago pa ang kasal, may Angela na.
“Nakilala ko siya sa event ng opisina.” Pagpapatuloy niya. “Nag-usap lang kami noon. Tapos nagtuloy-tuloy.” Hindi siya makatingin sa akin. “Akala ko, titigil ako pag kinasal na tayo. Pero hindi.” Nanginginig ang boses niya. Hindi dahil sa pagsisisi. Dahil nahuli siya.
“Pero bakit mo pa ako pinakasalan?” tanong ko. “Kung may Angela ka na, bakit mo pa ako pinakasalan?” Tahimik siya. Si Aling Rosa ang sumagot. “Kasi kailangan ninyo ng bahay. Kailangan ni Carlo ng asawa na maasahan.” Parang sampal ulit iyon, pero mas masakit.
Doon ko naintindihan ang lahat. Hindi ako pinakasalan dahil mahal niya ako. Pinakasalan niya ako dahil ako ang nagbenta ng condo ko sa Mandaluyong. Ako ang nagbayad ng ₱2.5 million na down payment. Ako ang bumili ng lahat ng gamit na ₱350,000. Ako ang tahimik na nag-aasikaso ng lahat habang sinasabi niyang abala siya sa trabaho. Abala pala siya kay Angela.
Naaalala ko ang araw ng kasal namin. Ngumiti siya sa akin sa harap ng lahat. Sabi niya, ako ang tahanan niya. Naniwala ako. Ibinenta ko ang condo na pinaghirapan ko ng ilang taon. Sabi ko, iisang pamilya na tayo. Hindi ko akalain na ang bahay na iyon ay magiging kulungan ko.
“Lalaki lang yan,” sabi ni Aling Rosa. “Lahat ng lalaki, ganyan. Ang babae, dapat marunong umintindi. Huwag mong gawing malaking bagay.” Tiningnan ko siya. “Kaya pala sinabi mong normal lang na masampal ako. Kasi normal din sa inyo na magloko?” Hindi siya sumagot. Napahawak siya sa laylayan ng damit niya.
Sumabat si Mang Ernesto. “Kung hindi ka magpapakumbaba, ikaw ang mawawalan.” Sabi niya. “Bahay ito ng Reyes. Kung aalis ka, wala kang dala.” Ngumiti ako ng mapait. “Sino ang nagsabing aalis ako na walang dala?” Sabi ko. “Ang dala ko ay ang totoo.”
Kinuha ko ang cellphone ko. Ipinakita ko ang screenshot ng bank transfer. ₱2.5 million. Galing sa pagbenta ng condo ko. Papunta sa down payment ng bahay na ito. Ipinakita ko rin ang mga resibo ng gamit. Refrigerator, sofa, dining table, kama. Lahat, pangalan ko. Lahat, card ko. “Carlo, magkano ang binayad mo?” tanong ko. Tahimik siya. Walang maisagot.
Sinubukan ni Carlo na agawin ang cellphone ko. Umatras ako ng isang hakbang. “Nasa cloud na iyan.” Sabi ko. “Kahit agawin mo, may kopya pa rin ako.” Napahinto siya. Nakita ko ang takot sa mga mata niya. Hindi takot na mawala ako. Takot na mawala ang bahay at ang pera.
Umupo ako sa sofa. Bigla akong napagod. Hindi pagod sa katawan. Pagod sa puso. Isang buwan pa lang kaming kasal, pero parang ilang taon na akong niloko. Gusto kong umiyak. Pero pinigilan ko. Sabi ko sa sarili ko, kung iiyak ako ngayon, sila ang mananalo ulit. Hindi ako iiyak sa harap nila.
Naalala ko ang sarili ko noong nasa national team ako. Hindi ako umiiyak pag natatalo. Tumataayo ako, nagpupunas ng pawis, at lumalaban ulit. Iyon ang Liza na nakalimutan ko. Nagpanggap akong mahina para mahalin. Pero ang pagiging mahina ay hindi pagmamahal. Iyon ay pagpayag na saktan ako.
Tumingin ako kay Carlo. “Alam mo ba kung bakit ako tumigil sa paglaban?” tanong ko. Hindi siya sumagot. “Kasi akala ko, ang pagiging mabuting asawa ay ang pagiging tahimik. Akala ko, kapag nagtiis ako, mamahalin mo ako.” Umiling ako. “Mali pala ako. Ang pagtitiis ay hindi pagmamahal.”
Tahimik ang lahat. Si Aling Rosa ay nakayuko. Si Mang Ernesto ay hindi makatingin sa akin. Si Miguel ay nakatingin sa sahig. Si Carlo ay pawis na pawis. Sa unang pagkakataon, sila ang hindi makapagsalita. Ako na ang nagsasalita. At nakikinig sila.
Doon ako gumawa ng isang maliit pero mahalagang desisyon. Hindi ako magpapadala sa galit. Hindi ako mananatili dito ngayong gabi para lang maulit ang gulo. Kukunin ko ang mga dokumento ko. Pupunta ako kay Nanay sa Mandaluyong. Magpapa-blotter ako sa barangay. Hindi para maghiganti. Para protektahan ang sarili ko.
Pumasok ako sa kwarto. Kinuha ko ang bag ko. Nilagay ko ang mga dokumento. Kopya ng titulo, resibo ng down payment, resibo ng mga gamit, bank statement, at ang mga medalya ko. Hindi ko iiwan ang mga medalya ko dito. Iyon ang patunay na hindi ako mahina. Iyon ang patunay na kaya kong lumaban.
Lumabas ako ng kwarto na may bag. “Aalis ako.” Sabi ko. “Hindi ako aalis para tumakas. Aalis ako para protektahan ang sarili ko.” Sinubukan ni Carlo na harangin ako. “Liza, huwag kang umalis. Pag-usapan natin.” Umiling ako. “Pag-usapan natin sa barangay. Hindi dito na kayo ang masusunod.”
Sumakay ako ng taxi papuntang Mandaluyong. Habang nasa biyahe, tiningnan ko ang bintana. Ang Quezon City ay maingay pa rin. Pero ang puso ko ay tahimik na. Hindi na ako galit. Malinaw na ako. Alam ko na ang totoo. Alam ko na ang halaga ko.
Pagdating ko kay Nanay, agad niya akong niyakap. Hindi siya nagtanong ng marami. “Anak, kumain ka na ba?” tanong niya. Umiling ako. Nagluto siya ng lugaw. Mainit. Hindi maalat. Hindi masakit. Umupo ako sa mesa niya. Doon ako unang nakaramdam ng ligtas pagkatapos ng ilang araw.
Kinabukasan, pumunta ako sa barangay. Dala ko ang cellphone ko at mga dokumento. Ikinuwento ko ang lahat. Ang sampal. Ang recording. Ang tawag ni Angela. Hindi ako sumigaw. Hindi ako nagmura. Sinabi ko lang ang totoo. Nakikinig ang staff ng barangay. Binigyan nila ako ng form para sa blotter. Sabi nila, puwede akong humingi ng Barangay Protection Order.
Habang nagsusulat ako, nanginginig ang kamay ko. Pero natapos ko. Pagkatapos, tinawagan ako ni Carlo. “Umuwi ka na, pag-usapan natin.” Sabi niya sa text. Nag-reply ako ng maikli. “Sa barangay tayo mag-uusap. Dala ko ang lahat.” Hindi na siya nag-reply. Alam ko, nagsisimula pa lang ang laban. Pero sa unang pagkakataon, hindi ako natatakot.
Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖
Bahagi 4
Sa harap ng barangay ay inilabas ko ang lahat ng ebidensya, at doon ko tuluyang binawi ang dignidad, bahay, at bagong buhay ko.
Maaga akong dumating sa barangay hall sa Quezon City. Dala ko ang bag ko. Nandoon ang cellphone ko, mga resibo, at kopya ng mga dokumento. Kasama ko si Nanay. Hindi siya nagsasalita ng marami. Hawak niya lang ang kamay ko. “Anak, nandito lang ako.” Sabi niya. Tumango ako. Iyon pa lang, sapat na.
Dumating si Carlo kasama ang mga magulang niya at si Miguel. Nakaayos siya ng damit. Parang gusto niyang magmukhang maayos sa harap ng Punong Barangay. Si Aling Rosa ay naka-makeup pa. Si Mang Ernesto ay tahimik. Si Miguel ay parang tagapagsalita nila. Umupo sila sa kabilang mesa. Hindi sila tumingin sa akin.
Pinaupo kami ng Punong Barangay. “Mag-usap tayo ng maayos.” Sabi niya. “Liza, ikaw muna. Ano ang nangyari?” Huminga ako ng malalim. Hindi ako sumigaw. Sinabi ko ang totoo. “Isang buwan pa lang kaming kasal. Umuwi siyang lasing. Sinampal niya ako dahil sa sabaw.” Ipinakita ko ang litrato ng pisngi ko. Pula pa rin ang bakas noon.
“Pagkatapos, dumating ang mga kamag-anak. Sinubukan akong takutin ni Miguel gamit ang hawakan ng mop.” Pagpapatuloy ko. “Pero may recording ako.” Pinindot ko ang play. Narinig ng buong hall ang boses ni Carlo. “Ang alat naman nito! Gusto mo ba akong mamatay sa alat?” Narinig ang sampal. “Pak!” Narinig ang boses ni Aling Rosa. “Masampal ng ilang beses, ano naman. Ganyan ang patakaran sa bahay namin.” Narinig ang boses ni Mang Ernesto. “Lumuhod ka at humingi ng tawad.”
Tahimik ang hall. Si Aling Rosa ay namutla. Si Mang Ernesto ay napayuko. Si Miguel ay hindi makatingin sa Punong Barangay. Si Carlo ay pawis na pawis. “Hindi totoo yan!” Sigaw ni Carlo. “Siya ang unang nanakit! Binagsak niya ako!” Tiningnan ko siya. “Binagsak kita pagkatapos mo akong sampalin.” Sabi ko. “At may recording ako ng lahat. Hindi ako nagsimula.”
Sinubukan ni Miguel na magsalita. “Kapitan, pamilya lang po ito. Patakaran lang po ng pamilya namin.” Umiling ang Punong Barangay. “Hindi patakaran ang pananakit.” Sabi niya ng matigas. “Ang pananakit sa asawa ay labag sa batas. Hindi ito ayos sa barangay.” Natameme si Miguel. Hindi niya inaasahan na hindi siya kakampihan.
Umiyak si Aling Rosa. “Kapitan, sinisira niya ang pamilya namin!” Sabi niya habang humahagulhol. “Mabuting anak si Carlo! Si Liza ang matapang! Hindi siya marunong sumunod!” Tiningnan ko siya. “Nay, ang pagsunod ba ay ang pagtanggap ng sampal at pangangabit?” tanong ko. Hindi siya sumagot. Mas lumakas ang iyak niya. Pero hindi na ako naaawa. Ang iyak niya ay hindi pagsisisi. Iyon ay pagtatakip.
Suminghal si Mang Ernesto. “Bahay namin iyon! Bahay ng Reyes!” Sabi niya. “Kung aalis si Liza, wala siyang makukuha!” Inilabas ko ang mga dokumento. “Ito po ang bank transfer.” Sabi ko sa Punong Barangay. “₱2.5 million. Galing sa pagbenta ng condo ko sa Mandaluyong bago kami ikasal. Iyan ang down payment ng bahay.” Ipinakita ko ang isa pang folder. “Ito po ang mga resibo. ₱350,000 na gamit. Pangalan ko. Card ko.”
Tiningnan ng Punong Barangay ang mga papel. “Carlo, magkano ang ambag mo?” tanong niya. Tahimik si Carlo. “Sabi mo, bahay mo. Pero bakit pangalan ni Liza ang nasa lahat ng resibo?” Hindi makasagot si Carlo. “Kasi abala ako sa trabaho.” Sabi niya. “Abala ka kay Angela.” Sabi ko. Natigilan siya.
Biglang bumukas ang pinto ng hall. Pumasok si Angela. Naka-ayos siya. May hawak siyang bag. “Carlo, bakit hindi mo sinasagot ang tawag ko?” Sabi niya. Natahimik ang lahat. Tiningnan niya ako. “Ikaw si Liza?” Tumango ako. “Ako nga.” Sabi niya, “Kailangan mong malaman ang totoo. Sinabi ni Carlo na ikaw lang ang para sa bahay. Ako ang mahal niya. Sabi niya, aalis ka rin daw pag nakuha na niya ang bahay.”
Nagsigawan ang lahat. “Angela, tumahimik ka!” Sigaw ni Carlo. “Hindi totoo yan!” Pero huli na. Narinig na ng lahat. Si Aling Rosa ay napahawak sa dibdib. Si Mang Ernesto ay napamura ng mahina. Si Miguel ay napailing. Doon lumabas ang tunay na plano. Hindi lang sampal. Hindi lang selos. Plano nilang gamitin ang pera ko para sa bahay, at pagkatapos ay paalisin ako.
“Carlo, totoo ba?” tanong ng Punong Barangay. Namula ang mukha ni Carlo. “Hindi ko…” Hindi niya matapos. “Gusto mo bang marinig ulit ang tawag mo?” tanong ko. Pinatugtog ko ang dulo ng recording. Boses ni Angela. “Sabi mo papaluin mo lang siya tapos pupunta ka na dito.” Tahimik ulit ang hall. Walang makapagsinungaling sa recording.
Sinubukan ni Carlo na agawin ang cellphone ko. Tumayo ang Punong Barangay. “Huwag mong hahawakan!” Sigaw niya. Napaatras si Carlo. “Nasa cloud na iyan.” Sabi ko. “Kahit basagin mo ang cellphone ko, may kopya pa rin.” Doon siya tuluyang nawalan ng lakas. Umupo siya. Nanginginig ang mga kamay niya. Ang lalaking nanampal sa akin, ngayon ay hindi makatingin sa akin.
Ibinigay ng Punong Barangay ang desisyon. Magkakaroon ako ng Barangay Protection Order. Hindi puwedeng lumapit si Carlo sa akin nang walang permiso. Hindi siya puwedeng manakit o manakot. Kailangan nilang umalis sa bahay sa loob ng pitong araw. Ang bahay at mga gamit ay mananatili sa akin dahil ako ang nagbayad. Pipirmahan nila ang kasunduan. At sisimulan namin ang proseso ng annulment.
Ayaw pumirma ni Aling Rosa. “Hindi kami aalis! Bahay namin iyan!” Sigaw niya. Tiningnan siya ng Punong Barangay. “Kung hindi kayo pipirma, dadalhin namin ito sa korte. At may recording si Liza. Kayo ang matatalo.” Napalunok si Aling Rosa. Sa wakas, pumirma siya. Pumirma rin si Mang Ernesto at si Carlo. Nanginginig ang kamay ni Carlo habang pumipirma. Iyon ang unang beses na nakita kong natakot talaga siya.
Pagkatapos ng barangay, umuwi ako sa bahay sa Quezon City kasama si Nanay. Tahimik ang bahay. Walang amoy ng sigarilyo. Walang kalat na buto ng sunflower. Inilagay ko ang mga gamit ni Carlo sa mga kahon. Maayos. Hindi ko sinira. Hindi ako gumanti ng marahas. Inilagay ko ang mga kahon sa labas ng pinto. Pinalitan ko ang lock. Hindi dahil sa galit. Dahil kailangan kong protektahan ang sarili ko.
Kinabukasan, dumating ang truck para kunin ang mga kahon nila. Hindi na sila nag-eskandalo. Si Aling Rosa ay hindi na nagsalita. Si Mang Ernesto ay umiiwas ng tingin. Si Carlo ay tumingin sa akin sa huling pagkakataon. “Liza, sorry.” Sabi niya ng mahina. Tiningnan ko siya. “Huli na, Carlo.” Sabi ko. “Sana, matuto kang hindi manakit ng babae para lang patunayan na lalaki ka.” Umalis siya na walang salita.
Nilinis ko ang bahay. Binuksan ko ang mga bintana. Pumasok ang sariwang hangin. Nagluto ako ng sinigang. Hindi maalat. Tama lang ang asim. Umupo ako kasama si Nanay. Kumain kami ng payapa. Walang sumisigaw. Walang nanampal. Sa unang pagkakataon sa loob ng isang buwan, nakakain ako nang hindi natatakot.
Pagkalipas ng isang linggo, bumalik ako sa gym. Doon ako unang nag-training noong limang taong gulang ako. Sinalubong ako ng coach ko. “Liza, akala ko hindi ka na babalik.” Sabi niya. Ngumiti ako. “Bumalik ako.” Sabi ko. “Hindi na para magtago. Para magturo.” Binigyan niya ako ng maliit na klase. Mga babae. Mga misis. Mga estudyante. Tinuruan ko sila ng self-defense. Kung paano umiwas. Kung paano humawak. Kung paano tumayo ng tuwid.
Isang araw, may isang estudyante na umiiyak habang nagte-training. “Coach Liza, natatakot ako sa asawa ko.” Sabi niya. Hinawakan ko ang kamay niya. “Hindi ka nag-iisa.” Sabi ko. “Ang lakas ay hindi para manakit. Para protektahan ang sarili mo.” Nakita ko ang sarili ko sa kanya. Ang dating Liza na nagpanggap na mahina. Ngayon, hindi na ako magpapanggap.
Si Carlo, narinig ko, bumalik sa dati niyang trabaho. Si Angela, umalis na rin daw. Hindi ko na sila inisip. Hindi ko na sila kailangang habulin. Ang mahalaga, nabawi ko ang bahay ko. Nabawi ko ang pangalan ko. Nabawi ko ang sarili ko. Ang ₱2.5 million na down payment at ₱350,000 na gamit ay hindi lang pera. Iyon ay pinaghirapan ko. Iyon ay patunay na kaya kong tumayo mag-isa.
Ngayon, gabi-gabi, nagluluto ako para sa sarili ko. Minsan, dumadalaw si Nanay. Minsan, mag-isa lang ako. Nakaupo ako sa sofa na ako ang bumili. Walang takot. Walang sigaw. Ang bahay na dati ay kulungan ay naging tahanan ko na ulit. Ang mga medalya ko ay hindi na nakatago sa drawer. Naka-display na sila sa shelf. Paalala na hindi ako mahina.
Minsan, tinitingnan ko ang cellphone ko. Nandoon pa rin ang recording. Hindi ko ito binura. Hindi para maghiganti. Para alalahanin na minsan, kailangan kong lumaban para sa sarili ko. At nanalo ako hindi dahil mas malakas ako. Nanalo ako dahil pinili kong hindi na manahimik.
At sa unang pagkakataon pagkatapos ng mahabang panahon, kumain ako nang payapa, alam kong hindi ko na kailangang lumiit para lang mahalin.
Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨
