Bahagi 3
Nalaman ko na itinago pala ni Angela ang mga tawag ni Mama, at doon ko lang tunay na naintindihan kung bakit ako iniwan ni Grace.
Hindi ako nakatulog sa condo sa BGC sa mga sumunod na gabi. Tahimik ang buong unit. Walang tunog ng takuri. Walang boses ni Grace na nagtatanong kung kumain na ako. Nakaupo lang ako sa sofa at nakatitig sa mesa kung saan ko nakita ang death certificate ni Mama. Paulit-ulit kong binabasa ang pirma ni Grace sa divorce agreement. Bawat basa ay parang mas lalong bumibigat ang dibdib ko.
Dumating ang pormal na papeles mula kay Atty. Liza Torres. Malinaw na nakasulat doon na kusang loob na tinatalikuran ni Grace ang lahat. Kasama doon ang condo namin sa BGC. Kasama ang lumang bahay sa Quezon City. Kasama ang joint bank account namin na may ₱5 million. Wala siyang hiningi kahit piso. Hindi siya nag-iwan ng kahit anong kondisyon maliban sa isang bagay. Gusto niyang matapos agad ang kasal. Doon ako mas lalong kinabahan. Hindi ito galit lang. Desisyon na ito.
Pagpasok ko sa opisina sa Makati, ramdam ko agad ang mga tingin. Tumigil ang bulungan pagdaan ko. May mga umiwas. May mga nagkukunwaring abala sa computer. Si Carlo lang ang lumapit at tahimik na naglagay ng kape sa mesa ko. Hindi siya nagtanong. Hindi siya nagkomento. Parang alam niya na hindi ko kailangan ng salita. Kailangan ko lang ng isang taong hindi ako huhusgahan sa harap ko.
Pinatawag ko si Angela sa opisina ko kinahapunan. Gusto kong marinig mismo sa kanya ang totoo. Pagpasok niya, maingat ang galaw niya. Hawak niya ang notebook niya na parang panangga. Sinabi ko na umupo siya. Sinabi ko na huwag siyang mag-alala. Tatanungin ko lang siya tungkol sa Singapore. Tungkol sa mga cellphone namin na pinatay namin sa resort.
Umiling agad si Angela. Sinabi niya na naka-off talaga ang cellphone niya sa buong biyahe. Sinabi niya na hindi niya nakita ang kahit anong tawag. Sinabi niya na nalaman lang niya ang nangyari pagbalik namin sa Maynila. Umiiyak siya habang nagsasalita. Pero may isang bagay sa mga mata niya na hindi tumutugma sa boses niya. Parang may itinatago siya na ayaw niyang sabihin kahit sa sarili niya.
Sinabi ko na tiningnan ko ang sarili kong cellphone. Sinabi ko na pagbukas ko, sunod-sunod ang missed calls. Labindalawang tawag galing kay Mama. Dalawampung tawag galing kay Grace. Sinabi ko na imposible na walang pumasok sa kanya. Nasa iisang resort lang kami. Sabay naming binuksan ang cellphone namin sa airport. Tahimik si Angela. Nanginginig ang kamay niya. Doon siya tuluyang napaiyak.
Sinabi niya na nakita niya ang missed calls sa pangalawang araw pa lang. Sinabi niya na nung binuksan niya ang cellphone niya sa banyo ng resort, nakita niya ang pangalan ni Mama. Nakita niya rin ang pangalan ni Grace. Marami ang tawag. Sunod-sunod. Pero hindi niya sinabi sa akin. Natakot siya na umuwi ako agad. Natakot siya na matapos ang biyahe. Natakot siya na mawala ang tatlong araw na pakiramdam niya na siya ang pinakamahalaga sa akin.
Doon ako nanginig. Hindi lang pala ako ang nagpatay ng cellphone. May isang tao pa na nakakita ng paghingi ng tulong at piniling manahimik. Si Mama, habang hawak ang cellphone at hinahanap ako, hindi niya alam na may nakakita na ng tawag niya at hindi nagsabi. Si Grace, habang tumatawag at umiiyak sa ospital, hindi niya alam na may nakabasa ng tawag niya at nagkunwaring walang nangyari. Ang bigat noon ay hindi ko agad kayang tanggapin.
Sinabi ni Angela na mahal niya ako. Sinabi niya na hindi niya sinadya na may mamatay. Sinabi niya na gusto lang niya ng konting oras na ako lang ang kasama niya. Sinabi niya na si Grace daw ay laging malamig at laging abala sa pamilya ko. Sinabi niya na siya ang nakakaintindi sa pressure ko sa trabaho. Habang nagsasalita siya, mas lalo kong nakita ang pagkakaiba nila ni Grace. Si Grace, mag-isa niyang inalagaan si Mama kahit walang nakakakita. Si Angela, gusto niyang ako ang mag-alaga sa kanya kahit may namamatay na.
Sinabi ko kay Angela na hindi na siya pwedeng maging personal assistant ko. Sinabi ko na ililipat siya sa ibang team at dadaan na lang sa email ang lahat ng report niya. Sinabi ko na hindi ito parusa lang. Kailangan kong ayusin ang opisina at ang sarili ko. Hindi ako pwedeng magtrabaho habang ang taong katabi ko ay may itinatago sa akin. Tahimik siyang tumango. Pero sa mga mata niya, galit ang pumalit sa iyak.
Lumabas si Angela at sinubukan niyang sisihin si Grace. Sinabi niya na kung hindi daw nag-inarte si Grace, hindi kami aabot dito. Sinabi niya na kung umalis daw si Grace nang tahimik, bakit kailangan pa niyang dalhin ang abo ni Mama. Doon ko siya pinatigil. Sinabi ko na si Grace ang nagbuhat ng lahat nung wala ako. Sinabi ko na wala siyang karapatang husgahan si Grace. Pagkasabi ko noon, tuluyan siyang lumabas at malakas na sinara ang pinto.
Pumunta ako sa bahay ni Papa sa Quezon City kinagabihan. Gusto kong humingi ng tawad ng personal. Hindi niya binuksan ang pinto. Narinig ko ang ubo niya sa loob. Narinig ko ang mabagal na yabag niya papalapit sa pinto. Sinabi niya na huwag na akong bumalik hangga’t hindi ko inaayos ang ginawa ko. Sinabi niya na pagod na siyang makinig sa paliwanag. Nakatayo lang ako sa labas. Hindi ako umalis agad.
Sa likod ng pinto, nagsalita si Papa ng mas mahina. Sinabi niya na araw-araw daw pumupunta si Grace kay Mama bago siya mamatay. Dinadalhan niya ng lugaw. Tinutulungan niyang uminom ng gamot. Kinakausap niya kahit tulog na si Mama. Sinabi ni Papa na si Grace lang ang hindi napagod sa pag-aalaga. Ako raw, laging busy. Laging may meeting. Laging may biyahe. Ang mga salitang iyon ay mas masakit pa sa sigaw niya sa telepono.
Pumunta ako sa bahay ng mga magulang ni Grace kinabukasan. Hindi ako pumunta para mag-demand. Pumunta ako para humingi ng tawad. May dala akong prutas at tinapay. Gusto kong ipakita na hindi ako pumunta para makipag-away. Gusto kong ipakita na naiintindihan ko na sila rin ay nasaktan. Tumayo ako sa labas ng gate ng matagal bago ako kumatok.
Binuksan ako ng Nanay ni Grace. Hindi na siya sumigaw. Pagod ang mga mata niya. Pinapasok niya ako pero sa sala lang. Sinabi niya na hindi pa rin sila komportable na makita ako. Pero hindi na nila ako itinaboy agad. Umupo ako at humingi ng tawad sa kanila. Sinabi ko na kasalanan ko ang lahat. Sinabi ko na hindi ko sila masisisi kung galit sila.
Sinabi ng Tatay ni Grace na tumawag daw si Grace minsan. Sinabi niya na ligtas si Grace. Sinabi niya na maayos ang kalagayan niya pero ayaw niyang sabihin kung nasaan siya. Ang sabi lang daw ni Grace ay inaasikaso niya ang abo ni Mama. Gusto niyang bigyan si Mama ng tahimik na lugar. Hindi niya sinabi na galit siya sa akin. Ang sabi niya ay pagod na siya at kailangan niya ng katahimikan. Doon ako mas lalong nasaktan. Hindi galit ang nagpalayo sa kanya. Pagod na pagod na siya.
Pauwi, naisip ko ang sinabi ni Carlo. Walang record na lumabas ng bansa si Grace. Kung totoo ngang umalis siya ng Pilipinas, dapat may makita ang mga koneksyon ko. Pero wala. Ang tawag ni Atty. Liza ay galing sa numero sa Maynila. Ang oras ng tawag niya ay parehong oras dito. Doon ako nagduda. Baka hindi talaga umalis si Grace. Baka sinabi lang niya na umalis siya para tigilan ko ang paghahanap. Baka nasa malapit lang siya at tahimik na nagluluksa.
Tinawagan ko si Atty. Liza at nagtanong ako ng maayos. Sinabi ko na hindi ako magpipilit. Gusto ko lang malaman kung ligtas si Grace. Sinabi ni Atty. Liza na ligtas ang kliyente niya. Sinabi niya na hindi ginagalaw ni Grace ang joint bank account namin. Hindi niya ginagalaw ang condo. Nabubuhay daw si Grace sa sarili niyang ipon. Tahimik siyang namumuhay. Ayaw niyang may masabi ang kahit sino na umalis siya para sa pera.
Doon ko naintindihan na hindi ko na pwedeng sisihin si Angela lang. Ako ang nagdesisyon na patayin ang cellphone ko. Ako ang nagdesisyon na sumama sa Singapore. Ako ang nagdesisyon na unahin ang trabaho at ang sariling ginhawa kaysa sa pamilya ko. Si Angela ay may kasalanan sa pagtatago ng tawag. Pero ako ang may pinakamalaking kasalanan. Ako ang mister. Ako ang anak. Ako ang dapat na sumagot sa mga tawag na iyon.
Pumunta ako sa lumang kwarto ni Mama sa bahay ni Papa. Pinayagan ako ni Papa na pumasok sandali. Maayos pa rin ang kwarto. Nandoon ang rosaryo niya sa tabi ng kama. Nandoon ang litrato naming pamilya nung bata pa ako. Naalala ko ang sinabi ni Mama sa akin noon. Sabi niya, alagaan ko si Grace. Sabi niya, huwag kong hayaang maramdaman ni Grace na mag-isa siya. Sabi niya, ang trabaho ay mapapalitan, pero ang pamilya ay hindi. Hindi ko siya pinakinggan.
Kinagabihan, nakausap ko si Carlo ng masinsinan. Sinabi niya na hindi siya nagsabi noon dahil ayaw niyang dagdagan ang gulo. Pero ngayon, kailangan ko raw malaman ang totoo. Siya ang nagmaneho kay Grace papuntang ospital nung gabing inatake si Mama. Siya ang tumulong mag-asikaso ng mga papel. Siya ang nakakita kung paano umiyak si Grace sa gilid ng ospital habang walang kasama.
Sinabi ni Carlo na siya ang nagmaneho kay Grace papunta sa burol. Nakita niya si Grace na mag-isang nag-aayos ng mga bulaklak. Nakita niya si Grace na mag-isang sumasagot sa mga kamag-anak. Nakita niya si Grace na mag-isang nakaupo sa tabi ng kabaong ni Mama hanggang madaling araw. Sinabi niya na kahit isang beses, hindi nagsalita ng masama si Grace tungkol sa akin. Ang sabi lang daw niya ay huwag akong sisihin. Pagod lang daw ako.
Doon ako unang umiyak ng totoo. Hindi yung pigil na iyak sa opisina. Hindi yung iyak na may kasamang galit. Tahimik na iyak habang nakaupo ako sa sahig ng condo. Umiyak ako para kay Mama. Umiyak ako para kay Grace. Umiyak ako para sa sarili ko na huli nang nakaintindi. Si Carlo ay hindi umalis. Hinayaan niya lang akong umiyak. Doon ko naramdaman na hindi pa ako tuluyang nag-iisa.
Umupo ako at sumulat ng sulat para kay Grace. Hindi ito sulat para makiusap na bumalik siya. Hindi ito sulat para sisihin siya. Sulat ito ng paghingi ng tawad. Sinabi ko na tinatanggap ko ang kasalanan ko. Sinabi ko na naiintindihan ko kung bakit niya gustong tapusin ang kasal. Sinabi ko na kung divorce ang gusto niya, pipirmahan ko. Hindi ako manggugulo.
Sinabi ko sa sulat na may isang bagay lang akong hihilingin. Gusto kong malaman kung saan ihihimlay si Mama. Gusto kong makapunta at makapagdasal. Gusto kong makapagpaalam ng maayos. Hindi ko hiningi na makita si Grace. Hindi ko hiningi na patawarin niya ako agad. Ang hiningi ko lang ay isang pagkakataon na maging anak ni Mama sa huling pagkakataon.
Nagdesisyon ako na hindi ko na gagamitin ang mga koneksyon ko para sundan si Grace. Hindi ako magpapadala ng tao para hanapin ang cellphone niya. Hindi ako pupunta sa bahay ng mga magulang niya para mag-demand. Rerespetuhin ko ang hangganan niya. Kung gusto niyang kausapin ako, dadaan siya kay Atty. Liza. Kung ayaw niya, tatanggapin ko. Iyon ang pinakamaliit na respeto na kaya kong ibigay pagkatapos ng lahat.
Nilinis ko ang condo sa BGC. Tinanggal ko ang mga gamit ni Angela na naiwan niya sa opisina ko. Inayos ko ang mga gamit ni Grace na naiwan niya. Hindi ko ginalaw ang mga damit niya. Hindi ko ginalaw ang mga libro niya. Hinayaan ko silang nasa lugar nila. Parang naghihintay pa rin ang bahay na bumalik siya, kahit alam kong baka hindi na. Ang joint bank account na may ₱5 million ay hindi ko ginalaw. Hindi ko ito gagamitin hangga’t hindi malinaw ang lahat.
Tumawag si Atty. Liza kinagabihan. Sinabi niya na natanggap ni Grace ang sulat ko. Sinabi niya na binasa ito ni Grace ng buo. Sinabi niya na umiyak daw si Grace pero hindi siya nagalit. At sinabi niya ang isang bagay na hindi ko inaasahan. Pumayag si Grace na makipagkita ng isang beses. Kasama ang abogada. Para lang pag-usapan ang abo ni Mama. Doon ako huminga ng malalim. Hindi pa ito pag-asa na babalik siya. Pero ito ay isang pinto na bahagyang bumukas.
Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖
Bahagi 4
Hinarap ko si Grace at si Angela sa harap ng abogada, at doon ko piniling ayusin ang lahat bago pa kami tuluyang magkahiwalay para kay Mama.
Dumating ang araw ng meeting sa opisina ni Atty. Liza Torres sa Makati. Maaga akong dumating. Nakaupo ako sa waiting area at paulit-ulit kong pinupunasan ang mga kamay ko. Si Carlo ang nagmaneho sa akin. Hindi siya pumasok. Sinabi niya na maghihintay lang siya sa labas. Gusto kong mag-isa akong humarap. Gusto kong patunayan kay Grace na kaya kong humarap ng walang kasama at walang dahilan.
Pumasok si Grace kasama si Atty. Liza. Payat siya. Mas maputla kaysa sa huli kong maalala. Naka-simple siyang itim na damit. Walang alahas. Walang makeup. Hawak niya ang isang maliit na bag. Hindi siya tumingin agad sa akin. Tumingin siya sa mesa. Sa mga papel. Sa bintana. Pero nung nagtama ang mga mata namin, nakita ko ang pagod na matagal na niyang dala.
Unang nagsalita si Atty. Liza. Sinabi niya na ang meeting na ito ay para lang sa abo ni Mama. Sinabi niya na walang pilitan. Sinabi niya na kung may gustong sabihin ang bawat isa, sabihin ng mahinahon. Sinabi niya na siya ang mamamagitan. Tumango ako. Tumango rin si Grace. Tahimik ang opisina. Rinig ko ang tunog ng aircon at ang tibok ng puso ko.
Sinabi ni Grace na hindi siya umalis ng Pilipinas. Sinabi niya na sinabi lang niya na umalis siya para tigilan ko ang paghahanap. Sa totoo lang, nanatili siya sa isang maliit na apartment sa Quezon City malapit sa mga magulang niya. Doon niya inalagaan ang abo ni Mama. Doon siya umiyak tuwing gabi. Doon siya nagdasal. Hindi siya nagtago para magsaya. Nagtago siya para maghilom.
Tinanong ko kung bakit niya tinatalikuran ang lahat. Bakit ang condo sa BGC. Bakit ang bahay sa Quezon City. Bakit ang ₱5 million sa joint bank account. Sinabi ni Grace na ayaw niyang may masabi ang kahit sino na nagpakasal siya para sa pera. Ayaw niyang isipin ng mga tao na umalis siya para maghabol ng ari-arian. Gusto niyang umalis ng malinis. Gusto niyang kung matapos ang kasal, matapos ito nang walang bahid ng pera.
Biglang kumatok si Angela sa labas ng opisina. Malakas ang katok niya. Sinabi ng sekretarya na may gustong pumasok. Sinabi ni Atty. Liza na hindi pwedeng pumasok ang hindi kasama sa meeting. Pero pinilit ni Angela na pumasok. Pagbukas ng pinto, pulang-pula ang mga mata niya. Hingal siya. Halatang tumakbo siya mula sa parking. Doon nagsimula ang pinakamahirap na eksena sa buhay ko.
Sinabi ni Angela na may gusto siyang sabihin. Sinabi niya na hindi niya kayang manahimik habang kami ni Grace ay nag-uusap. Sinabi niya na kasalanan niya ang lahat. Sinabi niya na siya ang nagtago ng mga tawag ni Mama. Akala ko ay magtatago pa siya. Pero sa harap ni Grace, sa harap ng abogada, sinabi niya ang totoo. Nakita niya ang mga tawag ni Mama at ni Grace sa pangalawang araw sa Singapore. Hindi niya sinabi sa akin.
Doon sumabog ang totoo. Sinabi ni Grace na alam niya. Sinabi niya na nung gabing inatake si Mama, tinawagan niya si Angela ng maraming beses. Umaasa siya na baka sakaling sagutin ni Angela at sabihin sa akin na umuwi na ako. Pero walang sumagot. Sinabi ni Grace na hindi niya sinisisi si Angela lang. Sinisisi niya ako dahil ako ang mister niya. Ako ang dapat na sumagot. Ang boses ni Grace ay mahinahon pero bawat salita ay parang sugat.
Sinabi ko kay Angela na tapos na. Sinabi ko na hindi siya ang dahilan kung bakit ako nagkamali. Ako ang nagkamali. Pero hindi ko na siya pwedeng pagkatiwalaan. Sinabi ko na ang pagtatago niya ng tawag ay hindi pagmamahal. Iyon ay pagiging makasarili. Sinabi ko na mula ngayon, hindi na siya ang assistant ko. Hahawakan na ng HR ang transfer niya. Hindi na siya pwedeng lumapit sa akin para sa personal na bagay.
Umalis si Angela na umiiyak. Sinabi niya na mahal niya ako. Sinabi niya na gusto lang niyang maging ako ang kasama niya. Sinabi ko na ang pagmamahal ay hindi nananakit ng pamilya ng iba. Sinabi ko na kung mahal niya ako, sana ay sinabi niya sa akin ang tungkol sa mga tawag. Pagkaalis niya, tahimik ang opisina. Si Grace ay nakatitig sa mesa. Si Atty. Liza ay tahimik na naghihintay. Doon ko naramdaman na may isang mabigat na bato ang naalis sa dibdib ko.
Dumating si Papa. Hindi ko siya inaasahan. May dala siyang tungkod. Mabagal siyang maglakad. Pero tumayo siya ng diretso pagpasok niya. Pagkakita niya kay Grace, lumambot agad ang mukha niya. Lumapit siya at hinawakan ang kamay ni Grace. Sinabi niya na salamat. Sinabi niya na kung hindi dahil kay Grace, baka hindi man lang niya naasikaso ng maayos si Mama. Doon nakita kong umiyak si Grace ng tahimik.
Niyakap ni Papa si Grace. Mahigpit ang yakap niya. Parang yakap ng tatay sa anak. Sinabi niya na kahit anong mangyari sa kasal namin, anak pa rin niya si Grace. Sinabi niya na hindi niya makakalimutan ang ginawa ni Grace. Sinabi niya na si Grace ang nag-alaga kay Mama nung ako ay wala. Sinabi niya na si Grace ang nagbigay ng dangal kay Mama sa huling araw niya. Doon ako mas lalong nahiya sa sarili ko.
Sinabi ni Papa sa akin sa harap ni Grace. Sinabi niya na kung mahal ko pa si Grace, patunayan ko. Hindi sa salita. Hindi sa bulaklak. Hindi sa pangako. Sa gawa. Sa araw-araw na pagrespeto. Sa pag-uwi ng maaga. Sa pagsagot sa tawag. Sa pag-aalaga sa pamilya. Sinabi niya na hindi niya ako pipilitin na makipagbalikan. Pero hindi niya rin ako papayagang sirain pa lalo si Grace.
Pinag-usapan namin ang abo ni Mama. Sinabi ni Grace na maayos na nakalagay ang abo sa isang maliit na urn. Sinabi niya na araw-araw niya itong dinadasalan. Sinabi niya na hindi niya ito dinala sa ibang bansa. Gusto niya lang na manatili si Mama sa lugar kung saan siya minahal. Gusto niya na kung magpaalam kami, magpaalam kami ng magkasama. Hindi yung ako lang mag-isa. Hindi yung siya lang mag-isa.
Sinabi ni Grace na laging sinasabi ni Mama na gusto niyang magpahinga sa isang tahimik na hardin sa Tagaytay. Doon daw sila madalas pumunta ni Papa nung bata pa kami. Tahimik doon. Maraming puno. Maraming bulaklak. Hindi malamig na mausoleum. Hindi magarbo. Gusto ni Mama ng payapa. Doon ko naalala na minsan ay naikwento nga ni Mama ang Tagaytay. Hindi ko lang pinakinggan noon dahil abala ako sa trabaho.
Humingi ako ng tatlong buwan. Sinabi ko kay Grace na huwag muna niyang pirmahan ang divorce. Sinabi ko na hindi ako humihingi na bumalik siya sa BGC agad. Humingi lang ako ng pagkakataon na patunayan na nagbago ako. Sinabi ko na samahan niya ako sa Tagaytay para maihimlay namin si Mama ng magkasama. Sinabi ko na pagkatapos noon, kung gusto pa rin niyang tumuloy sa divorce, pipirmahan ko ng walang gulo.
Nag-alinlangan si Grace. Sinabi niya na pagod na siya. Sinabi niya na natatakot siyang umasa ulit at masaktan ulit. Sinabi niya na hindi niya alam kung kaya pa niyang maniwala. Pero nakita niya na iba na ako. Nakita niya na inalis ko si Angela. Nakita niya na humingi ako ng tawad sa mga magulang niya. Nakita niya na hindi ako nangulit at hindi ako nanakot. Doon siya tumahimik ng matagal.
Pumayag si Grace na ipagpaliban ang divorce. Sinabi niya na sasamahan niya ako sa Tagaytay. Sinabi niya na hindi ito ibig sabihin na magkakabalikan na kami agad. Ibig sabihin lang nito ay bibigyan niya ako ng pagkakataon na magpaalam kay Mama ng maayos. At bibigyan niya ang sarili niya ng pagkakataon na makita kung totoo ang pagbabago ko. Tumango ako. Iyon ay sapat na sa akin.
Sinabi ko kay Atty. Liza na baguhin ang kasunduan. Sinabi ko na hindi ko tatanggapin na umalis si Grace nang walang dala. Sinabi ko na ang condo sa BGC ay mananatili. Hindi ito ibebenta. Ang joint bank account na may ₱5 million ay mananatili para sa memorial ni Mama at para sa seguridad ni Grace. Walang makakagalaw nito nang walang pirma ni Grace. Sinabi ko na si Grace ang nag-alaga kay Mama. Hindi siya pwedeng umalis na parang walang halaga ang ginawa niya.
Umiyak si Grace. Sinabi niya na hindi niya kailangan ng pera. Sinabi niya na ang gusto lang niya ay respeto. Sinabi ko na ang respeto ay hindi lang salita. Ang respeto ay pagprotekta sa kanya kahit ayaw na niya sa akin. Ang respeto ay pagtiyak na walang magsasabi na umalis siya dahil sa pera. Pagkasabi ko noon, tumango si Atty. Liza at sinabi niyang isusulat niya ang bagong kasunduan. Doon ko naramdaman na sa unang pagkakataon, pinoprotektahan ko si Grace sa tamang paraan.
Pumunta kami sa Tagaytay kinabukasan. Kasama namin si Papa at ang mga magulang ni Grace. Tahimik ang biyahe. Walang nagmamadali. Pagdating namin sa hardin, malamig ang hangin. Maraming puno. Maraming bulaklak. May maliit na kapilya sa gilid. Doon daw laging nagdadasal si Mama. Dala ni Grace ang urn. Maingat niya itong hawak. Parang ayaw niyang bitawan. Parang natatakot siyang ito na ang huling beses na makakasama niya si Mama.
Sa hardin, inilagak namin ang abo ni Mama. Si Papa ang unang nagdasal. Sumunod ang Nanay ni Grace. Sumunod si Grace. Nung ako na ang magdasal, nanginginig ang boses ko. Sinabi ko na patawarin ako ni Mama. Sinabi ko na hindi ko siya naalagaan. Sinabi ko na si Grace ang nag-alaga sa kanya at hinding-hindi ko iyon makakalimutan. Pagkatapos ng dasal, hinawakan ko ang kamay ni Grace. Hindi niya ito binawi. Doon ako umiyak ng tahimik.
Pagkatapos, pumunta ako sa bahay ng mga magulang ni Grace. Hindi ako pumunta para manligaw agad. Pumunta ako para tumulong. Nagdala ako ng pagkain. Tumulong ako sa Tatay ni Grace na ayusin ang sirang gripo. Nakipagkwentuhan ako sa Nanay ni Grace tungkol kay Mama. Hindi ako nagmamadali. Hindi ako nag-demand. Gusto kong ipakita sa gawa na kaya kong maging maasahan. Gusto kong ipakita na ang pagbabago ay hindi lang sa harap ng abogada.
Sa opisina, binago ko ang lahat. Wala nang personal assistant na sumasama sa akin sa biyahe nang mag-isa. Lahat ng biyahe ay may malinaw na schedule at kasama ang buong team. Lahat ng report ay dadaan kay Carlo at sa HR. Si Angela ay nailipat na sa ibang branch. Hindi na siya pwedeng lumapit sa akin ng personal. Sinabi ko kay Carlo na kung may tatawag mula sa pamilya ko, siya ang unang magsasabi sa akin kahit nasa meeting ako. Hindi na mauulit ang nangyari kay Mama.
Araw-araw, tinatawagan ko si Grace. Hindi para mangulit. Hindi para magtanong kung babalik na siya. Tumatawag lang ako para magtanong kung kumain na siya. Kung nakatulog ba siya ng maayos. Kung kailangan niya ng tulong sa pag-asikaso ng mga papel ni Mama. Minsan ay hindi niya sinasagot. Minsan ay maikli lang ang sagot niya. Pero hindi ako sumuko. Gusto kong maramdaman niya na nandito lang ako. Hindi na ako mawawala.
Unti-unting lumambot si Grace. Nagsimula siyang sumagot ng mas mahaba. Nagsimula siyang magkwento tungkol kay Mama. Nagsimula siyang tumawa ng bahagya pag naaalala niya ang mga biro ni Mama. Isang araw, pumayag siyang magkape kami sa isang maliit na café sa Quezon City. Walang abogada. Walang pamilya. Kami lang dalawa. Nag-usap kami tungkol sa Tagaytay. Nag-usap kami tungkol sa mga plano. Hindi kami nag-usap tungkol sa divorce. Sapat na ang magkasama kami ng payapa.
Isang gabi, naghapunan kami sa bahay ni Papa sa Quezon City. Kasama ang mga magulang ni Grace. Nasa mesa ang litrato ni Mama. May lugaw. May paboritong ulam ni Mama. Nagkwento si Papa tungkol kay Mama nung bata pa siya. Nagkwento ang Nanay ni Grace tungkol sa unang beses na nagkita kami ni Grace. Tumawa kami. Hindi malakas na tawa. Mahinahong tawa na may kasamang lungkot at pasasalamat. Doon ko naramdaman na kahit may nawala, may natira pa ring pamilya.
At sa unang pagkakataon pagkatapos ng mahabang gabi, naniwala ako na kaya pa naming buuin ulit ang bahay na minsang nawasak, basta magkasama kaming mag-ayos, isang araw at isang dasal sa isang pagkakataon.
Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨
