Pagkamatay ng anak namin, binalewala ako ng mister ko ng tatlong taon — pero nang ma-ICU ako at matanggalan ng pali, bakit siya biglang umiyak?

Bahagi 3
Akala ko tuluyan na akong iniwan ni Miguel, pero nang aminin niya kung bakit siya nawala ng tatlong taon, hindi ko alam kung magagalit ako o maiiyak

Hindi ako nakatulog nang gabing iyon. Nakaupo si Miguel sa upuan sa tabi ng kama ko. Hindi siya humiga. Hindi siya nag-cellphone. Paminsan-minsan, dumidilat ako at nakikita ko siyang nakatingin sa monitor ko. Parang binabantayan niya ang bawat paghinga ko. Noong una, naiirita ako. Sanay na akong mag-isa. Sanay na akong hindi umasa na may magbabantay sa akin. Pero habang tumatagal ang gabi, parang lumuwag ng kaunti ang dibdib ko.

Alas-tres ng madaling araw, nagising ako sa sakit. Kumirot ang tagiliran ko. Napangiwi ako. Agad siyang tumayo. “Masakit ba?” tanong niya. Tumango ako. Hindi ako nagsalita. Pinindot niya ang tawagan ng nurse. Hindi siya nag-panic. Tahimik lang siyang nakatayo habang hinihintay ang nurse. Pagkatapos akong bigyan ng gamot, inayos niya ang unan ko. Maingat na maingat ang kamay niya. Parang takot siyang masaktan ako lalo.

Kinaumagahan, dumating ang doktor. Sabi niya, puwede na akong umupo nang mas matagal. Kailangan ko raw maglakad nang dahan-dahan para hindi manigas ang katawan ko. Kailangan ko ring mag-ingat sa pagkain kasi wala na ang pali ko. Anim na linggo raw ang pahinga ko. Hindi ako puwedeng mag-drive. Hindi ako puwedeng magbuhat. Tumango lang ako. Sa loob-loob ko, iniisip ko kung sino ang mag-aasikaso sa akin kapag umuwi ako sa Quezon City.

Nagpunta si Miguel sa cafeteria. Pagbalik niya, may dala siyang lugaw at mainit na tubig. Inilapag niya sa mesa sa tabi ko. “Kumain ka muna kahit kaunti,” sabi niya. Umiling ako noong una. Hindi ako sanay na may nag-aabot sa akin. Sa loob ng tatlong taon, ako ang nag-aasikaso sa sarili ko. Ako ang nagluluto, ako ang naglilinis, ako ang umiiyak mag-isa. Pero gutom na ako. Kumuha ako ng isang kutsara. Mainit pa. Tahimik siyang nanonood habang kumakain ako. Hindi siya nagmamadali.

Habang kumakain ako, napansin ko ang bag na dala niya. Hindi lang iyon ang bag niya sa opisina. May isa pa siyang dalang maliit na bag. “Ano iyan?” tanong ko. Binuksan niya. Nandoon ang mga damit ko. Nandoon ang toothbrush ko. Nandoon ang rosaryo ko na galing sa Batangas. “Kinuha ko sa condo,” sabi niya. “Naalala ko, iyan ang hinahanap mo tuwing masama ang pakiramdam mo.” Hindi ako nakasagot. Hindi ko alam na naaalala pa niya iyon.

Tinanong ko siya kung paano niya nalaman na nasa ospital ako sa Makati. Sabi niya, nasa meeting siya sa Makati nang may mag-tag sa kanya sa group chat ng condo. May nag-post ng larawan ng ambulansya. May nagtanong kung sino ang naaksidente. May nagsabi ng pangalan ko. “Hindi ako makapaniwala,” sabi niya. “Tumakbo ako palabas ng meeting. Hindi ko na nga naayos ang kurbata ko.” Tumingin ako sa kurbata niya noong dumating siya. Totoo nga. Tabingi pa rin iyon.

Tinanong ko siya ng diretso. “Nasaan ka noong gabing naaksidente ako?” Hindi siya umiwas. “Nasa Makati ako,” sabi niya. “May trabaho. Pagkatapos ng meeting, dumiretso ako sa opisina. Doon ako natulog.” Hindi ko alam kung maniniwala ako. Pero hindi siya nagdagdag ng kwento. Hindi siya nagpalusot. Tahimik lang siyang nagsabi ng totoo.

Pagkatapos, ako na ang nagtanong tungkol sa babae sa opisina. Alam ko na mayroon. Matagal ko nang alam. Hindi ko lang siya kinonfronta noon kasi pagod na ako. “Sino siya?” tanong ko. Napayuko si Miguel. “Katrabaho ko,” sabi niya. “Hindi ko siya minahal. Pero hinayaan ko siyang damayan ako.” Sinabi niya na madalas silang magkasabay kumain. Madalas silang mag-text kapag hindi siya makatulog. Hinayaan niya ang sarili niyang magkwento sa ibang tao imbes na sa akin.

Sumakit ang dibdib ko, pero hindi tulad ng dati. Dati, kapag iniisip ko ang babaeng iyon, pakiramdam ko nababaliw ako sa selos at galit. Ngayon, mas nangingibabaw ang pagod. “Bakit sa kanya ka nagkwento?” tanong ko. “Bakit hindi sa akin?” Umiyak siya. “Kasi kapag nagkukwento ako sa iyo, umiiyak ka,” sabi niya. “At kapag umiiyak ka, naaalala ko na hindi ko siya nailigtas. Hindi ko kayang makita kang umiiyak ulit.”

Doon ko naintindihan. Hindi pala siya nawala dahil hindi niya ako mahal. Nawala siya dahil hindi niya alam kung paano maging asawa sa isang bahay na puno ng lungkot. Akala niya, ang pagbibigay ng espasyo ay pagmamahal. Akala niya, kapag hindi siya umuwi, hindi niya ako masasaktan. Hindi niya alam na mas masakit pala ang katahimikan kaysa sa away.

Sinabi ko rin sa kanya ang totoo. “Itinatago ko ang pinggan mo kasi ayokong makita ang bakanteng lamesa,” sabi ko. “Nilalagyan ko ng kandado ang aparador mo kasi ayokong buksan ito araw-araw at umasang nandoon ka. Hindi ako tumigil sa pagmamahal. Tumigil ako sa pag-asa.” Tumango siya. “Alam ko,” sabi niya. “Ramdam ko. Kaya nga lalo akong natakot umuwi.”

Tinanong niya ako kung bakit hindi tumawag ang ospital sa kanya. Doon ako natahimik. Matagal bago ako sumagot. “Tinanggal kita sa emergency contact ko,” sabi ko. “Pagkamatay ng anak natin, pinalitan ko. Akala ko hindi ka rin naman darating.” Hindi siya nagalit. Tumango lang siya. “Naiintindihan ko,” sabi niya. “Ako ang gumawa ng dahilan para gawin mo iyon.”

Pinag-usapan namin ang bayarin. Sinabi ko na ako ang nagbayad ng unang deposito. ₱50,000 galing sa sarili kong ipon. Ang kabuuang bill ay ₱185,000. Hindi ko sinabi iyon para manumbat. Sinabi ko iyon kasi gusto kong malaman niya na kaya kong alagaan ang sarili ko kahit mag-isa. Hindi ako humingi ng tulong noon kasi sanay na akong walang hihingan. Tumahimik siya. “Bayaran natin ng sabay,” sabi niya. “Hindi mo kailangang buhatin ito mag-isa.”

Dumating ang nurse para palitan ang gamot ko. Pinanood ko si Miguel habang kausap niya ang nurse. Nagtanong siya kung ano ang puwede kong kainin. Nagtanong siya kung kailan ako puwedeng umuwi. Nagtanong siya kung anong mga gamot ang kailangan kong inumin. Sa loob ng tatlong taon, ngayon ko lang siya nakitang nagtanong tungkol sa akin nang ganito kaseryoso. Hindi siya nagmamadali. Hindi siya tumitingin sa cellphone niya.

Nang gabing iyon, hindi ako agad nakatulog. Naisip ko ang condo namin sa Quezon City. Naisip ko ang kuwarto ng anak namin na hindi na namin binuksan. Naisip ko ang mga gabi na mag-isa akong kumakain. Naisip ko rin ang mga gabi na mag-isa siyang natutulog sa opisina. Pareho pala kaming nagdurusa. Pareho pala kaming hindi marunong lumapit.

Kinabukasan, dumating ang doktor at sinabing baka puwede na akong ma-discharge sa susunod na araw kung magiging maayos ang pakiramdam ko. Tumingin sa akin si Miguel. “Gusto kong ihatid ka,” sabi niya. Hindi ako agad pumayag. Kailangan kong mag-isip. Hindi ako puwedeng magdesisyon dahil lang sa awa o dahil lang sa takot.

Kaya gumawa ako ng isang maliit pero mahalagang desisyon. Sinabi ko sa kanya, “Uuwi ako sa condo sa Quezon City para magpagaling. Pero hindi tayo babalik sa dati. Magkaibang kuwarto muna tayo. Ako ang hahawak ng susi ko. Ako ang mag-aasikaso ng mga papel ko. Hindi ako babalik sa pagiging babaeng naghihintay lang.” Tumingin siya sa akin. “Pumapayag ako,” sabi niya. “Hindi ako humihingi na patawarin mo ako agad. Humihingi ako ng pagkakataong patunayan na kaya kong manatili.”

Hiningi ko rin sa kanya na putulin na niya ang komunikasyon niya sa babae sa opisina. Hindi ako humingi ng ebidensya. Hindi ako humingi ng paliwanag na sobra. Gusto ko lang makita kung kaya niyang pumili. “Kaya ko,” sabi niya. “Matagal ko na siyang hindi kinausap bago ka maaksidente. Pero ngayon, puputulin ko na talaga.” Hindi ko pa siya pinatawad. Pero naniwala ako na nagsasabi siya ng totoo sa pagkakataong iyon.

Nang huling gabi ko sa ospital, tinulungan niya akong maglakad sa hallway. Dahan-dahan. Hawak niya ang braso ko. Bawat hakbang, kumikirot ang tadyang ko. Pero hindi ako natakot. Sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon, may humahawak sa akin nang hindi ako kailangang magmakaawa. Hindi pa ayos ang lahat. Masakit pa rin. Pero hindi na ako nag-iisa sa hallway na iyon.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖

Bahagi 4
Sa huling paghaharap namin ni Miguel sa ospital, sinabi ko ang lahat ng kinimkim ko — at doon ko nalaman kung may pag-asa pa ba kaming magkasama

Araw ng paglabas ko sa ospital sa Makati, maaga pa lang ay nandoon na si Miguel. Nakaayos na ang mga gamit ko. Nakasuot na ako ng maluwag na damit na dinala niya mula sa condo namin sa Quezon City. Hindi pa rin ako makalakad nang mabilis. Bawat hakbang, ramdam ko pa rin ang kirot ng tatlong tadyang ko. Pero hindi na ako kasing takot tulad noong unang araw.

Inasikaso niya ang mga papel. Nakita ko ang resibo. Ang kabuuang bill ay ₱185,000. Ang ₱50,000 na deposito ko ay galing sa sarili kong ipon. Ang natitirang ₱135,000 ay binayaran niya. Hindi siya nagreklamo. Hindi siya nagtanong kung bakit ako ang nagbayad ng deposito. “Akin na ang mga papel mo,” sabi niya. Umiling ako. “Ako ang hahawak,” sabi ko. “Gusto kong ako ang magtago ng mga resibo ko.” Tumango siya. Hindi siya nakipagtalo. Iyon ang napagkasunduan namin. Ako ang mag-aasikaso ng sarili ko, pero hindi na ako mag-iisa.

Pagdating namin sa condo sa Quezon City, parang ibang bahay ang pinasok ko. Malinis. Tahimik. Pero may amoy ng lumang lungkot. Nakita ko ang lamesa. Walang pinggan ni Miguel. Nasa lalagyan pa rin ito kung saan ko itinago. Nakita ko ang aparador niya. Nakakandado pa rin. Tumingin ako sa kanya. “Buksan mo,” sabi ko. Kinuha niya ang susi mula sa akin at binuksan niya. Walang laman ang kalahati. Ang mga damit niya ay nasa opisina na pala. “Dito ka na ulit titira?” tanong ko. “Kung papayag ka,” sabi niya.

Umupo ako sa sofa. Nahirapan akong huminga nang maayos. Lumapit siya at inalalayan ako. “Dahan-dahan lang,” sabi niya. Hindi ako sanay na may nag-aalalay sa akin. Sa loob ng tatlong taon, ako ang nag-aalalay sa sarili ko. Ngayon, may kamay na humahawak sa braso ko. Hindi ko iyon itinulak. Hinayaan ko lang.

Nang gabing iyon, doon kami nag-usap nang seryoso. Sinabi ko ang lahat ng kinimkim ko sa loob ng tatlong taon. “Dalawampu’t anim na taon tayong mag-asawa, Miguel,” sabi ko. “Hindi ako humingi ng mamahaling regalo. Humingi lang ako ng kasama sa hapag. Pero gabi-gabi, mag-isa akong kumakain. Tuwing may sakit ako, mag-isa akong nagpupunta sa doktor. Tuwing naaalala ko ang anak natin, mag-isa akong umiiyak.” Nakinig siya. Hindi siya sumingit. Hindi siya nagdahilan.

Sinabi niya ang totoo. “Naging duwag ako,” sabi niya. “Akala ko, kapag nagtrabaho ako nang nagtrabaho, makakalimutan ko ang sakit. Pero hindi. Lalo ko lang kayong namimiss. Lalo akong nahihiya sa iyo.” Umiyak siya. Hindi niya tinago. “Patawarin mo ako sa pag-iwan sa iyo. Patawarin mo ako sa babae sa opisina. Hindi ko siya minahal. Pero hinayaan ko siyang punan ang lungkot ko imbes na ikaw ang lapitan ko. Mali ako.”

Tinanong ko siya, “Kung hindi ako naaksidente, kailan ka pa uuwi?” Tumahimik siya ng matagal. “Hindi ko alam,” sabi niya. “Siguro hindi pa rin. Siguro kailangan kong matakot na mawala ka para matauhan ako. At iyon ang pinagsisisihan ko.” Masakit pakinggan. Pero totoo. At sa pagkakataong iyon, mas gusto ko ang masakit na totoo kaysa sa magandang kasinungalingan.

Sabi ko sa kanya, “Hindi ko kaya ang biglang ayos na lang tayo. Hindi ako magpapanggap na walang nangyari.” Tumango siya. “Hindi rin ako humihingi ng ganon,” sabi niya. “Gusto ko lang ng pagkakataong gawin ang tama, kahit mabagal.” Kaya nagkasundo kami. Magpapatingin kami sa counselor sa Quezon City. Magkaibang kuwarto muna kami habang nagpapagaling ako. Puputulin niya ang lahat ng komunikasyon sa babae sa opisina. At hindi niya ako pipilitin na magpatawad agad.

Kinabukasan, ginawa niya. Sa harap ko, binuksan niya ang cellphone niya. Ipinakita niya sa akin ang mga message niya. Wala nang bago. “Buburahin ko na,” sabi niya. Binura niya ang numero at ang chat. Hindi ako nag-check ng bawat detalye. Hindi ko kailangan. Ang mahalaga, ginawa niya ito nang hindi ako nagmamakaawa. Pagkatapos, tinawagan niya ang opisina niya. Sinabi niya na magtatrabaho siya mula sa bahay habang nagpapagaling ako. Hindi na siya matutulog sa opisina.

Pumunta kami sa counselor. Kinakabahan ako noong una. Akala ko sisisihin kami. Pero hindi. Pinakinggan niya kami. Tinanong niya kami kung ano ang gusto naming iligtas. Sabi ko, “Gusto kong iligtas ang sarili ko. Gusto kong iligtas ang pagiging asawa ko, pero hindi sa paraang mawawala ako.” Sabi ni Miguel, “Gusto kong iligtas ang pamilya namin. Kahit wala na ang anak namin, gusto kong alagaan ang asawa ko.” Doon ako naiyak. Hindi dahil sa awa. Dahil sa wakas, pareho na kami ng sinasabi.

Isang linggo pagkatapos kong makauwi, niyaya niya akong pumunta sa Batangas. “Gusto kong bisitahin natin siya,” sabi niya. “Sabay tayo.” Natakot ako. Tatlong taon na naming hindi pinupuntahan ang puntod ng anak namin nang sabay. Mag-isa ko lang siyang binibisita. Mag-isa rin niya siyang binibisita. Hindi kami nagkikita doon. Pero ngayon, gusto kong subukan.

Nag-drive kami papuntang Batangas. Hindi mabilis. Maingat siyang nag-drive. Sa SLEX, kung saan ako naaksidente, humigpit ang hawak ko sa upuan. Napansin niya. “Nandito ako,” sabi niya. “Hindi kita iiwan.” Hindi ako sumagot. Pero lumuwag ang paghinga ko. Pagdating namin, bumili kami ng puting bulaklak. Dahan-dahan akong naglakad. Inalalayan niya ako.

Sa harap ng puntod ng anak namin, hindi kami nag-arte. Umiyak kami. “Pasensya ka na, anak,” sabi ko. “Matagal kitang inalala nang mag-isa. Matagal kong sinisi ang sarili ko.” Huminga si Miguel. “Pasensya ka na,” sabi niya. “Matagal akong nawala. Hindi ko inalagaan ang mama mo tulad ng dapat.” Hinawakan niya ang kamay ko. Mahigpit pero maingat. Hindi niya ako pinilit na tumigil sa pag-iyak. Hinayaan niya lang akong umiyak.

Pagkatapos, umupo kami sa tabi. Tahimik lang. “Alam mo,” sabi ko, “tatlong taon kong inisip na hindi mo na ako mahal. Tatlong taon kong inisip na mas madali sa iyo na mawala ako.” Umiling siya. “Mahal kita, Liza,” sabi niya. “Hindi ako marunong magmahal nang tama noong nasasaktan ako. Pero hindi iyon ibig sabihin na hindi kita mahal.” Tumingin ako sa kanya. Sa unang pagkakataon, naniwala ako.

Pagbalik namin sa Quezon City, iba na ang pakiramdam ng condo. Hindi pa rin ito perpekto. May mga gabi pa rin na naiiyak ako. May mga umaga pa rin na tahimik si Miguel at hindi niya alam ang sasabihin. Pero may bago na. Nagluluto na siya ng lugaw para sa akin. Nagpapaalala siya ng gamot ko. Ako naman, hindi ko na itinatago ang pinggan niya. Ibinabalik ko na ito sa lamesa. Hindi ko na nilalagyan ng kandado ang aparador niya. Hindi dahil nakalimutan ko na. Dahil hindi ko na kailangang magtago sa takot.

Isang gabi, habang nakaupo kami sa balkonahe, tinanong niya ako, “Mananatili ka pa ba?” Tumingin ako sa mga ilaw ng Quezon City. “Mananatili ako,” sabi ko. “Pero hindi bilang babaeng naghihintay lang. Mananatili ako bilang asawa mo na may sariling boses, may sariling susi, may sariling ipon. At mananatili ka kung mananatili ka rin.” Tumango siya. “Mananatili ako,” sabi niya. “Araw-araw kong pipiliin na manatili.”

Hindi kami bumalik sa dati. Mas mabuti iyon. Ang dati ay may lungkot na hindi namin pinag-usapan. Ngayon, may sakit pa rin, pero may katapatan na. May mga araw na nagtatalo pa rin kami. Pero hindi na kami nagtatago. Kapag pagod ako, sinasabi ko. Kapag natatakot siya, sinasabi niya. Natuto kaming makinig kahit masakit.

Ngayon, kapag nagigising ako sa umaga, hindi na malamig ang bahay. May mainit na tubig na sa mesa. May gamot na nakaayos. May asawa na nagtatanong, “Kumusta ang tulog mo?” Hindi iyon malaking bagay para sa iba. Pero para sa akin na tatlong taon nag-isang bumangon, iyon ang pinakamalaking pagbabago.

At sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon, hindi na ako natakot na magising sa tabi niya.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨