PITONG TAON KONG MINAHAL ANG LALAKING AKALA KO’Y MAKAKASAMA KO HABAMBUHAY, PERO SA ARAW NA TINANGGAL KO ANG AMING ANAK SA SINAPUPUNAN KO, NATUKLASAN KONG MATAGAL NA PALA AKONG NAG-IISA SA RELASYONG ITO

PITONG TAON KONG MINAHAL ANG LALAKING AKALA KO’Y MAKAKASAMA KO HABAMBUHAY, PERO SA ARAW NA TINANGGAL KO ANG AMING ANAK SA SINAPUPUNAN KO, NATUKLASAN KONG MATAGAL NA PALA AKONG NAG-IISA SA RELASYONG ITO

PART 1 – ANG HULING UMAGA NG PITONG TAON NAMIN

 

Bago ako sumailalim sa abortion procedure, isang tanong ang ibinato sa akin ng matalik kong kaibigan.

 

“May anak na kayo ni Adrian. Bakit bigla mo siyang gustong iwan?”

 

Hindi ako sumagot agad. Sa halip, iniabot ko sa kanya ang cellphone ko.

 

“Dahil lang sa isang mensahe.”

 

Tanghaling-tapat noon nang magpadala ako kay Adrian Reyes ng larawan ng tanghalian ko. Nagrereklamo ako dahil hindi masarap ang pagkaing binili ko sa isang restaurant.

Apat na oras bago siya sumagot.

 

[Oo.]

 

Isang salita lamang.

 

Pero nang buksan ko ang Facebook niya, nakita kong nagkomento siya sa post ni Camille Santos, ang dating babaeng matagal na niyang kakilala.

 

Larawan iyon ng masarap na tanghalian na niluto ni Adrian para sa kanya.

 

[Hindi maganda sa kalusugan ang palaging pagkain sa labas. Sa susunod, ako na ang magluluto para sa iyo.]

 

Hindi roon natapos ang usapan nila.

 

Nagpalitan sila ng mga komento tungkol sa pelikula, pagkain, at kung anu-ano pang maliliit na bagay.

Masigla siya. Masaya. Maraming gustong sabihin.

 

Sa akin, kahit isang simpleng tanong ay tila mabigat nang sagutin.

 

Matagal kong tinitigan ang screen bago ko tuluyang binura ang mensaheng gusto ko sanang ipadala.

 

[Anong kinain mo ngayong tanghali?]

 

Pagkatapos, binuksan ko ang lumang chat history namin.

 

Pitong taon kaming magkasama.

 

Noong una, kahit larawan ng pusang nakasalubong ko sa kalye ay pinapansin niya. Maaari kaming mag-usap nang ilang oras tungkol sa mga bagay na walang kabuluhan.

 

Pero habang tumatagal, unti-unti siyang nagbago.

Mula sa mahahabang sagot, naging maiikling salita ang lahat.

 

“Hmm.”

 

“Sige.”

 

“Okay.”

 

At ngayon, may ibang babaeng nakatatanggap ng lahat ng atensyong dati kong hinihingi.

 

Dumating ang nurse at tinawag ang pangalan ko.

 

“Miss Andrea, ikaw na po.”

 

Tumingin ako sa bintana. Maganda ang sikat ng araw sa labas.

 

Pagkatapos ay tumayo ako at sumunod sa kanya.

 

Adrian, maganda ang langit ngayong hapon.

 

Pero hindi ko na kailangang kuhanan iyon ng litrato para ipadala sa iyo.

 

Nang makauwi ako mula sa ospital, lampas alas-otso na ng gabi.

Pagbukas ko ng pinto, narinig ko agad ang masayang boses ni Adrian.

 

Kausap niya si Camille sa telepono.

 

“Maganda talaga ang pelikulang iyon. Dapat panoorin natin ulit sa sinehan. Ang galing ng ending, lalo na ‘yung huling eksena.”

 

Nang makita niya ako, hindi man lang nagbago ang ekspresyon niya.

 

Tinakpan lamang niya ang mikropono.

 

“Kaibigan ko si Camille. May pinag-uusapan lang kami. Papasok muna ako sa study room.”

 

Pagkatapos, para bang may bigla siyang naalala.

 

“Hindi pala ako nakapagluto. Pagod ako ngayon. Mag-order ka na lang ng pagkain.”

Tumingin siya sa akin.

“Buntis ka pa naman. Pumili ka ng restaurant na malinis.”

 

Pagkasabi niyon, bumalik siya sa pakikipag-usap kay Camille.

 

Hindi niya napansin ang maputla kong mukha.

 

Hindi rin niya nakita ang papel na hawak ko.

 

Isa iyong medical certificate mula sa ospital, patunay na natapos na ang procedure na pinagdaanan ko.

 

Dati, gusto ko sanang kausapin siya nang maayos tungkol sa paghihiwalay namin.

Gusto kong bigyan ng magandang pagtatapos ang pitong taon naming pagsasama.

Pero kahit ilang minuto ng oras niya ay hindi niya maibigay sa akin.

Hindi ako nag-order ng pagkain. Wala akong ganang kumain.

Naligo ako at naghintay na matapos ang tawag niya.

Ngunit lumipas ang maraming oras.

Naalala ko tuloy ang pagtatalo namin noong nakaraang linggo tungkol sa menu ng kasal.

Gusto kong alisin ang steamed grouper sa menu dahil allergic ako sa seafood.

Pero tumutol siya.

“Hindi mo naman kailangang kainin. Paborito iyon ni Camille.”

“Adrian, kasal natin ito. Allergic ako sa isda!”

Napailing siya.

“Puwede bang huwag kang maging makasarili? Isang putahe lang naman iyon.”

Hindi ako makapaniwala noon.

Sa sarili kong kasal, kailangan ko pang makipagtalo para lamang hindi ihain ang pagkaing maaaring magdulot sa akin ng allergy.

Alas-una y medya na ng madaling-araw nang pumasok siya sa kuwarto.

“Adrian, may kailangan akong sabihin.”

Napabuntong-hininga siya.

“Andrea, pagod na pagod ako. Huwag na muna ngayon. Matulog ka na. Bukas na natin pag-usapan.”

Humiga siya at tumalikod sa akin.

Wala na akong sinabi.

Maya-maya, nakatanggap ako ng kumpirmasyon mula sa airline.

Isang flight ticket papuntang Cebu. Alas-singko ng madaling-araw.

Bukas, aalis na ako.

Iiwan ko ang lalaking minahal ko sa loob ng pitong taon.

Kinabukasan, nagulat ako nang makita siyang maagang naghahanda ng almusal.

Nakasuot siya ng apron at abalang-abala sa kusina.

“Gising ka na pala?” nakangiti niyang bati.

“Gumawa ako ng breakfast para sa iyo. Kainin mo habang mainit pa.”

Sandali akong natigilan.

Matagal na rin kasi mula nang huli niya akong paghandaan ng pagkain.

“Salamat. Uubusin ko talaga.”

Lumapit ako sa mesa.

Pero nang makita ko ang nakahain, unti-unting nawala ang ngiti ko.

Dalawang nilagang itlog na tinanggalan na ng pula, ilang pirasong sunog at matitigas na gilid ng tinapay, at mga dahon ng lettuce na halos malanta na.

Samantala, may dalawang malinis na lalagyan sa tabi ng lababo. Mayroon pang natitirang mamahaling pagkain sa kawali.

Tiningnan ko siya.

“Adrian, para kanino ang mga iyon?”

Bahagyang natigilan siya bago sumagot.

“Ah, kay Camille iyon. Dadaan siya mamaya. Hindi kasi siya nakakain kagabi kaya pinaghandaan ko siya.”

Pagkatapos, itinuro niya ang plato sa harap ko.

“Ito naman, huwag mong sayangin. Sayang ang pagkain.”

Napangiti ako nang mapait.

Pitong taon akong asawa niya sa puso at buhay, ngunit ang babaeng hindi niya kasama sa bahay ang pinaghandaan niya ng masarap na almusal.

Bago pa ako makapagsalita, biglang nag-ring ang cellphone niya.

Pangalan ni Camille ang nakalagay sa screen.

Sinagot niya agad ang tawag.

“Good morning, Cam. Nandito na ang breakfast mo.”

Pagkatapos ay tumingin siya sa akin at kaswal na nagsabi:

“Andrea, puwede bang ikaw muna ang mag-empake ng pagkain niya? May kailangan akong asikasuhin.”

Hindi ako gumalaw.

Sa halip, inilabas ko mula sa bag ang isang dokumentong ilang araw ko nang inihahanda.

At nang mabasa niya ang unang linya nito, tuluyan siyang natigilan.

PART 2 – ANG HULING DESISYON KO

“Adrian, hindi mo na kailangang mag-alala sa pagkain niya.”

Inilapag ko ang dokumento sa mesa.

“Dahil simula ngayon, hindi na rin ako mag-aalala sa mga bagay na may kinalaman sa iyo.”

Tiningnan niya ang papel.

Kasunduan sa Paghihiwalay.

Unti-unting nawala ang ngiti sa kanyang mukha.

“Andrea, ano ito?”

“Hindi ba malinaw? Gusto ko nang makipaghiwalay.”

Ilang segundo siyang nakatitig sa akin bago natawa nang bahagya.

“Dahil lang ba sa almusal? Kung hindi mo gusto ang pagkain, sabihin mo. Magluluto ako ulit.”

Umiling ako.

“Hindi dahil sa almusal.”

“Kung ganoon, bakit?”

“Dahil sa loob ng pitong taon, unti-unti mong ipinadama sa akin na wala akong halaga. At ngayong araw, napagtanto kong hindi ko na kayang ipagpatuloy iyon.”

Napatigil siya.

“Andrea, huwag kang gumawa ng malaking desisyon dahil lang sa emosyon. Alam mong maraming inaasikaso sa trabaho nitong mga nakaraang araw.”

Napatingin ako sa dalawang lalagyan ng pagkain sa mesa.

“May panahon kang magluto para kay Camille. May panahon kang makipag-usap sa kanya nang ilang oras. May panahon kang alalahanin ang mga paborito niyang pagkain at pelikula.”

Huminga ako nang malalim.

“Pero kapag ako ang nagkukuwento, pagod ka. Kapag may tanong ako, wala kang oras. Kapag may gusto akong baguhin sa sarili nating kasal, makasarili ako.”

“Magkaibigan lang kami ni Camille!”

“Hindi ko naman sinabing hindi.”

“Kung ganoon, bakit mo ako inaakusahan?”

Napangiti ako nang mapait.

“Adrian, hindi ko kailangang patunayan na may relasyon kayo para malaman kong hindi mo na ako mahal sa paraang kailangan ko.”

Hindi siya nakasagot.

Sa pagkakataong iyon, tumunog muli ang cellphone niya.

Si Camille.

“Adrian, nasaan ka na? Akala ko dadalhin mo na ang pagkain ko. Hindi pa ako nakakapag-almusal.”

Mabilis niyang sinagot ang tawag.

“Sandali lang. Aalis na ako.”

Pagkababa niya ng telepono, kinuha niya ang mga lalagyan.

“Andrea, mamaya na natin pag-usapan ito. Huwag kang magdrama. May naghihintay sa akin.”

Iyon ang huling patak.

Pitong taon.

Pitong taon kong hinintay na unahin niya ako kahit minsan.

Pero kahit sa sandaling iyon, may iba pa rin siyang kailangang puntahan.

Tumayo ako at kinuha ang maleta kong nakahanda na sa tabi ng kuwarto.

“Andrea, saan ka pupunta?”

“Cebu.”

“Bakit Cebu? May trabaho ka ba roon?”

“Hindi mo na kailangang malaman.”

“Paano ang kasal natin? Ilang linggo na lang ang natitira!”

Napahinto ako sa may pintuan.

“Wala nang kasal, Adrian.”

Akala ko ay hahabulin niya ako.

Akala ko ay magtatanong siya kung bakit ganoon na lamang ang naging desisyon ko.

Pero wala.

Nang sumilip ako sa likod, hawak pa rin niya ang dalawang lalagyan ng pagkain ni Camille.

At hindi ko na hinintay na magsalita siya.

Pagdating ko sa airport, halos wala na akong nararamdamang sakit.

Hindi dahil nakalimutan ko na ang lahat.

Kundi dahil napagod na akong umiyak para sa isang taong hindi man lang napapansin ang mga luha ko.

Binuksan ko ang cellphone ko at nakita ang ilang mensahe mula sa kaibigan kong si Mara.

[Kamusta ka na? Nakaalis ka na ba?] [Huwag kang mag-alala. Nandito lang ako kapag kailangan mo ako.]

Sumagot ako.

[Nandito na ako sa airport. Salamat sa lahat.]

Pagkatapos, pinatay ko ang cellphone.

Nang lumapag ako sa Cebu, sinalubong ako ni Mara.

Mahigpit niya akong niyakap.

Hindi siya nagtanong kung bakit ako umalis.

Hindi rin niya ako pinilit na ikuwento ang nangyari.

Dinala niya ako sa maliit na apartment na pansamantala kong tutuluyan.

Doon ko unang naramdaman na maaari pala akong huminga nang hindi kailangang maghintay ng sagot mula sa isang tao.

Samantala, hindi agad napansin ni Adrian ang pagkawala ko.

Abala siya sa pagdadala ng pagkain kay Camille.

Pagdating niya sa condominium nito, masaya siyang sinalubong ng babae.

“Wow! Ikaw talaga ang pinakamahusay. Alam mong gusto ko ang ganitong breakfast.”

Inilapag niya ang mga lalagyan.

“Mainit pa. Kumain ka na.”

Nang makaupo sila, nagkuwento si Camille tungkol sa pelikulang gusto niyang panoorin.

Masaya silang nag-usap.

Makalipas ang ilang sandali, nagtanong si Camille:

“Nasaan si Andrea? Hindi ba siya magtataka kung bakit palagi kang nandito?”

Bahagyang napangiwi si Adrian.

“Busy rin naman siya. Tsaka hindi na niya kailangang malaman ang lahat ng ginagawa ko.”

Ngumiti si Camille.

“Ang swerte ko naman sa iyo.”

Hindi sumagot si Adrian.

Ngunit nang bumalik siya sa condominium namin, napansin niyang walang sapatos ko sa may pintuan.

Wala rin ang maleta ko.

Pumasok siya sa kuwarto at nakita ang bakanteng bahagi ng aparador.

Doon lamang siya nagsimulang mataranta.

Tinawagan niya ako.

Hindi ko sinagot.

Nagpadala siya ng mensahe.

[Andrea, nasaan ka?] [Huwag kang magbiro. Umuwi ka na.] [May kailangan tayong pag-usapan tungkol sa kasal.]

Hindi ko binuksan ang mga mensahe niya.

Kinabukasan, nagpunta siya sa opisina ko at nalaman mula sa dati kong katrabaho na nagpaalam na ako sa trabaho.

Doon niya unang naisip na baka seryoso talaga ako.

Lumipas ang tatlong araw.

Sa wakas, tinanggap ko ang tawag niya.

“Andrea!”

Halos mapasigaw siya sa sobrang pagkabalisa.

“Saan ka ba? Tatlong araw na kitang hinahanap!”

Tahimik akong nakinig.

“Bakit hindi ka sumasagot? Alam mo bang nag-aalala ako?”

“May kailangan ka ba?”

Natahimik siya.

“Umuwi ka na. Hindi natin puwedeng basta na lang itapon ang pitong taon nating pagsasama.”

“Hindi ko itinatapon ang pitong taon, Adrian. Tinatanggap ko lang na tapos na iyon.”

“Andrea, huwag kang ganyan.”

“Paano ba dapat?”

Huminga siya nang malalim.

“Alam kong nagkamali ako. Pero hindi naman ganoon kalaki ang ginawa ko. Kaibigan ko lang si Camille.”

“Hindi ko pinag-uusapan si Camille.”

“Kung hindi siya ang problema, ano?”

Saglit akong pumikit.

“Naalala mo ba ang araw na pumunta ako sa ospital?”

Walang sagot.

“Naalala mo ba na ilang linggo akong nagrereklamo na masakit ang katawan ko at nahihilo ako?”

“Akala ko normal lang iyon dahil buntis ka.”

“Hindi mo man lang tinanong kung okay ako.”

Natahimik siya.

“Adrian, alam mo bang noong araw na iyon, sumailalim ako sa abortion procedure?”

Parang biglang nawala ang lahat ng ingay sa kabilang linya.

“Ano?”

“Hindi na natin magkakaroon ng anak.”

“Anong ibig mong sabihin? Nasaan ka noong araw na iyon? Bakit hindi mo sinabi sa akin?”

Napangiti ako nang mapait.

“Sinubukan kitang kausapin noong gabi. Pero sinabi mong pagod ka at wala kang oras para sa mga walang kuwentang bagay.”

“Andrea…”

“Hindi ko hinihinging pigilan mo ako. Gusto ko lang sanang malaman mo kung ano ang nangyayari sa buhay natin.”

Hindi siya nagsalita.

Pagkatapos ng ilang segundo, halos pabulong siyang nagtanong:

“Bakit mo ginawa iyon nang hindi ako kasama?”

Doon ko naramdaman ang matinding kirot sa dibdib.

“Dahil matagal na akong nag-iisa, Adrian.”

“Hindi mo dapat ginawa iyon nang mag-isa.”

“Pero ikaw ang dahilan kung bakit wala akong ibang mapagsabihan.”

Tuluyan nang tumahimik ang kabilang linya.

Mula sa araw na iyon, sunod-sunod ang tawag ni Adrian.

May mga pagkakataong galit siya.

May mga pagkakataong umiiyak.

May mga pagkakataong nangangakong babaguhin niya ang lahat.

Isang gabi, nagpadala siya ng mahabang mensahe.

[Alam kong napabayaan kita. Hindi ko napansin kung gaano na kalayo ang loob mo sa akin. Bigyan mo ako ng pagkakataong bumawi. Mahal kita.]

Matagal kong tinitigan ang mensahe.

Dati, iisang pangungusap lang na gaya niyan ang sapat na para mapasaya ako buong araw.

Ngayon, wala na akong nararamdaman.

Hindi dahil hindi ko na siya minahal.

Kundi dahil matagal ko nang naubos ang sarili ko sa paghihintay.

Sumagot ako.

[Adrian, hindi ko kailangan ng pangakong magbabago ka kapag wala na ako. Kailangan ko sana ng taong pipili sa akin habang magkasama pa tayo.]

Pagkatapos ay ibinaba ko ang cellphone.

Makalipas ang isang linggo, pumunta si Adrian sa Cebu.

Hindi ko alam kung paano niya nalaman kung saan ako nakatira.

Nang makita ko siyang naghihintay sa labas ng apartment, hindi ako nagulat.

Mukha siyang hindi nakatulog nang ilang gabi.

“Andrea, puwede ba tayong mag-usap?”

Pinapasok ko siya.

Naupo siya sa maliit na sala at ilang sandaling tahimik na tumingin sa paligid.

“Dito ka na nakatira?”

“Oo.”

“Bakit hindi ka bumalik?”

Hindi ako sumagot.

Inilabas niya ang isang maliit na supot.

“Binilhan kita ng pagkain. Paborito mo.”

Tiningnan ko iyon.

Isang simpleng pagkain na dati kong ikinukuwento sa kanya kapag gusto kong mapasaya ang sarili ko.

“Salamat.”

Inilapag niya iyon sa mesa.

“Andrea, gusto kong bumalik tayo sa dati.”

“Hindi na tayo makakabalik sa dati.”

“Puwede pa nating ayusin.”

“Adrian, gusto mo bang malaman kung ano ang pinakamasakit sa lahat?”

Tumingin siya sa akin.

“Hindi ang paglalaan mo ng oras kay Camille. Hindi rin ang mga komentong nakikita ko sa Facebook ninyo.”

Huminga ako nang malalim.

“Ang pinakamasakit ay noong araw na kailangan na kailangan kita, wala ka. At nang makita mong wala na ako, saka mo lang naisip na may nawawala sa buhay mo.”

Napalunok siya.

“Hindi ko alam na ganoon na pala kalala.”

“Dahil hindi ka nakikinig.”

“Patawarin mo ako.”

“Pinapatawad na kita.”

Bahagyang umangat ang mukha niya.

“Kung ganoon, maaari ba tayong magsimula ulit?”

Umiling ako.

“Ang pagpapatawad ay hindi nangangahulugang kailangan kong bumalik.”

Napayuko siya.

Makalipas ang ilang sandali, inilabas niya ang isa pang dokumento.

Ang kasunduan sa paghihiwalay na iniwan ko sa condominium.

“Pipirmahan ko na,” mahina niyang sabi.

Tumango ako.

“Salamat.”

Bago siya umalis, tumingin siya sa akin.

“Andrea, may isang bagay akong gustong itanong. Minahal mo ba talaga ako?”

Matagal akong natahimik.

“Oo. Minahal kita nang buong-buo. Kaya nga umabot ako sa puntong nakalimutan ko nang mahalin ang sarili ko.”

Hindi na siya muling nagsalita.

Umalis siya nang hindi lumilingon.

At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, hindi ko naramdaman ang pangangailangang habulin siya.

Lumipas ang anim na buwan.

Nagsimula akong magtrabaho sa isang maliit na publishing company sa Cebu.

Hindi naging madali ang mga unang buwan.

May mga gabing umiiyak pa rin ako kapag naaalala ko ang batang hindi ko na makikilala.

May mga araw ding naaalala ko ang pitong taon naming pagsasama.

Pero natutunan kong hindi kailangang parusahan ang sarili ko habang buhay dahil sa isang desisyong ginawa ko sa panahong wala akong ibang nakitang paraan.

Hindi ko rin kailangang ipaliwanag sa lahat ang dahilan ng aking pinili.

Isang hapon, habang pauwi ako mula sa trabaho, nakita ko ang isang magandang paglubog ng araw.

Kinuha ko ang cellphone ko.

Kusa kong binuksan ang camera.

Matagal akong nakatingin sa langit bago ako kumuha ng litrato.

Dati, ang unang taong naiisip kong padalhan ng ganitong larawan ay si Adrian.

Ngayon, ipinadala ko iyon kay Mara.

[Ang ganda ng langit ngayon.]

Agad siyang sumagot.

[Mas maganda kung sabay nating panoorin bukas! Libre kita ng kape.]

Napangiti ako.

Napakasimple ng palitan naming mensahe.

Pero sa pagkakataong iyon, hindi ko kailangang maghintay nang apat na oras para makatanggap ng isang salitang sagot.

Makalipas ang ilang minuto, may bagong mensahe mula sa hindi pamilyar na numero.

Si Adrian iyon.

[Andrea, sana masaya ka na ngayon. Pasensya na kung huli ko nang naintindihan ang lahat.]

Hindi ko na siya sinagot.

Hindi dahil galit pa rin ako.

Kundi dahil may mga kuwentong hindi na kailangang dugtungan.

Pinatay ko ang screen ng cellphone at nagpatuloy sa paglalakad.

Maganda ang dapithapon.

At sa wakas, hindi ko na kailangang ibahagi ang bawat magandang bagay sa isang taong hindi na marunong tumingin sa akin.

Pitong taon kong hinintay na piliin ako ni Adrian.

Sa huli, ako pala ang kailangang pumili sa sarili ko.

Dahil ang tunay na pagmamahal ay hindi lamang tungkol sa pagkakaroon ng taong katabi mo. Ito ay tungkol sa pagkakaroon ng taong handang makinig, makiramay, at manatili kahit sa mga araw na wala kang ibang maibibigay kundi ang sarili mong pagod at kalungkutan.

At kung kailangan mong mawala para lamang mapansin ng isang tao ang halaga mo, marahil panahon na para hanapin mo ang lugar kung saan hindi mo kailangang magmakaawa para mahalin.