Nagbago ang tono ni Marco.

PART 2:

Dumating ang Linggo ng umaga.

Eksaktong 9:00 AM nang pumarada ang itim na SUV ni Marco sa harap ng lumang gate ko.

Bumaba si Marco na nakasuot ng mamahaling polo shirt.

Kasama niya si Camille na may bitbit na mamahaling bag, at isang lalaking naka-amerikana na may hawak na makapal na folder.

Hindi nila kasama si Sofia.

Pagpasok nila sa sala, agad na inilibot ni Camille ang paningin niya sa mga lumang muwebles ko.

Tinakpan niya ang ilong niya na parang may mabaho siyang naamoy.

  • Grabe, Ma, ang alikabok pa rin dito. Mabuti na lang at mabebenta na ito, bulong ni Camille habang umuupo sa silyang kahoy.

  • Hindi man lang nagmano si Marco.

    Diretso siyang umupo sa harap ko at inilapag ang folder sa ibabaw ng mesa.

  • Ma, ito si Mr. Ramos, ang buyer ng bahay. Cash siya magbabayad ng ₱6,500,000. Kailangan lang natin ang pirma mo sa Deed of Sale ngayon.

  • Tiningnan ko ang lalaking naka-amerikana, pagkatapos ay ibinalik ko ang tingin ko sa anak ko.

  • Marco, saan ako titira kapag naibenta ito?

  • Sumingit si Camille bago pa makasagot si Marco.

  • Ma, ikukuha ka namin ng maliit na kuwarto sa isang boarding house malapit sa klinika. ₱3,500 lang ang upa roon buwan-buwan. Kasya na iyon sa pensiyon mo.

  • Napatitig ako kay Camille.

    Mula sa 2 palapag na bahay na pinagpaguran naming mag-asawa sa loob ng 28 taon, itatapon nila ako sa isang maliit na kuwarto sa boarding house.

  • At saan mapupunta ang ₱6,500,000? tanong ko nang kalmado.

  • Ngumiti si Marco at inilabas ang ballpen mula sa bulsa niya.

  • ₱4,000,000 ang pang-downpayment namin sa bahay sa Tagaytay. Ang ₱1,500,000 ay ipangnenegosyo nina Mama Carmela at Papa Arturo. At ang ₱1,000,000 ay ilalagay namin sa time deposit para kay Sofia.

  • Wala ni ₱1 na nakalaan para sa akin.

    Wala para sa gamot ko.

    Wala para sa operasyong kailangan ng tuhod ko.

  • Pumirma ka na, Ma, utos ni Marco sabay abot ng ballpen. May flight pa kami ni Camille mamayang 4:00 PM papuntang Palawan para mag-celebrate.

  • Inabot ko ang ballpen, pero hindi ko binuksan ang takip nito.

    Inilapag ko ito sa ibabaw ng folder.

  • Hindi ako pipirma.

  • Napatigil si Marco.

    Kumunot ang noo ni Camille at tumayo mula sa upuan.

  • Ma, huwag ka namang makasarili! Para sa apo mo ito! Para sa kinabukasan ng pamilya namin!

  • At paano ako? tanong ko nang malakas. Noong humingi ako ng ₱4,500 para sa gamot ko, sinabi mong huwag kitang gawing bangko. Pero nagbibigay ka ng ₱18,000 buwan-buwan sa mga biyenan mo!

  • Namutla si Marco.

    Napatingin siya kay Camille, na biglang nag-iwas ng tingin.

  • Sino ang nagsabi sa iyo niyan? galit na tanong ni Marco.

  • Ang nanay ni Camille. Ipinagmalaki niya sa akin ang resibo ng ₱18,000 at ang ₱35,000 na aircon na binili mo para sa kanila.

  • Napahampas si Marco sa mesa.

  • Pera ko iyon! Pinaghirapan ko iyon! Kaya kong ibigay sa kahit sinong gusto ko! At tungkol sa bahay na ito, may karapatan ako rito bilang nag-iisang anak ni Papa Manuel!

  • Lumapit si Mr. Ramos at tumikhim.

  • Excuse me po. Kung hindi po magkakasundo ang mag-ina, aalis na muna ako.

  • Sandali lang, Mr. Ramos! pigil ni Marco. May karapatan ako sa kalahati ng ari-ariang ito! Sa batas, bilang tagapagmana ni Papa Manuel, puwede kong ipilit ang pagbebenta ng parte ko!

  • Tumingin sa akin si Marco nang may pananakot sa mga mata.

  • Pumirma ka na, Ma, kung ayaw mong idaan ko pa ito sa korte. Kapag kinasuhan kita ng partition, wala kang pambayad sa abogado.

  • Inakala niyang matatakot ako.

    Inakala niyang wala akong alam sa batas.

    Tumayo ako nang dahan-dahan, kahit kumikirot ang kanang tuhod ko.

    Pumasok ako sa kuwarto ko at kinuha ang brown envelope na inayos namin ni Atty. Clarissa Mendoza 3 araw na ang nakalipas.

    Pagbalik ko sa sala, inilabas ko ang 3 magkakahiwalay na dokumento at inilatag sa mesa.

  • Basahin mo ito, Marco.

  • Kinuha ni Marco ang unang papel.

    Binasa niya ang pamagat nang malakas.

  • Deed of Donation Inter Vivos…

  • Nanlaki ang mga mata ni Marco habang binabasa ang nilalaman nito.

  • 6 na buwan bago pumanaw ang Papa Manuel mo, ibinigay niya nang buo ang kalahati ng bahay at lupang ito sa akin bilang eksklusibong pag-aari ko. Nakarehistro iyan sa Registry of Deeds noon pang 2022.

  • Hindi… hindi totoo ito! sigaw ni Marco.

  • Tingnan mo ang pangalawang papel, sabi ko. Iyan ang bagong Transfer Certificate of Title. Nakapangalan lang iyan sa iisang tao. Corazon Magbanua. Wala kang kahit 1 porsyentong bahagi sa bahay na ito.

  • Napaatras si Camille at napahawak sa braso ni Marco.

  • Marco, akala ko ba may parte ka rito? Naibigay na natin ang ₱500,000 na reservation fee sa bahay sa Tagaytay!

  • Manahimik ka muna, Camille! sigaw ni Marco habang nanginginig ang mga kamay na nakahawak sa titulo.

  • Tumingin sa akin si Mr. Ramos, kinuha ang folder niya, at tumayo.

  • Malinaw na po sa akin ang lahat. Pasensya na po, Aling Corazon. Hindi na po ako tutuloy sa pagbili.

  • Nagmadaling lumabas ng gate si Mr. Ramos.

    Naiwan kaming 3 sa tahimik na sala.

    Nakatitig lang si Marco sa titulo ng bahay.

  • At ano itong pangatlong papel? tanong ni Camille nang may nanginginig na boses.

  • Inilapit ko ang pangatlong dokumento sa kanila.

  • Iyan ay isang kopya ng Last Will and Testament na ginawa ko kasama si Atty. Mendoza kahapon. Nakasaad diyan na kapag nawala ako, ang bahay at lupang ito ay mapupunta sa isang charitable foundation para sa mga inabandonang matatanda.

  • Nabitawan ni Marco ang mga papel.

  • Ma… bakit mo ginawa ito? Ako ang anak mo!

  • Anak? mapait akong ngumiti. Ang anak ay hindi hinahayaang mamatay sa sakit ang sariling ina habang nagpapakasarap sa buhay. Ang anak ay hindi pinalalayas ang nanay niya para lang makabili ng bahay-bakasyunan.

  • Lumapit si Marco sa akin at hinawakan ang kamay ko, pero agad ko itong binawi.

  • Ma, nagkamali ako. Nadala lang ako sa gastos. Babayaran ko na ang lahat ng gamot mo simula ngayon! Bibigyan kita ng ₱10,000 buwan-buwan!

  • Hindi ko kailangan ang pera mo, Marco. Ipinasok ko na sa isang bank loan ang titulo ng bahay na ito para makakuha ng ₱1,500,000 na panggastos ko. Iyon ang gagamitin ko sa operasyon ng tuhod ko, sa mga gamot ko, at sa pagpapagawa ng maliit na paupahan sa likod ng bahay.

  • Napatingin si Camille kay Marco.

  • Marco, paano ang ₱500,000 na reservation fee natin sa Tagaytay? Non-refundable iyon! At paano ang pambayad natin sa kotse next week?

  • Hindi sumagot si Marco.

    Nakayuko lang siya sa harap ko.

  • Umalis na kayo, mahinahon kong sabi. Baka mahuli pa kayo sa flight ninyo papuntang Palawan.

  • Walang nagawa sina Marco at Camille kundi lumabas ng bahay ko nang walang dala.

    Lumipas ang 3 buwan.

    Naging matagumpay ang operasyon sa tuhod ko.

    Nakakalakad na ako nang maayos nang walang tungkod.

    Ang 2 kuwartong ipinagawa ko sa likod ng bahay ay may mga umuupa na ngayon.

    Kumikita ako ng ₱14,000 buwan-buwan mula sa upa, bukod pa sa ₱8,200 kong pensiyon.

    Isang maulang hapon ng Biyernes, habang nagkakape ako sa beranda, may kumatok nang malakas sa gate ko.

    Paglabas ko, nakita ko si Marco.

    Basang-basa siya sa ulan.

    Wala na ang mamahalin niyang SUV.

    Nag-commute lang siya papunta rito.

    Pagbukas ko ng gate, agad siyang lumuhod sa semento sa harap ko.

  • Ma… tulungan mo ako, nagmamakaawa niyang sabi habang umiiyak.

  • Tiningnan ko lang siya mula sa kinatatayuan ko.

  • Anong nangyari sa iyo?

  • Natanggal ako sa trabaho noong nakaraang buwan dahil sa downsizing ng kumpanya. Na-foreclose na ang condo namin dahil hindi namin nabayaran ang 3 buwang hulog. Nahatak na rin ang kotse namin.

  • Nasaan si Camille at si Sofia?

  • Napahagulgol si Marco at napayuko sa tuhod ko.

  • Iniwan na ako ni Camille noong nakaraang linggo. Dinala niya si Sofia sa bahay ng mga magulang niya. Nang humingi ako ng tulong kina Mama Carmela at Papa Arturo para makitira muna sa kanila, isinara nila ang pinto sa harap ko. Sabi nila, wala na raw akong silbi dahil wala na akong pera.

  • Naalala ko ang ₱18,000 na buwanang padala niya sa kanila.

    Naalala ko ang ₱35,000 na aircon.

    Ang mga taong binuhay niya nang sagana ang unang tumalikod sa kanya nang mawalan siya ng trabaho.

  • Ma, wala akong matuluyan. ₱450 na lang ang pera ko sa bulsa. Patawarin mo ako sa lahat ng sinabi ko sa iyo. Kahit sa garahe mo lang ako matulog, magtatrabaho ako kahit ano, huwag mo lang akong itaboy.

  • Pinagmasdan ko ang anak kong nanginginig sa lamig at gutom.

    Matagal akong hindi nagsalita.

    Naalala ko ang gabing kumakain ako ng lugaw na may asin.

    Naalala ko ang gabing nadulas ako sa banyo at walang tumulong sa akin kundi ang kapitbahay ko.

    Huminga ako nang malalim.

  • Tumayo ka riyan, Marco.

  • Dahan-dahan siyang tumayo habang nakayuko pa rin.

  • Puwede kang tumira sa bakanteng kuwarto sa likod.

  • Napaangat ang ulo niya at nagliwanag ang mga mata niya.

  • Talaga, Ma? Maraming salamat!

  • Pero may 3 kondisyon ako, putol ko sa kanya.

  • Tumango siya nang mabilis.

  • Kahit ano, Ma. Susundin ko lahat.

  • Una, hindi kita bubuhayin. Maghanap ka ng trabaho bukas na bukas din, kahit anong marangal na trabaho. Pangalawa, magbabayad ka ng ₱3,500 buwan-buwan para sa upa, kuryente, at tubig mo.

  • Napalunok si Marco, pero tumango siya.

  • Naiintindihan ko, Ma. At ano ang pangatlo?

  • Tumingin ako nang diretso sa mga mata niya.

  • Pangatlo, mananatili ang Last Will and Testament ko. Hindi mo mamamana ang bahay na ito. Kung gusto mo ng sariling tahanan, paghirapan mo tulad ng ginawa namin ng Papa mo sa loob ng 28 taon.

  • Tumulo ang luha ni Marco at tumango siya nang marahan.

  • Tinatanggap ko, Ma. Pangako, babawi ako sa iyo.

  • Binuksan ko nang tuluyan ang gate para makapasok siya.

    Sa gabing iyon, natutunan ng anak ko ang isang aral na hinding-hindi niya malilimutan habang nabubuhay siya.

    Ang tunay na pagmamahal ng isang magulang ay hindi nasusukat sa pera, pero ang respeto at tiwala, kapag nasira, ay hindi na kailanman maibabalik sa dati.