AKO ANG NAGBABAYAD NG UPA, KURYENTE, AT PAGKAIN HABANG ISANG TAONG WALANG TRABAHO ANG BOYFRIEND KO—PERO NANG UMUWI AKONG GUTOM AT PAGOD, MGA BUTO NG MANOK LANG ANG ITINIRA NIYA. NOONG GABING IYON, MAY GINAWA AKONG HINDI NIYA INAASAHAN…

“Mahal, may itinira akong pagkain sa mesa.”

 

Iyon ang sinabi ng boyfriend kong mahigit isang taon nang walang trabaho.

 

Pero nang buksan ko ang kahon ng fried chicken, wala ni isang pirasong laman ang natira. Puro butong hinimay, mamantikang tissue, at ilang mumo ng breading.

 

Ako ang nagbayad sa pagkain na iyon.

 

Ako rin ang nagbabayad sa bahay na kinatitirhan namin.

 

At nang gabing iyon, pagkatapos ng tatlong taong pagsasama, napagtanto kong hindi pala ako ang girlfriend niya.

 

Ako ang naging ATM, katulong, at taong puwede niyang gamitin anumang oras.

Alas-nuwebe na ng gabi nang makauwi ako sa inuupahan naming apartment sa Mandaluyong.

 

Pagod na pagod ako.

 

Buong araw akong pinagalitan ng supervisor namin dahil sa deadline ng isang advertising campaign. Tatlong meeting ang sinalihan ko, dalawang kliyente ang kailangang pakalmahin, at halos wala akong naipasok sa tiyan kundi isang tasang kape.

 

Ang gusto ko lang sana ay maligo, kumain, at matulog.

 

Pero pagkabukas ko pa lang ng pinto, sinalubong na ako ni Adrian.

 

“Babe, ang tagal mo naman.”

 

Niyakap niya ako at sunod-sunod na hinalikan.

“Adrian, pagod na pagod ako. Hindi pa ako kumakain.”

 

“Sandali lang naman, babe.”

 

Hinila niya ako papunta sa kuwarto.

 

Sinubukan kong ipaliwanag na masakit ang ulo ko at kailangan kong magpahinga. Pero hindi niya pinakinggan ang sinasabi ko. Gusto niyang maging malapit kami, at muli kong naramdaman ang pamilyar na bigat ng panggigipit niyang sumunod ako.

 

Sa huli, tumigil ako sa pakikipagtalo.

 

Pagkatapos, tumalikod siya at natulog.

 

Wala man lang tanong kung kumusta ang araw ko.

 

Wala man lang yakap.

Habang nakatitig ako sa kisame, naisip ko ang mga problemang gusto ko sanang ikuwento.

 

Tataas na naman ang renta namin.

 

May tanggalan sa opisina.

 

At kung mawalan ako ng trabaho, hindi ko alam kung paano kami mabubuhay.

 

Pero mahimbing na ang tulog ni Adrian.

 

Bumangon ako at lumabas ng kuwarto.

 

Binuksan ko ang rice cooker.

 

Walang kanin.

 

Binuksan ko ang refrigerator.

 

Isang bote ng soft drinks na kalahati na lang ang laman.

 

Pagkatapos, nakita ko ang kahon ng fried chicken sa dining table.

Napangiti ako.

Siguro naman, naalala niyang hindi pa ako kumakain.

Pero nang buksan ko iyon, biglang nanlamig ang buong katawan ko.

Mga buto.

Puro buto.

Kahit isang maliit na piraso ng manok, wala.

Naupo ako sa silya at matagal na tinitigan ang kahon.

Pagkatapos, napatawa ako.

Hindi dahil nakakatawa.

Kundi dahil sa wakas, nakita ko kung gaano na kababa ang tingin ko sa sarili ko para tanggapin ang ganitong pagtrato.

Tatlong taon na kaming magkasama ni Adrian.

Noong college, isa siya sa pinakasikat na lalaki sa aming department sa isang unibersidad sa Manila.

Gwapo, magaling tumugtog ng gitara, at napakatamis magsalita.

Halos isang taon ko siyang niligawan sa sarili kong paraan bago naging kami.

Noong una, napakaganda ng relasyon namin.

Pagkatapos ng graduation, nakapasok ako sa isang advertising agency sa Makati. Siya naman ay natanggap sa isang malaking kumpanya.

Magkasama naming binili ang una naming rice cooker.

Pinag-ipunan namin ang secondhand refrigerator.

May mga gabing instant noodles lang ang hapunan namin, pero masaya kami.

Kapag isang itlog na lang ang natitira, hinahati namin iyon.

Akala ko, ganoon ang tunay na pagmamahal.

Dalawang taong magkasamang humaharap sa hirap ng buhay.

Hanggang sa mawalan ng trabaho si Adrian dahil sa retrenchment.

Noong una, inintindi ko siya.

“Sige lang, babe. Magpahinga ka muna. Ako muna ang bahala.”

Hindi ko akalaing ang simpleng pangungusap na iyon ang magiging pinakamabigat na pangako sa buhay ko.

Isang buwan ang lumipas.

Dalawa.

Tatlo.

Unti-unting tumigil si Adrian sa paghahanap ng trabaho.

Dati, nagpapadala pa siya ng résumé.

Kalaunan, puro online games na ang inaatupag.

Hanggang sa halos tanghali na siya gumising araw-araw.

Kapag tinatanong ko kung may application na siya, pare-pareho ang sagot.

“Masyadong mababa ang sahod.”

“Ang layo ng opisina.”

“Hindi bagay sa experience ko.”

“Babe, huwag mo naman akong madaliin.”

Mahigit isang taon siyang walang trabaho.

Samantalang ako, halos hindi na makatulog.

Mula sa regular na trabaho, tumanggap ako ng freelance editing projects tuwing gabi.

May mga araw na apat na oras lang ang tulog ko.

Pumayat ako.

Nagkaroon ng eyebags.

At halos hindi na ako makabili ng kahit simpleng damit para sa sarili ko.

Ang sahod kong ₱38,000 kada buwan, halos ubos agad.

₱13,000 sa renta.

₱3,500 sa kuryente, tubig, at internet.

₱10,000 sa groceries at pagkain.

May pamasahe, iba pang bayarin, at mga gastusin ni Adrian.

Kapag may bagong gaming accessory siyang gusto, ako ang tinatanong.

Kapag kailangan niyang magpagupit, ako ang nagbibigay.

Minsan, nilagnat ako nang halos 40 degrees.

Pag-uwi ko, nanginginig ako sa sobrang panghihina.

Nasa sofa siya, nanonood ng livestream.

“Babe, bili mo naman ako ng malamig na beer sa baba.”

At alam mo ang pinakamasakit?

Bumaba pa rin ako.

Dahil iniisip kong kapag mahal mo ang isang tao, kailangan mong umintindi.

Pero noong gabing iyon, habang nakatitig ako sa mga buto ng manok, may biglang nagbago.

Hindi ako umiyak.

Hindi ako sumigaw.

Tahimik akong pumasok sa kuwarto.

Kinuha ko ang maleta sa ilalim ng kama.

Inilagay ko ang mga damit, laptop, mahahalagang dokumento, at kaunting perang naitabi ko.

Pagkatapos, tumingin ako kay Adrian.

Mahimbing siyang natutulog.

Parang wala siyang anumang problema sa mundo.

Dahan-dahan kong isinara ang pinto.

At sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon, umalis ako nang hindi humihingi ng pahintulot.

Nasa loob na ako ng taxi nang mag-vibrate ang cellphone ko.

Si Adrian.

“Babe, nasaan ka?”

“Bakit wala ka sa bahay?”

“May pagkain pa ba tayo bukas?”

Napangiti ako nang mapait.

Kahit nawawala na ako, pagkain pa rin ang una niyang inalala.

Pero bago ko pa mailapag ang cellphone, may pumasok na isa pang mensahe.

Hindi na mula kay Adrian.

Mula sa landlady namin.

“Mika, pasensya na kung ngayon ko lang sasabihin. May pinuntahan sa akin si Adrian kaninang hapon. Sinabi niyang lilipat na raw kayo, at humingi siya ng refund sa dalawang buwang advance na binayaran mo.”

Nanlaki ang mga mata ko.

Hindi pa iyon ang huling mensahe.

“Anak, naibigay ko na sa kanya ang ₱26,000. Sabi niya, alam mo raw. Pero may isa pa akong kailangang sabihin tungkol sa perang iyon…”

BAHAGI 2 — PARA SA WEBSITE

Napatitig ako sa huling mensahe ng landlady namin.

Parang biglang nawala ang lahat ng pagod sa katawan ko.

₱26,000.

Dalawang buwang advance.

Perang ilang buwan kong pinag-ipunan habang halos hindi ako makabili ng disenteng pagkain para sa sarili ko.

At kinuha iyon ni Adrian nang hindi man lang nagpapaalam.

Nanginginig ang mga daliri ko nang tumawag ako kay Aling Tess, ang may-ari ng apartment.

“Aling Tess, ano pong ibig ninyong sabihin?”

“Mika, akala ko talaga alam mo. Kaninang hapon, pumunta rito si Adrian. Sabi niya, may nahanap na raw kayong mas malaking apartment sa Pasig.”

“Hindi po kami lilipat.”

Natigilan siya.

“Ay, Diyos ko.”

“Bakit ninyo po ibinigay ang pera?”

“Sinabi niyang ikaw ang nag-utos. Alam niyang may dalawang buwang advance kayo. Alam din niyang ikaw ang nagbayad. Kaya naniwala ako.”

Napapikit ako.

“Pero may isa pa akong napansin,” dagdag niya. “May kasama siyang babae.”

Parang may malamig na tubig na ibinuhos sa ulo ko.

“Babae?”

“Oo. Bata pa, mahaba ang buhok. Naghihintay sa labas. Nang maibigay ko ang pera, lumapit siya at tinanong kung sapat na raw iyon para sa reservation.”

Hindi ako agad nakapagsalita.

“Reservation ng ano po?”

“Hindi ko alam, anak. Pero narinig kong sinabi ni Adrian, ‘Huwag kang mag-alala. May makukuha pa ako kay Mika.’”

Napahawak ako sa dibdib ko.

Sa loob ng isang taon, pinaniwalaan kong nawalan lang siya ng direksiyon dahil sa pagkawala ng trabaho.

Na baka nahihiya siya.

Na baka kailangan niya lang ng panahon.

Pero habang nagtatrabaho ako hanggang gabi, may panahon pala siyang makipagkita sa ibang babae.

At ginagamit pa niya ang perang pinaghirapan ko.

“Aling Tess,” mahina kong sabi, “maaari po bang ipadala ninyo sa akin ang mga mensahe ninyo ni Adrian tungkol sa refund?”

“Oo naman, anak. At pasensya na talaga.”

“Hindi po kayo ang dapat humingi ng tawad.”

Pagkababa ng tawag, binuksan ko ang banking app ko.

Tiningnan ko ang natitirang balanse.

₱4,870.

Iyon na lang ang pera ko hanggang sa susunod na sahod.

Napatawa ako nang mapait.

Samantalang ang lalaking mahigit isang taon kong binuhay ay nakakuha ng ₱26,000 sa isang hapon.

Muling tumunog ang cellphone ko.

Adrian.

“Babe, anong drama na naman ito?”

“Umuwi ka na. Wala akong malinis na damit bukas.”

Binasa ko ang mensahe.

Pagkatapos, sa unang pagkakataon, hindi ako agad sumagot.

Tinawagan ko ang kaibigan kong si Carla, na nakatira sa Quezon City.

“Carla, puwede ba akong makitulog kahit ilang gabi lang?”

Hindi na siya nagtanong.

“Nasaan ka? Ipadala mo ang location mo. Hihintayin kita.”

At doon ako tuluyang napaiyak.

Hindi dahil sa panghihinayang kay Adrian.

Kundi dahil may isang taong handang tumulong sa akin nang walang hinihinging kapalit.

Kinabukasan, maaga akong nagising.

Halos hindi ako nakatulog, pero kakaiba ang gaan ng pakiramdam ko.

Walang lalaking kailangang ipagluto.

Walang kalat na kailangang linisin.

Walang taong magrereklamo dahil hindi ko nabayaran ang internet.

Sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, nakapag-almusal ako nang tahimik.

Itlog, pandesal, at mainit na kape.

Simpleng pagkain.

Pero habang kinakain ko iyon, napansin kong hindi ko kailangang magmadali para asikasuhin ang pangangailangan ng ibang tao.

“Mika,” sabi ni Carla habang nakaupo sa tapat ko, “sigurado ka na ba?”

Tumango ako.

“Pagod na akong maging responsable para sa dalawang tao.”

“Paano ang mga gamit mo?”

“Kukunin ko. Pero hindi ako babalik para makipagbalikan.”

Tumango siya.

“Samahan kita.”

Bago kami umalis, nagpadala ako ng mensahe kay Adrian.

“Alam ko na ang tungkol sa ₱26,000. Alam ko ring may kasama kang babae kahapon. Kukunin ko ang natitira kong gamit mamayang hapon. Kailangan nating mag-usap.”

Wala pang isang minuto, tumawag siya.

Hindi ko sinagot.

Sunod-sunod ang mga mensahe.

“Anong babae?”

“Hindi mo naiintindihan.”

“Bakit mo kinakausap ang landlady?”

“Babe, puwede ba nating pag-usapan nang maayos?”

Napatingin ako kay Carla.

“Ngayon, marunong na pala siyang makipag-usap.”

Hindi siya natawa.

“Mag-ingat ka, Mika. Kapag nasanay ang isang tao na lagi kang sumusuko, magagalit siya kapag natuto kang tumanggi.”

Bandang alas-tres ng hapon, bumalik kami sa apartment.

Pagbukas ng pinto, sinalubong kami ng amoy ng maruming pinggan at mga damit na nakakalat.

Nasa sofa si Adrian.

Gusot ang buhok.

May hawak na cellphone.

Pagkakita sa akin, mabilis siyang tumayo.

“Babe!”

Sinubukan niya akong yakapin, pero umatras ako.

Napatingin siya kay Carla.

“Bakit may kasama ka?”

“Para kunin ang gamit ko.”

“Anong ibig mong sabihin?”

“Makikipaghiwalay na ako.”

Tumahimik ang buong sala.

Pagkatapos, tumawa siya.

“Dahil lang sa pagkain kagabi?”

Hindi ako sumagot.

“Grabe ka naman, Mika. Fried chicken lang iyon. Bibili na lang ako ulit.”

Tinitigan ko siya.

“Anong ipambibili mo?”

Natigilan siya.

“Hindi iyon ang punto.”

“Hindi talaga,” sagot ko. “Dahil hindi manok ang problema.”

Lumapit ako sa mesa.

Nandoon pa rin ang kahon.

Hindi man lang niya itinapon.

“Ang problema, Adrian, alam mong hindi pa ako kumakain. Alam mong buong araw akong nagtatrabaho. Pero kinain mo lahat nang hindi mo man lang naisip kung may matitira sa akin.”

“Ang OA mo.”

“May sakit ako noon, pinabili mo pa ako ng beer. Kapag may bayarin, ako ang hinahanap mo. Kapag may problema ako, natutulog ka. At kapag sinasabi kong pagod ako, hindi mo ako pinakikinggan.”

Unti-unting nawala ang ngiti niya.

“Girlfriend kita. Natural lang na magtulungan tayo.”

“Pagtutulungan?” Napailing ako. “Kailan mo ako huling tinulungan?”

Wala siyang naisagot.

Kaya inilabas ko ang cellphone ko.

“At saan mo dinala ang ₱26,000?”

Namuti ang mukha niya.

“Pang-reserve iyon ng apartment.”

“Para kanino?”

“Para sa atin.”

“Talaga? Bakit hindi ko alam?”

Hindi siya makatingin sa akin.

“May kasama kang babae, Adrian. Sino siya?”

“Kaibigan ko lang.”

“Bakit siya kasama sa pagkuha ng perang binayaran ko?”

“Babe, huwag mo nang palakihin.”

Inilapag ko ang cellphone sa mesa.

Nasa screen ang mga mensahe ni Aling Tess.

Kasama ang kumpirmasyong natanggap ni Adrian ang pera.

“Hindi na ako makikipagtalo. Ibalik mo ang pera.”

Bigla siyang nagtaas ng boses.

“Pera na naman! Lahat na lang pera sa iyo!”

Napaatras si Carla, pero nanatili siyang nakatayo sa tabi ko.

Huminga ako nang malalim.

“Hindi pera ang lahat sa akin. Pero hindi rin libre ang buhay ko.”

“Pinagmumukha mo akong walang silbi!”

“Hindi ko kailangang gawin iyon, Adrian. Ikaw mismo ang gumagawa.”

Tahimik siyang napaupo.

Maya-maya, nagbago ang tono niya.

“Babe, pasensya na. Nahihirapan lang talaga ako. Alam mong nasaktan ang pride ko noong nawalan ako ng trabaho.”

“Alam ko.”

“Kaya nga sana, intindihin mo pa ako.”

“Mahigit isang taon na kitang iniintindi.”

“Bibigyan mo lang ako ng kaunting panahon.”

“Binigyan na kita.”

Lumapit siya.

“Mahal mo pa naman ako, di ba?”

Napatingin ako sa lalaking minsang pinangarap kong pakasalan.

Naalala ko ang mga gabing magkasama kaming kumakain ng instant noodles.

Ang unang Pasko namin sa maliit na apartment.

Ang pangakong sabay naming bubuuin ang kinabukasan.

Mahal ko siya noon.

Pero hindi sapat ang alaala para gawing tama ang kasalukuyan.

“Adrian,” mahina kong sabi, “matagal na akong nag-iisa sa relasyong ito.”

Biglang tumunog ang cellphone niya sa mesa.

Napatingin kaming lahat.

Isang pangalan ang lumitaw.

Jessa ❤️

Mabilis niyang dinampot ang cellphone, pero huli na.

“Siya ba ang kasama mo kahapon?” tanong ko.

Hindi siya sumagot.

“Siya ba ang dahilan kung bakit kailangan mo ng apartment?”

“Hindi ganoon kasimple.”

Napangiti ako nang mapait.

“Kung ganoon, ipaliwanag mo.”

Matagal siyang tahimik bago tuluyang nagsalita.

“May nakilala ako online. Nagkita kami ilang beses. Sinabi kong may trabaho ako.”

Parang may humigpit sa dibdib ko.

“At sinabi mo bang may girlfriend kang bumubuhay sa iyo?”

Umiling siya.

“Sinabi kong mag-isa akong nakatira.”

Hindi ko namalayang napahawak ako sa gilid ng mesa.

“Paano ang perang kinuha mo?”

“Akala ko makakahanap agad ako ng trabaho. Plano kong ibalik.”

“Pero ginamit mo muna para magpanggap na may kaya ka sa ibang babae?”

Wala siyang naisagot.

Doon ko naintindihan ang lahat.

Hindi siya nawalan ng kakayahang magsikap.

May lakas siyang makipagkilala, makipag-date, at magplano ng bagong tirahan.

Wala lang siyang interes na magsikap para sa buhay naming dalawa.

“Hindi ko alam kung anong mangyayari sa amin ni Jessa,” bulong niya.

“Hindi mo na kailangang ipaliwanag sa akin iyon.”

“Babe, ikaw pa rin ang mahal ko.”

Tumingin ako sa kanya.

“Hindi mo ako minahal nang tama. Nasanay ka lang na lagi akong nandiyan.”

Sa tulong ni Carla, inimpake ko ang natitira kong gamit.

Habang ginagawa namin iyon, paulit-ulit siyang humihingi ng tawad.

Nang matapos kami, iniabot ko sa kanya ang isang papel.

Nakalista roon ang ₱26,000 at ang petsang kailangan niyang ibalik iyon.

“May kopya ako ng mga mensahe at mga resibo. Gusto kong maayos natin ito nang walang gulo.”

Tiningnan niya ang papel.

“Paano kung wala akong pera?”

“Kailangan mong humanap ng paraan. Hindi ko na responsibilidad ang lahat ng problema mo.”

Paglabas namin, humabol siya hanggang pinto.

“Mika, paano ako? Paano ang renta? Paano ako kakain?”

Huminto ako.

Tatlong taon kong inuna ang mga tanong na iyon.

Ngayon, ibang tanong naman ang mahalaga.

Paano naman ako?

“Adrian,” sabi ko, “matanda ka na. Panahon nang matuto kang alagaan ang sarili mo.”

At tuluyan akong umalis.

Hindi naging madali ang mga sumunod na linggo.

May mga gabing gusto ko siyang tawagan.

May mga umagang hinahanap ko ang boses niya.

Pero tuwing naiisip kong bumalik, naaalala ko ang sarili kong nakaupo sa harap ng kahon ng mga buto ng manok.

Hindi ang gutom ang pinakamasakit na alaala.

Kundi ang katotohanang napakatagal kong tinanggap ang mga mumo ng pagmamahal.

Sa tulong ni Carla, nakahanap ako ng maliit na studio apartment sa Quezon City.

Mas mura ang renta.

Mas malapit sa ilang freelance clients ko.

At higit sa lahat, akin ang katahimikan.

Nang sumunod na buwan, nagpadala si Adrian ng ₱5,000.

Pagkatapos, ₱7,000.

Unti-unti niyang nabayaran ang buong ₱26,000 sa loob ng ilang buwan.

Nalaman kong nakahanap na rin siya ng trabaho sa isang maliit na kumpanya.

Hindi mataas ang sahod.

Pero sapat para magsimula.

Isang gabi, nagpadala siya ng huling mensahe.

“Mika, ngayon ko lang naiintindihan kung gaano kahirap ang lahat ng ginawa mo para sa akin. Pasensya na. Hindi ko inaasahang patawarin mo ako.”

Matagal kong tinitigan ang screen.

Pagkatapos, sumagot ako.

“Sana matuto kang pahalagahan ang susunod na taong magmamahal sa iyo. At sana matuto ka ring pahalagahan ang sarili mo nang hindi umaasa sa sakripisyo ng iba.”

Hindi na ako naghintay ng sagot.

Lumipas ang anim na buwan.

Hindi ako yumaman.

Hindi biglang naging perpekto ang buhay ko.

May deadlines pa rin.

May mga gabing pagod ako.

May mga araw na nag-aalala ako tungkol sa trabaho at bayarin.

Pero may isang malaking pagkakaiba.

Kapag umuuwi ako, hindi na ako natatakot sa kung anong obligasyon ang naghihintay sa akin.

Isang Biyernes ng gabi, dumaan ako sa isang maliit na fast-food restaurant.

Umorder ako ng dalawang pirasong fried chicken, kanin, at malamig na inumin.

Pagdating sa apartment, inilapag ko ang pagkain sa mesa.

Binuksan ko ang kahon.

Dalawang malutong at mainit na piraso ng manok.

Walang kumuha ng para sa akin.

Walang nag-iwan ng buto.

Walang nagsabing mas mahalaga ang gutom niya kaysa sa akin.

Habang kumakain, bigla akong napangiti.

Naalala ko ang gabing umalis ako dala ang isang maleta at halos walang pera.

Akala ko noon, nawalan ako ng tatlong taong pagmamahal.

Pero mali pala ako.

Hindi ko nawala ang pagmamahal noong gabing iyon. Nabawi ko ang pagmamahal na napakatagal kong ipinagkait sa sarili ko.

At sa wakas, naunawaan ko ang isang bagay.

Hindi nasusukat ang tunay na pag-ibig sa dami ng sakripisyong kaya mong tiisin.

Nasusukat ito sa kung paano ka pinahahalagahan, lalo na sa mga araw na wala ka nang lakas na magbigay.

Dahil ang taong tunay na nagmamahal sa iyo ay hindi kailangang maging mayaman para maalagaan ka.

Minsan, sapat nang maalala niyang pagod ka.

Na hindi ka pa kumakain.

At na sa hapag-kainan ninyong dalawa, may nakalaan ding pagkain para sa iyo.

WAKAS.