Bahagi 3: Nalaman Ko Na Hindi Business Trip Ang Lakad Ng Asawa Ko Kundi Isang Plano Na Matagal Na Niyang Itinatago At Ang Totoo Ay Mas Masakit Pa Sa Hinala Ko Kaya Gumuho Ako
Hindi ako makahinga nang basahin ko ulit ang text.
Unknown number. Walang pangalan. Walang profile picture.
Pero parang kilala niya ang bahay namin. Parang kilala niya si Miguel.
Agad kong tinawagan ang ate ko na si Joy na nakatira sa Antipolo.
Si Ate Joy ang pinakamalapit sa akin mula bata pa kami. Siya ang nag alaga kay Sofi noong nagka dengue ako dalawang taon na ang nakakaraan. Siya lang ang pinagkakatiwalaan ko ng ganito.
“Ate, kailangan kita. Ngayon na.”
Umiiyak na ako sa telepono habang nakaupo pa rin sa sahig sa tabi ng kama.
“Ano nangyari? Si Sofi ba?”
“Hindi si Sofi. Si Miguel.”
Sa loob ng isang oras, dumating si Ate Joy. Bitbit niya ang isang eco bag na may lamang pandesal at isang thermos ng kape. Pero nang makita niya ang mukha ko, agad niyang ibinaba ang lahat.
Ipinakita ko sa kanya ang recorder, ang hikaw, ang resibo at ang screenshot ng GCash.
Hindi siya agad nagsalita. Tinitigan niya lang ang mga ebidensya na parang ayaw niyang maniwala.
“Sol, sigurado ka ba na sa ilalim ng kama mo nakuha ito?”
Tumango ako.
“Doon mismo. Nakadikit sa ilalim ng frame.”
Kinuha ni Ate Joy ang recorder at pinindot ang play.
Sa una, wala kaming narinig kundi ang tunog ng electric fan at ang mahinang hilik ko. Pagkatapos ay narinig namin ang boses ni Miguel. Mahina pero malinaw.
“Jessa, huwag kang mag alala. Malapit na. Kapag nakuha ko na ang gusto ko, makakaalis na tayo.”
Pagkatapos ay boses ng isang babae. Bata. Mga nasa mid twenties.
“Paano kung malaman ni Marisol? Paano si Sofi?”
“Hindi niya malalaman. Tulog mantika iyon kapag pagod. At si Sofi, bata lang iyon. Hindi siya paniniwalaan ng kahit sino.”
Nanginig ang buong katawan ko. Si Sofi. Pinag uusapan nila ang anak ko na parang isang bagay na pwedeng itago.
May iba pang recording. Sa pangalawa, narinig ko ang boses ko. Kaistorya ko si Ate Joy sa telepono noong isang linggo tungkol sa perang pinadala ni Mama para kay Sofi. Tatlong daang libong piso iyon na galing sa pagbenta ni Mama ng maliit na lupa sa probinsya. Para daw iyon sa pag aaral ni Sofi. Itinago ko iyon sa isang BDO account na joint namin ni Miguel dahil akala ko ay mas ligtas doon.
Sa recording, pagkatapos ng usapan namin, narinig namin si Miguel na nagsasalita mag isa.
“300K. Sapat na pang down sa condo. Kailangan ko lang kunin ng dahan dahan para hindi mahalata.”
Doon ako tuluyang gumuho.
Hindi lang ito tungkol sa babae. Tungkol ito sa pera. Tungkol ito sa anak ko. Tungkol ito sa plano niyang ubusin kami bago niya kami iwan.
Agad naming hinalungkat ni Ate Joy ang buong bahay.
Sa ilalim ng drawer ng cabinet ni Miguel, sa likod ng mga lumang resibo, nakita namin ang isang lumang cellphone. Naka off ito pero may charge pa. Pagbukas namin, walang lock.
Doon namin nakita ang lahat.
Mga larawan ni Miguel at ng isang babae sa isang condo sa Mandaluyong. Magkayakap sila sa balcony. Naka apron ang babae habang nagluluto. Si Miguel ay naka hubad na parang nasa sariling bahay.
Mga chat nila. Halos araw araw silang magkausap.
“Mahal, kailan mo ako ipapakilala bilang asawa mo?”
“Hintay lang. Inaayos ko na ang annulment. Kailangan ko lang ng ebidensya na si Marisol ang may problema, hindi ako. Kapag napatunayan na pabaya siyang nanay, sa akin mapupunta si Sofi at ang bahay.”
“Paano mo gagawin iyon?”
“May recorder ako sa ilalim ng kama. Lahat ng sinasabi niya sa gabi, sa pagtulog, sa pag iyak, nire record ko. Puputulin ko lang ang mga parte na gusto ko at ipapakita ko sa abogado ko na hindi siya stable. At yung pera ng mama niya, unti unti ko nang nililipat.”
Napaupo ako sa sahig. Ang sakit ay hindi lang sa dibdib. Parang buong katawan ko ay binubuhusan ng yelo.
Si Jessa pala ay site engineer sa parehong construction company ni Miguel sa Ortigas. Dalawampu anim na taong gulang. Taga Davao daw siya na lumipat sa Maynila para magtrabaho. Nagsimula ang lahat noong nagkaroon sila ng out of town inspection sa Batangas walong buwan na ang nakakaraan.
Simula noon, tuwing gabi, kapag akala ko ay tulog na si Miguel, bumabangon pala siya at nagtatago sa ilalim ng kama para makinig.
Hindi siya nagtatago dahil naglalaro siya. Nagtatago siya para magnakaw ng mga salita ko habang tulog ako. Para makakuha ng ebidensya laban sa akin.
At ang business trip daw niya sa Cebu ay kasinungalingan. Wala siya sa Cebu. Nasa Mandaluyong siya, kasama si Jessa, sa condo na binabayaran gamit ang pera namin.
Pero bakit siya bumabalik sa bahay tuwing gabi?
Dahil kailangan niyang palitan ang memory card ng recorder. Kailangan niyang kumuha ng bagong recording. At kailangan niyang tiyakin na hindi ako gumagawa ng kahit anong makakasira sa plano niya.
Ipinakita ko kay Ate Joy ang BDO app sa tablet. May mga transfer na hindi ko alam. 20,000 noong nakaraang buwan. 15,000 dalawang linggo ang nakakaraan. 25,000 noong isang linggo. Lahat papunta sa isang account na hindi ko kilala. Nang i check namin ang pangalan, Jessa L. ang lumabas.
“Sol, kailangan mong magpunta sa abogado. Ngayon na. Huwag mo nang hintayin na bumalik siya.”
Pero natatakot ako. Sa Pilipinas, hindi madali ang annulment. Mahal. Matagal. At si Miguel ang may pera ngayon. Ang pera namin ang ginagamit niya laban sa akin.
Tinawagan ni Ate Joy ang kakilala niyang abogado sa PAO sa Quezon City Hall. Si Atty. Ramirez. Mabait siya at pinaliwanag niya sa akin ang lahat ng hindi ko alam.
“Marisol, ang ginagawa ng asawa mo ay pasok sa RA 9262, Violence Against Women and Children. Psychological abuse iyan. Economic abuse din dahil kinukuha niya ang pera ninyo nang hindi mo alam. Pwede kang humingi ng Barangay Protection Order at Temporary Protection Order. At ang pag record niya sa iyo nang hindi mo alam ay ebidensya ng paniniktik at pang aabuso.”
Nang marinig ko ang salitang abuse, napaiyak ako. Hindi ako binugbog ni Miguel. Hindi niya ako sinigawan. Pero araw araw niya akong niloloko. Araw araw niya akong ninanakawan ng tiwala.
Sabi ni Atty. Ramirez, kailangan kong i secure ang lahat ng ebidensya. Huwag kong buburahin ang recorder. Huwag kong haharapin si Miguel nang mag isa. Kailangan kong magkaroon ng witness.
Kaya gumawa kami ng plano ni Ate Joy.
Hindi ako magpapahalata. Magpapanggap ako na walang alam. Kapag nag text si Miguel na nasa Cebu siya, magre reply ako na parang normal na asawa. Kapag tumawag siya, sasagutin ko ng malambing.
Pero sa likod noon, naglagay kami ng sarili kong camera sa kwarto. Isang maliit na camera na nakatago sa likod ng picture frame ni Sofi. At naglagay din si Ate Joy ng isang camera sa sala na nakatutok sa pinto.
Gusto kong mahuli siya mismo na gumagapang sa ilalim ng kama namin.
Kinagabihan, pinatulog ko si Sofi sa kwarto ni Ate Joy sa bahay ni Mama sa Antipolo. Ayokong madamay ang anak ko sa gulo. Sabi ko kay Sofi, mag sleepover muna siya kay Lola para makapagpahinga ako.
Tahimik ang bahay. Si Ate Joy ay nagtago sa closet sa kwarto namin. Ako ay nasa kama, kunwari ay tulog, pero gising na gising ang diwa ko.
Alas onse singkwenta y otso. Narinig ko ang mahinang pagbukas ng pinto sa likod.
Hindi ito si Miguel. Alam ko ang tunog ng mga yapak niya. Mas magaan ito. Mas maingat.
Dahan dahan kong binuksan ang isang mata ko.
Isang babae ang pumasok. Naka black na hoodie. May hawak siyang susi ng bahay namin.
At sa likod niya, hawak niya ang kamay ni Sofi.
Nagising ang dugo ko. Si Sofi ay dapat nasa Antipolo. Bakit siya nandito?
“Jessa, bakit mo dinala ang bata dito?” Bulong ng isang lalaki mula sa sala. Boses ni Miguel.
“Kailangan nating tapusin ngayon. Kapag nakuha natin ang bata, hindi na makakalaban si Marisol.”
Narinig ko ang mahinang iyak ni Sofi.
“Mama, nasaan si Mama?”
Doon ko naramdaman na hindi na ito tungkol sa pera lang. Gusto nilang kunin ang anak ko ngayong gabi mismo, habang akala nila ay tulog ako.
Tumayo ako mula sa kama at binuksan ang ilaw.
At sa mesa sa tabi ng kama, may iniwan silang isang sulat na hindi ko pa nakikita kanina.
Pagbasa ko, nanlamig ako.
“Isasama ko muna si Sofi sa Cebu. Huwag mo kaming hanapin. Kapag nagpumilit ka, hindi mo na siya makikita.”
Bahagi 4: Sa Huli Pinili Kong Lumaban Para Sa Anak Ko At Sa Sarili Ko At Ang Pagbabayad Ng Asawa Ko Ay Naging Simula Ng Bago At Mas Payapang Buhay Namin Na May Pag-asa
Hindi ko na pinatay ang ilaw.
Sumigaw ako ng pangalan ni Sofi nang buong lakas.
“ Sofi!”
Nakita ko si Jessa na nabitawan ang kamay ni Sofi sa gulat. Tumakbo si Sofi papunta sa akin at yumakap sa binti ko na parang ayaw na niya akong bitawan.
Si Miguel ay nakatayo sa pinto, naka t shirt at shorts, hawak ang isang maliit na maleta na may lamang damit ni Sofi. Kitang kita sa mukha niya na hindi niya inaasahan na gising ako.
“Marisol, magpapaliwanag ako.”
“Huwag mo akong hawakan.”
Ang boses ko ay hindi na nanginginig. Matatag na siya. Parang isang bagay sa loob ko ang nagising matapos ang siyam na taon ng pananahimik.
Lumabas si Ate Joy mula sa closet, hawak ang cellphone niya na naka record ng lahat.
“Naka record ang lahat, Miguel. Narinig namin ang plano ninyo.”
Namutla si Miguel. Si Jessa ay umatras papunta sa pinto, parang gusto nang tumakbo.
Pero bago pa sila makalabas, dumating ang dalawang barangay tanod na tinawagan na ni Ate Joy kanina pa. Naka standby lang sila sa labas ng subdivision, naghihintay ng signal namin.
Sa Pilipinas, ang barangay ang unang takbuhan ng mga ganitong kaso. At sa gabing iyon, doon ako unang nakaramdam na hindi ako nag iisa.
Dinala kami sa barangay hall sa Holy Spirit. Doon, sa harap ng kapitan at ng VAWC desk officer, inilahad ko ang lahat.
Ipinakita ko ang recorder na nakadikit sa ilalim ng kama. Ipinakita ko ang lumang cellphone na may mga litrato nila sa condo sa Mandaluyong. Ipinakita ko ang screenshots ng GCash at BDO transfers na umabot na sa mahigit 120,000 pesos sa loob ng tatlong buwan. Ipinakita ko ang resibo ng condo at ang sulat na balak nilang dalhin si Sofi sa Cebu nang walang pahintulot ko.
Si Jessa ay umiiyak na. Doon niya sinabi ang totoo.
Sinabi niya na akala niya ay hiwalay na kami ni Miguel. Sinabi raw ni Miguel na matagal na akong may ibang lalaki at na si Sofi ay inaabuso ko raw. Sinabi raw ni Miguel na kapag nakuha niya ang custody ni Sofi, bibigyan niya si Jessa ng maayos na buhay at pakakasalan niya ito.
Pero nang malaman ni Jessa na nagsisinungaling si Miguel at na ang pera na ginagamit nila sa condo ay pera para sa pag aaral ni Sofi, doon siya natauhan.
“Maam, hindi ko po alam. Akala ko po totoo ang sinasabi niya. Patawarin niyo po ako.”
Hindi ko siya pinatawad agad. Pero nakita ko sa mga mata niya na biktima rin siya ng mga kasinungalingan ni Miguel.
Si Miguel naman ay nag iba ang tono. Mula sa pagmamakaawa, naging galit siya.
“Ako ang nagtatrabaho. Pera ko iyan. Bahay ko ito. Anak ko si Sofi.”
Doon sumagot si Atty. Ramirez na sumunod sa amin sa barangay.
“Hindi mo pera iyon, Miguel. Conjugal property ninyo iyon. At ang pagkuha mo ng bata nang walang pahintulot ng ina ay paglabag sa batas. Ang pag record mo sa asawa mo habang natutulog siya para gamitin laban sa kanya ay psychological violence.”
Nabigyan ako ng Barangay Protection Order kinabukasan. Bawal lumapit si Miguel sa akin at kay Sofi ng hindi dumadaan sa DSWD at sa abogado.
Nag file din ako ng kaso sa ilalim ng RA 9262 sa Quezon City Hall. Hindi ako humingi ng pera para maghiganti. Humingi ako ng proteksyon para sa anak ko at ng pagkilala sa katotohanan.
Sa mga sumunod na linggo, unti unting lumabas ang lahat ng baho ni Miguel.
Nalaman namin na hindi lang si Jessa ang pinaglaanan niya ng pera. May utang din pala siya sa dalawang tao sa Ortigas dahil sa sugal sa online sabong na matagal na niyang itinatago. Kaya pala kailangan niya ang 300,000 pesos ni Mama. Hindi lang pang down ng condo. Pambayad din ng utang.
Nalaman ng kumpanya niya ang ginawa niya. Dahil ginamit niya ang company laptop para mag transfer ng pera at ginamit niya ang pangalan ng kumpanya para makakuha ng discount sa condo, natanggal siya sa trabaho. Nawala ang posisyon na pinagmamalaki niya sa lahat.
Si Jessa ay umalis sa kumpanya at bumalik sa Davao sa pamilya niya. Bago siya umalis, nagpadala siya ng isang mahabang message sa akin. Humingi siya ng tawad at ibinigay niya sa akin ang lahat ng natitirang resibo at chat nila ni Miguel na naka save sa phone niya. Iyon ang naging pinakamalakas na ebidensya ko.
Si Miguel ay napilitang humarap sa korte. Hindi siya nakulong ng matagal dahil nagkaroon ng settlement, pero kailangan niyang ibalik ang perang kinuha niya. Kailangan niyang magbayad ng sustento kay Sofi buwan buwan. At ang bahay namin sa Quezon City ay nanatili sa akin at kay Sofi dahil napatunayan na conjugal ito at ako ang primary caregiver.
Ang pinakamabigat na parusa para kay Miguel ay hindi ang pera. Ito ay ang pagkawala ng tiwala ng anak niya.
Isang araw, habang nasa DSWD kami para sa supervised visitation, tinanong ni Sofi ang tatay niya.
“Papa, bakit ka nagtatago sa ilalim ng kama? Takot ka ba sa dilim?”
Hindi nakasagot si Miguel. Yumuko lang siya at umiyak.
Doon ko nakita na ang lalaking akala ko ay matatag at tahimik ay isa lang palang duwag na natakot harapin ang sarili niyang pagkakamali.
Pagkatapos ng lahat, hindi ako agad naging masaya. May mga gabi na umiiyak pa rin ako. May mga gabi na nagigising ako at chine check ko pa rin ang ilalim ng kama, kahit alam kong wala nang tao doon.
Pero dahan dahan, bumalik ang buhay ko.
Bumalik ako sa pagtuturo sa kindergarten. Ang mga bata ang nagpaalala sa akin na may mga bagay pa rin na inosente at totoo sa mundo.
Gamit ang perang naibalik ni Miguel at ang tulong ni Mama at ni Ate Joy, nagtayo ako ng isang maliit na tutorial center sa tapat ng school namin. Sa umaga, nagtuturo ako. Sa hapon, nagtuturo ako ng reading sa mga bata sa barangay na hirap magbasa. Si Sofi ang una kong estudyante.
Nagpa therapy din kami ni Sofi. Doon natutunan ni Sofi na hindi niya kasalanan ang nangyari. Natutunan niya na kapag may nakita siyang kakaiba, dapat niyang sabihin agad sa akin. At natutunan ko rin na makinig sa kanya nang hindi siya tinatawag na nagbibiro.
Isang taon ang lumipas.
Ngayon, sa ikapitong kaarawan ni Sofi, iba na ang bahay namin.
Wala nang recorder sa ilalim ng kama. Pinalitan ko na ang buong kama at bumili ako ng bagong frame na mababa at walang taguan. Sa ilalim nito ay mga kahon lang ng mga laruan ni Sofi at mga libro.
Sa sala, may maliit na altar para kay Mama. May mga lobo at may cake na gawa ni Ate Joy.
Dumating ang mga kaklase ni Sofi, ang mga kapitbahay namin na tumulong sa akin noong gabing iyon, at ang mga magulang ng mga estudyante ko.
Nang hipan ni Sofi ang kandila, tinanong ko siya kung ano ang wish niya.
Sabi niya, “Sana lagi na lang tayong masaya, Mama. Sana hindi na tayo matakot sa gabi.”
Niyakap ko siya ng mahigpit.
“Oo, anak. Hindi na tayo matatakot. Dahil ngayon, tayo na ang nagbabantay sa isa’t isa.”
Sa gabing iyon, pagkatapos matulog ni Sofi, umupo ako sa balcony at pinanood ang mga ilaw ng Quezon City.
Naalala ko ang gabing pinaliliguan ko siya at bumulong siya sa akin ng sikreto niya.
Kung hindi siya nagsalita, baka hanggang ngayon ay ninanakawan pa rin ako ng tiwala at pera. Baka hanggang ngayon ay akala ko pa rin na normal lang ang manahimik at magtiis.
Pero nagsalita ang anak ko. At dahil sa kanya, natutunan kong lumaban.
Hindi ako perpektong ina. Hindi ako perpektong asawa. Pero ngayon, alam ko na ang pagiging tahimik ay hindi laging pagiging mabait. Minsan, ang pagiging tahimik ay pagpayag na saktan ka.
Kaya sa lahat ng nanay na nagbabasa nito, kung ang anak ninyo ay nagsabi sa inyo ng isang bagay na kakaiba, kahit gaano kaliit, pakinggan ninyo. Huwag ninyong sabihing nagbibiro lang sila.
Minsan, ang pinakamaliit na boses sa bahay ang nagsasabi ng pinakamalaking totoo.
At sa amin ni Sofi, ang totoo na iyon ang nagligtas sa amin at nagbigay sa amin ng bago, payapa at masayang buhay na puno ng pag asa.
