Bahagi 3
Nang ilabas ko ang screenshots ng pustahan nila, si Mama ni Carlo ang unang namutla at doon ko nalaman ang totoo sa gown ko.
Paglabas namin ng teahouse sa Binondo, hindi agad ako nakapagsalita. Hawak ni Mang Tomas ang payong para kay Nanay, at inalalayan niya si Tatay na medyo nahihirapan nang maglakad dahil sa mahabang biyahe. Hindi ko siya tinawag. Hindi ko rin siya hinintay. Pero nandoon siya, parang alam na niya na kailangan ng mga magulang ko ng kasama.
Sa taxi pa lang, tahimik si Tatay. Hawak pa rin niya ang pulang kahon na may jade bracelet ni Lola. Si Nanay naman ay nakatingin sa bintana, pinipigilan ang luha. Ako ang nasa gitna, hawak ang maleta ko at ang cellphone ko na puno ng mga mensahe mula sa mga kamag-anak. Ang iba ay nagtatanong kung totoo ba ang pagkansela. Ang iba ay nagsasabi na huwag akong magpadalos-dalos. Walang nagsabi na mali ang mga magulang ko.
Pagdating namin sa maliit na hotel malapit sa Cubao, si Mang Tomas ang nag-asikaso ng check-in. Hindi siya nagtanong ng marami. Nagbayad siya ng deposit at sinabi sa reception na kailangan ng tahimik na kwarto para makapagpahinga ang mga magulang ko. Gusto kong tumanggi, pero hinawakan niya ang kamay ko nang sandali at sinabi, “Magpahinga muna kayo. Bukas na natin ayusin ang lahat.”
Sa kwarto, sa wakas ay nakaupo na si Nanay sa kama. Tinanggal niya ang sapatos niya at tinignan ang mga paa niya na namamaga dahil sa biyahe. Lumapit si Tatay at binuksan ang pulang kahon. Kuminang ang jade bracelet sa ilaw. Sinabi niya, “Angela, ito ang huling alaala ng Lola mo. Gusto niyang isuot mo ito sa araw na magiging pinakamasaya ka. Hindi sa araw na kailangan mong magtiis.”
Doon ako napaiyak. Hindi ’yong iyak na malakas. ’Yong iyak na tahimik lang, na matagal ko nang pinipigilan mula pa kagabi. Niyakap ako ni Nanay at sinabi, “Anak, hindi mo kailangang magpakasal para lang patunayan na mahal mo kami. Ang gusto lang namin, igalang ka.” Napagtanto ko na sa lahat ng taon na nakikipagrelasyon ako kay Carlo, ako ang laging nag-aadjust. Ako ang laging nagpapaliwanag. Ako ang laging nagsasabi na joke lang ’yon.
Kinabukasan, araw na dapat ay kasal ko. Walang wedding gown. Walang simbahan. Walang main table. Pero maaga akong nagising. Kailangan kong bumalik sa condo sa BGC para kunin ang mga gamit ko. Hindi ko puwedeng iwan doon ang passport ko, ang mga papeles ko, at ang set ng ginto na bigay ng mga magulang ko. Sumama si Mang Tomas dahil ayaw niyang mag-isa akong pumunta. Si Tatay at Nanay ay naiwan sa hotel para magpahinga.
Pagdating namin sa BGC, tahimik ang condo. Amoy pa rin ng pabango ni Karla ang hallway. Pagbukas ko ng pinto gamit ang susi ko, bumungad ang sapatos ni Karla sa may entrance. Nasa sofa ang jacket ni Carlo. Sa lamesa, may dalawang tasa ng kape na hindi pa nahuhugasan. Parang may nakatira doon na hindi ako. Doon ko naramdaman ang pinakamalalim na sakit. Hindi lang pustahan ang nangyari. Ang bahay na dapat ay magiging amin ay naging tambayan na nila.
Binuksan ko ang drawer kung saan ko inilagay ang set ng ginto. Ang necklace, earrings, at bracelet na dapat ay ginto ay magaan at maputla. Nang kuskusin ko ng bahagya ang likod ng bracelet, lumabas ang kulay tanso. Naalala ko ang pustahan nila. Gaano katagal bago ko malaman na pinalitan na pala ito. Dalawang linggo. Dalawang linggo akong nagsuot ng peke habang sila ay nagtatawanan. Kinuha ko ang set at inilagay sa bag ko. Ebidensya ito. Hindi ko ito itatapon.
Pagkatapos ay binuksan ko ang bank app ko. Doon ko nakita nang malinaw ang pinagmulan ng sakit ko. Ang ₱300,000 na wedding gown ay binayaran gamit ang supplementary card na nakapangalan sa akin. Ang hotel sa Makati ay may charge din na naka-attach sa pangalan ko. May ilang maliliit na charge pa para sa midnight snack at sa mga bulaklak na hindi ko naman inorder. Hindi ako galit dahil sa pera lang. Galit ako dahil ginamit nila ang pangalan ko para bayaran ang sarili kong kahihiyan.
Tumawag si Carlo habang nasa condo ako. Sinabi niya na nasa baba siya ng building. Bumaba ako kasama si Mang Tomas. Nandoon si Carlo na may dalang bouquet na parang walang nangyari. Sinabi niya, “Angela, mag-usap tayo. Papalitan ko ang seating chart. Sa main table na ang mga magulang mo. Mag-sorry ako sa kanila. Huwag mo nang kanselahin.” Tiningnan ko siya. Gusto kong maniwala. Pero sa likuran niya, nakita ko si Karla na nasa loob ng kotse, nakatingin sa amin.
Sinabi ko sa kanya, “Carlo, hindi lang ito tungkol sa upuan. Tungkol ito sa pustahan. Tungkol ito sa set ng ginto na ginawa ninyong tanso. Tungkol ito sa susi ng condo na binigay mo kay Karla. Tungkol ito sa gown na ako ang nagbayad pero ako pa ang tinapon mo.” Natigilan siya. Sinabi niya na hindi niya alam na pinalitan ang ginto. Sinabi niya na si Karla lang ang nagbiro. Pero nang tanungin ko kung bakit nasa kanya ang susi, hindi siya makasagot nang diretso. Sinabi niya lang, “Gusto lang niyang tingnan ang condo.”
Doon lumabas ang totoo. Hindi ako sumigaw. Ipinakita ko ang screenshots. Ipinakita ko ang tansong bracelet. Sinabi ni Carlo na joke lang talaga. Sinabi niya na mahal niya ako. Pero ang mga mata niya ay laging lumilingon sa kotse kung nasaan si Karla. Doon ko naintindihan na ang pagmamahal na laging may kasamang pagpapatawa sa akin ay hindi pagmamahal. Isa ’yong paraan para masanay ako na maliitin ang sarili ko.
Kinagabihan, dumating si Tita Gloria sa hotel. Hindi na siya kasama ng bodyguard. Mag-isa lang siya at may dalang paper bag. Sinabi niya na gusto niyang makipag-usap nang maayos. Umupo siya sa harap ng mga magulang ko at sinabi na handa siyang magbayad ng ₱500,000 para manahimik kami at ituloy ang kasal sa ibang araw. Sinabi niya na mahalaga ang mukha ng pamilya Mendoza. Sinabi niya na kung tatanggi ako, baka hindi na makapag-asawa pa ang anak ko ng kasing-yaman nila.
Tiningnan ko ang mga magulang ko. Si Tatay ay nakayuko. Si Nanay ay nakahawak sa kamay ko. Alam kong pagod na sila. Alam kong gusto lang nila ng tahimik na buhay sa Legazpi. Pero alam ko rin na kung tatanggapin ko ang pera, para ko na ring binenta ang dignidad nila. Sinabi ko kay Tita Gloria, “Hindi po mabibili ng pera ang pag-upo ng mga magulang ko sa main table. Hindi rin po mabibili ang respeto.” Namutla siya. Sa unang pagkakataon, hindi siya nakasagot agad.
Sinabi ni Tita Gloria na alam niya ang tungkol sa pustahan. Sinabi niya na sinabi niya kay Carlo na subukan ako. Gusto raw niyang makita kung kaya kong magtiis bilang magiging manugang ng mayaman. Sinabi niya na sa pamilya nila, ang babae ay dapat marunong magparaya. Doon ko naramdaman na hindi lang si Carlo at si Karla ang may kasalanan. Ang buong sistema ng pamilya nila ay nagtuturo na ang pagtitiis ay pagmamahal. Pero hindi ’yon ang itinuro sa akin ng mga magulang ko.
Pagkaalis ni Tita Gloria, kinausap ako ni Mang Tomas sa lobby ng hotel. Sinabi niya na tatlong taon na ang nakalipas, nang bigyan niya ako ng ₱30,000, hindi ’yon dahil marami siyang pera na sobra. Nagkakatay siya ng baboy sa palengke sa Legazpi, pero ang pamilya niya ang may-ari ng maliit na meat supply na nagsu-supply sa ilang restaurant sa Bicol at sa Maynila. Hindi siya mayaman na katulad ng mga Mendoza. Pero pinili niyang magtrabaho sa palengke dahil gusto niyang matutunan ang negosyo mula sa baba. Sinabi niya na kaya niyang ibigay ang ₱30,000 noon dahil ayaw niyang may mamatay na pangarap dahil lang sa pera.
Hindi siya nagmalaki. Hindi siya nagsabi na ililigtas niya ako. Sinabi niya lang na nandoon siya noong kailangan ako ng tulong, at nandoon pa rin siya ngayon. Sinabi niya na kung kailangan ng mga magulang ko ng tutuluyan sa Maynila habang inaayos ko ang condo at ang bangko, may maliit siyang bahay sa Quezon City na puwede naming gamitin. Walang kapalit. Walang kondisyon. Doon ako unang nakaramdam ng gaan matapos ang maraming araw.
Kinabukasan, gumawa ako ng isang maliit pero mahalagang desisyon. Hindi ako bumalik sa BGC para makipag-ayos kay Carlo. Pumunta ako sa bangko at kinansela ko ang supplementary card na nakapangalan sa akin. Humingi ako ng statement at pinahighlight ang lahat ng charge na may kinalaman sa kasal. Pagkatapos, nagpunta ako sa hotel sa Makati at pormal kong kinansela ang booking. Sinabi ko na ako ang magbabayad ng cancellation fee na naka-attach sa pangalan ko, pero hindi ko na itutuloy ang kasal. Gusto kong malinis ang pangalan ko bago ako umuwi sa Legazpi.
Tinawagan ako ni Karla noong gabing ’yon. Umiiyak siya. Sinabi niya na siya ang nagpalit ng set ng ginto dahil gusto niyang makita kung mapapansin ko. Sinabi niya na siya ang humingi ng susi ng condo dahil gusto niyang maramdaman kung ano ang pakiramdam na maging ako. Sinabi niya na hindi niya sinasadya. Hindi ako nagalit nang malakas. Sinabi ko lang, “Karla, ang biro na paulit-ulit ay hindi na biro. Isa na ’yong desisyon.” Pagkatapos kong sabihin ’yon, pinatay ko ang tawag.
Bago matulog, inayos ni Nanay ang jade bracelet sa pulang kahon. Sinabi niya, “Anak, itago natin ito. Isusuot mo ito sa araw na ikaw ay tunay na masaya, hindi sa araw na kailangan mong magpanggap.” Tumango ako. Hindi pa tapos ang kwento. Alam kong pupunta si Carlo at ang mama niya sa Legazpi para bawiin ako. Alam kong hindi pa sila susuko. Pero sa unang pagkakataon, hindi ako natatakot. May hawak na akong ebidensya, may malinaw na akong desisyon, at may mga magulang akong nasa tabi ko.
Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖
Bahagi 4
Sa harap ng buong pamilya, pinili kong bawiin ang dignidad ng mga magulang ko at hindi ko inaasahang si Mang Tomas ang magbibigay sa akin ng bagong simula.
Isang linggo pagkatapos ng dapat ay araw ng kasal ko, umuwi kami sa Legazpi. Hindi kami nagmadali. Sumakay kami ng bus nang magkakasama, at sa pagkakataong ito, si Mang Tomas ang kasama namin. Hindi niya kami iniwan sa Cubao. Sinabi niya na ihahatid niya kami hanggang sa bahay namin sa barangay, dahil ayaw niyang magbiyahe nang mag-isa ang mga magulang ko. Sa buong biyahe, tahimik lang kami. Si Nanay ay natutulog sa balikat ni Tatay. Ako ay nakatingin sa bintana, iniisip ang lahat ng nangyari sa Maynila.
Pagdating namin sa bahay, sinalubong kami ng mga kapitbahay. May nagbigay ng mainit na sabaw. May nagbigay ng tinapay. Walang nagtanong kung bakit walang kasal. Nagpasalamat lang sila na nakauwi kami nang ligtas. Doon ko naramdaman na ang bahay ay hindi kailangang malaki o nasa BGC. Ang bahay ay kung saan ka tinatanggap kahit pagod ka at sugatan ka.
Kinabukasan ng hapon, dumating ang itim na van. Bumaba si Carlo, si Tita Gloria, at si Karla. Si Karla ay nakasuot ng simpleng puting damit, pero nakakapit pa rin siya sa braso ni Carlo. Si Tita Gloria ay may dalang malaking fruit basket at isang kahon ng mamahaling cake, na parang regalo na sapat na para burahin ang lahat. Pumasok sila sa bakuran namin na parang sila pa rin ang may-ari ng sitwasyon. Umupo sila sa mga plastic na upuan sa harap ng bahay, sa harap ng mga tita, tito, at kapitbahay na nagtipon.
Nagsalita si Carlo. Sinabi niya na nagpunta siya para bawiin ako. Sinabi niya na handa na siyang ayusin ang seating chart, ibalik ang set ng ginto, at bawiin ang susi kay Karla. Sinabi niya na mahal niya ako at hindi niya kayang mawala ako. Sinabi niya na ang pagkansela ko ay nakakahiya sa pamilya niya at kailangan naming ayusin ito agad sa pamamagitan ng pagtuloy ng kasal sa susunod na buwan. Tiningnan niya ako na parang ako ang batang nagtatampo na kailangan lang suyuin.
Sumagot ako nang kalmado. Sinabi ko na hindi ako nagtatampo. Nagdesisyon ako. Sinabi ko na ang kasal ay hindi lang tungkol sa isang araw. Tungkol ito sa kung paano kami tratuhin araw-araw. Ipinakita ko sa lahat ang screenshots na ni-save ko. Binasa ko nang malakas ang pustahan nila tungkol sa mga magulang ko. Binasa ko ang sinabi ni Carlo na paupuin lang sa corner table ang mga magulang ko at padagdagan ng dalawang upuan. Tahimik ang buong bakuran. Si Nanay ay nakahawak sa kamay ni Tatay. Si Mang Tomas ay nakatayo sa tabi ko, hindi nagsasalita, pero nandoon siya.
Nagbago ang mukha ni Tita Gloria. Sinabi niya na private na usapan ’yon at hindi ko dapat ipakita sa lahat. Sinabi niya na sinisira ko ang reputasyon ng pamilya nila. Sinabi niya na ang mga taga-probinsya ay hindi nakakaintindi ng humor ng mga taga-Maynila. Doon nagsalita si Tatay. Tumayo siya, kahit nanginginig ang tuhod niya, at sinabi, “Hindi po humor ang pagtawanan ang mga magulang ng mapapangasawa ng anak ninyo. Hindi po kami nagbiyahe ng sampung oras para maging pustahan.”
Umiyak si Karla. Sinabi niya na siya ang may kasalanan. Sinabi niya na siya ang nagmungkahi ng pustahan. Sinabi niya na siya ang nagpalit ng set ng ginto. Sinabi niya na siya ang humingi ng susi ng condo. Sinabi niya na ginawa niya ’yon dahil nagseselos siya. Gusto raw niyang malaman kung mamahalin pa rin ako ni Carlo kahit paulit-ulit niya akong binababa. Nang sabihin niya ’yon, napatingin ang lahat kay Carlo. Hindi siya makatingin sa akin. Hindi siya makatingin sa mga magulang ko.
Tinanong ko si Carlo nang diretso. “Carlo, alam mo ba na ang wedding gown na ₱300,000 ay binayaran mula sa card na nakapangalan sa akin?” Hindi siya sumagot. Tinanong ko ulit, “Alam mo ba na ang set ng ginto na ₱180,000 na bigay ng mga magulang ko ay pinalitan ng tanso habang nagtatawanan kayo?” Yumuko siya. Sinabi niya na si Karla lang ang may gawa. Sinabi niya na hindi niya napigilan. Doon ko sinabi, “Pero ikaw ang nagbigay ng susi. Ikaw ang nag-approve ng seating chart. Ikaw ang nagsabi na sa corner table lang sila.”
Lumapit si Tita Gloria at sinubukang hawakan ang kamay ko. Sinabi niya na kung itutuloy ko ang pagkalat ng kwento, wala nang lalaking magpapakasal sa akin. Sinabi niya na ang pamilya Mendoza ay may impluwensya at kaya nilang sabihin sa lahat na ako ang nagloko. Sinabi ko sa kanya, “Tita, hindi po ako natatakot. May hawak po akong screenshots, may hawak po akong bank statement, at may hawak po akong tansong set ng ginto. Hindi po ako ang kailangang matakot.” Sa unang pagkakataon, umatras siya at naupo.
Humingi ako ng tatlong bagay sa harap ng lahat. Una, ibalik ni Karla ang susi ng condo sa BGC. Kinuha ni Karla ang susi mula sa bag niya at inilagay sa lamesa. Nanginig ang kamay niya. Pangalawa, ibalik ang orihinal na set ng ginto o bayaran ang halaga nito na ₱180,000. Sinabi ni Tita Gloria na ibabalik nila ang pera sa loob ng isang linggo. Pangatlo, bayaran nila ang gastos sa biyahe ng mga magulang ko at ang cancellation fee na naka-attach sa pangalan ko. Sinabi ni Carlo na magbabayad siya. Hindi ako humingi ng sobra. Humingi lang ako ng kung ano ang sa akin.
Pagkatapos noon, tumayo si Mang Tomas. Hindi siya sumigaw. Sinabi niya na tatlong taon na ang nakalipas, nakita niya akong umiiyak sa palengke dahil wala akong pambayad sa ospital ni Nanay. Binigyan niya ako ng ₱30,000 at sinabi niyang mabuhay lang muna ako. Sinabi niya na mula noon, hindi niya ako nakita na sumuko. Sinabi niya na kung may gustong manligaw sa akin ngayon, kailangan munang humingi ng permiso sa mga magulang ko at igalang sila. Tiningnan niya si Carlo at sinabi, “Ang respeto, hindi hinihingi sa pustahan. Ibinibigay ’yon.”
Natahimik si Carlo. Sinabi niya na nagsisisi siya. Sinabi niya na kung bibigyan ko siya ng isa pang pagkakataon, magbabago siya. Tiningnan ko siya. Naalala ko ang lahat ng beses na sinabi niyang joke lang. Naalala ko ang red dress ko na suot ni Karla. Naalala ko ang wedding gown ko sa basurahan. Sinabi ko, “Carlo, hindi ko na kailangan ng isa pang pagkakataon para masaktan ulit. Kailangan ko ng kapayapaan.” Pagkasabi ko noon, tumayo ang mga kamag-anak ko at pumalibot sa amin. Hindi para makipag-away, kundi para ipakita na hindi kami nag-iisa.
Umalis si Carlo at ang pamilya niya nang gabing ’yon. Hindi sila nagmakaawa pa. Bago sumakay si Karla sa van, lumingon siya at sinabi, “Angela, sorry.” Sinabi ko, “Sana, matutunan mong hindi gawing biro ang ibang tao.” Pagkaalis ng van, tahimik ang bakuran. Niyakap ako ni Nanay. Hinawakan ni Tatay ang balikat ko. Sinabi niya, “Anak, proud kami sa’yo. Hindi mo kami ipinahiya. Pinaglaban mo kami.”
Sa mga sumunod na araw, inayos ko ang lahat ng naiwan ko sa Maynila. Kinansela ko na ang supplementary card. Nakuha ko ang refund para sa bahagi ng condo na ako ang nagbayad ng down payment. Ibinalik ng pamilya Mendoza ang ₱180,000 para sa set ng ginto at ang gastos sa biyahe. Hindi ito tungkol sa pera lang. Tungkol ito sa pagbawi ng kontrol sa sarili kong pangalan at sa sarili kong buhay. Ibinigay ko kay Nanay ang bank statement at sinabi, “Nay, tapos na. Wala na silang hawak sa atin.”
Isang hapon, habang nag-aayos kami ng bahay, lumapit si Mang Tomas na may dalang maliit na kahon. Hindi ito mamahalin. Hindi ito galing sa BGC. Sa loob ay isang simpleng bracelet na gawa sa kahoy at isang sulat na nakasulat sa kamay. Sinabi niya na hindi siya magpo-propose agad dahil alam niyang kailangan ko ng oras. Gusto lang daw niyang manligaw nang maayos, sa harap ng mga magulang ko, sa bahay namin, nang walang pustahan at walang sikreto. Sinabi niya na kung papayag ako, magsisimula kami sa simula. Kakain kami nang sabay. Mag-uusap kami nang maayos. Igagalang niya ang mga magulang ko.
Tiningnan ko ang mga magulang ko. Si Tatay ay ngumiti at tumango. Si Nanay ay umiyak pero ngumiti rin. Sinabi ko kay Mang Tomas, “Tomas, hindi ako handa magpakasal bukas. Pero handa akong makilala ka ulit, nang walang takot.” Tumango siya. Sinabi niya na hindi siya nagmamadali. Sinabi niya na ang tunay na pagmamahal ay hindi sumusubok kung hanggang saan ka magtitiis. Ang tunay na pagmamahal ay nagbibigay ng lugar sa main table, hindi sa corner.
Pagkalipas ng ilang buwan, bumalik ako sa Maynila para magtrabaho, pero hindi na sa BGC. Sa Quezon City ako umupa ng maliit na apartment malapit sa trabaho ko. Ang mga magulang ko ay bumibisita tuwing may okasyon, at lagi silang nakaupo sa pinaka-importanteng lugar sa lamesa. Ang jade bracelet ni Lola ay nakasuot na sa akin, hindi sa araw ng kasal na puno ng iyak, kundi sa araw na pinili kong mahalin ang sarili ko at ang pamilya ko. Sa tuwing tinitingnan ko ito, naaalala ko na ang dignidad ay hindi hinihingi. Ipinaglalaban ito.
Ngayon, kapag tinatanong ako ng mga kaibigan ko kung nagsisisi ba ako na kinansela ko ang kasal, sinasabi ko ang totoo. Hindi ako nagsisi. Kung hindi ko tinapon ang gown na ’yon sa basurahan, hindi ko sana nalaman kung gaano ako kamahal ng mga magulang ko. Kung hindi ako umalis sa pintong ’yon, hindi ko sana nakilala si Mang Tomas nang mas malalim. At kung hindi ako tumayo para sa mga magulang ko, hindi ko sana nalaman na kaya ko palang maging matapang nang hindi sumisigaw.
At sa unang pagkakataon pagkatapos ng mahabang gabi, naramdaman kong kaya ko nang huminga nang maluwag, dahil sa wakas, ako naman ang pinili ko.
Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨
