Nahuli Ko ang Biyenan Kong Propesor na May Kasamang Buntis na Estudyante, Habang Naghahanda ang Asawa Niya Para sa Kaniyang Kaarawan

Bahagi 1

Pumunta lang ako sa ospital para kunin ang resulta ng aking medical checkup, pero hindi ko inaasahang makikita ko ang biyenan kong lalaki na nakaalalay sa isang buntis na estudyante palabas ng maternity department.

Malaki na ang tiyan ng dalaga. May hawak siyang papel na mukhang resulta ng prenatal checkup, habang maingat namang nakasuporta ang kamay ng biyenan ko sa kaniyang baywang.

Napahinto ako sa gitna ng hallway.

Si Professor Rafael Reyes iyon. Ang ama ng asawa kong si Marco.

Bago pa ako makalapit, biglang nag-vibrate ang cellphone ko. May mensahe mula sa biyenan kong babae, si Aling Grace.

“Camille, anak, pag-uwi mo, pakibili naman ako ng sariwang hipon. Birthday ng Papa ninyo ngayon. Alam mo namang paborito niya iyon.”

Tumingin akong muli sa dalawang taong naglalakad palayo.

Ang lalaking ipinaghahanda ngayon ng asawa niya ng espesyal na hapunan ay abalang-abala sa pag-aalaga ng ibang babae.

Hindi ko alam kung ano ang dapat kong maramdaman.

Galit? Pagkadismaya? O awa sa biyenan kong naghihintay sa bahay?

“Okay po, Ma,” ang maikli kong sagot sa mensahe.

Pagkatapos, tahimik kong itinaas ang cellphone at kinunan ng litrato ang dalawa.

Hindi nila ako napansin.

Paglabas ko ng ospital, ilang sandali akong naupo sa kotse bago tuluyang umuwi.

Buhay pa ang mga hipong binili ko sa palengke. Gumagalaw ang mga iyon sa loob ng plastic bag, habang ang puso ko naman ay hindi mapakali.

Isang respetadong propesor sa isang kilalang unibersidad sa Quezon City ang biyenan kong lalaki. Mahigit tatlumpung taon na siyang nagtuturo ng batas at kinikilalang huwaran ng maraming estudyante.

Pero ngayong araw, nakita ko siyang kasama ang isang buntis na graduate student na siya mismo ang tagapayo.

Hindi ko maaaring sabihin na nagkamali lang ako ng pagkakakilala.

Kilalang-kilala ko ang dalaga.

Si Alyssa.

Dalawang beses na siyang nakapunta sa bahay namin para kumain. Lagi niyang tinatawag na “Ma’am Grace” ang biyenan kong babae, at napakagalang niya kung makipag-usap.

Noong huling pagbisita niya, tinulungan pa niyang maghain ng pagkain si Mama Grace.

“Napakabait naman ng estudyante ni Papa,” sabi pa noon ng biyenan ko.

Naalala ko ang masayang mukha ni Mama Grace habang sinasabi iyon.

Mas lalo akong nanghina.

Pagdating ko sa bahay, agad na sumilip si Mama Grace mula sa kusina.

“Camille, nakauwi ka na pala! Ilagay mo muna sa palanggana ang hipon. Baka mamatay kapag matagal sa plastic.”

Pagkatapos ay tinitigan niya ako.

“Anak, bakit parang namumutla ka? May problema ba sa checkup mo?”

Umiling ako.

“Wala po, Ma. Medyo napagod lang.”

“Ganoon ba? May niluto akong white fungus dessert para sa iyo. Sinabi mo noong nakaraan na madalas matuyo ang lalamunan mo, kaya pinakuluan ko nang matagal. Kainin mo mamaya, ha?”

Tumango ako, pero parang may nakabara sa lalamunan ko.

Buong araw na naghahanda ang babaeng ito para sa kaarawan ng kaniyang asawa.

Hindi niya alam na habang abala siyang nagluluto, may ibang babaeng inaalalayan ang kaniyang asawa sa ospital.

Sa sala, maayos nang nakalagay ang mga prutas, regalo, at birthday decorations.

May isang malaking basket ng bulaklak mula sa mga estudyante ni Papa Rafael.

Napansin ko ang card na nakasabit doon.

“Maligayang kaarawan, Professor Reyes. Nawa’y patuloy kayong maging huwaran ng karunungan, integridad, at mabuting asal.”

Matagal kong tinitigan ang mga salitang iyon.

Integridad?

Mabuting asal?

Napangiti ako nang mapait.

Eksaktong alas-sais ng gabi nang dumating si Marco.

“Ma! Gutom na gutom na ako!” sigaw niya pagpasok.

Kasunod niya ang kaniyang ama.

Nakasuot si Papa Rafael ng mamahaling dark cashmere cardigan. Maayos ang buhok niya at malinis ang kaniyang sapatos.

Kung hindi ko siya nakita kanina, iisipin kong isa siyang disenteng lalaking walang ibang iniintindi kundi ang kaniyang pamilya at trabaho.

“Halika na, Rafael,” masayang tawag ni Mama Grace. “Sariwa ang hipon ngayon. Niluto ko ang paborito mo.”

Apat na ulam at isang malaking mangkok ng sabaw ang nakahain sa mesa.

Umupo si Papa Rafael nang hindi man lang ngumiti sa kaniyang asawa.

Nagtaas ng baso si Marco.

“Happy birthday, Pa! Sana marami pang birthdays ang dumating.”

Bahagyang tumango ang ama niya.

Pagkatapos tikman ang sabaw, bigla siyang napasimangot.

“Bakit ang alat nito?”

Nagulat si Mama Grace.

“Talaga ba? Sandali, titikman ko.”

Kumuha siya ng kutsara at nagmamadaling sumubo.

“Parang okay naman, pero kung maalat para sa iyo, dadagdagan ko ng kaunting tubig.”

Malakas na ibinaba ni Papa Rafael ang kutsara.

“Huwag na!”

Napatahimik kaming lahat.

“Tatlumpung taon ka nang nagluluto, Grace. Hanggang ngayon, hindi ka pa rin marunong gumawa ng maayos na sabaw?”

Napatungo si Mama Grace.

“Pasensiya na. Nagmamadali kasi ako kanina.”

Ngunit hindi pa tapos ang biyenan ko.

“At bakit nakasuot ka pa rin ng apron habang kumakain? Hindi ka ba marunong mag-ayos ng sarili mo?”

Agad na hinawakan ni Mama Grace ang tali ng apron.

“Naku, nakalimutan ko lang tanggalin.”

Nanginginig ang mga daliri niya habang sinusubukang kalasin ang buhol.

Ilang beses siyang nagkamali.

Namula ang kaniyang mukha sa kahihiyan.

Napahigpit ang hawak ko sa kutsara.

Naalala ko ang eksena sa ospital. Kung gaano kaingat si Papa Rafael sa pag-alalay kay Alyssa. Kung paano niya paalalahanan ang dalaga sa bawat hakbang.

Samantalang ang babaeng nag-alaga sa kaniya sa loob ng tatlumpung taon ay halos hindi niya kayang kausapin nang maayos.

“Pa,” hindi ko napigilang magsalita, “mula pa po kaninang umaga naghahanda si Mama para sa birthday ninyo.”

Nagmadali ring sumingit si Marco.

“Pa, masarap naman ang hipon. Tikman ninyo.”

Ngunit malamig lamang na sumagot si Papa Rafael.

“Buong araw naman siyang nasa bahay. Ano pa ba ang gagawin niya kundi magluto? Kailangan pa bang purihin iyon?”

Mabilis na umiling si Mama Grace.

“Okay lang, mga anak. Pagod lang ang Papa ninyo. Kumain na tayo bago lumamig ang pagkain.”

Wala nang nagsalita.

Pagkatapos ng hapunan, biglang tumunog ang cellphone ni Papa Rafael.

Sinulyapan niya ang screen at agad na lumabas sa balkonahe para sagutin iyon.

Pagbalik niya, kinuha niya ang kaniyang susi at jacket.

“May problema sa departamento. Kailangan kong bumalik sa unibersidad.”

Nagulat si Mama Grace.

“Pero hindi pa natin nahihiwa ang birthday cake mo.”

“May kailangang ayusin sa thesis ng isang estudyante.”

Pagkasabi noon, mabilis siyang umalis.

Naiwan si Mama Grace na nakatingin sa nakasarang pinto.

Nagpaalam akong bababa para kunin ang isang delivery.

Pero sa halip, sinundan ko ang sasakyan ni Papa Rafael.

Hindi siya pumunta sa unibersidad.

Diretso siyang nagmaneho patungo sa isang mamahaling condominium complex malapit sa ilog sa Pasig.

Pumarada ako sa kabilang bahagi ng kalsada.

Mula roon, malinaw kong nakita ang kaniyang ginawa.

Binuksan niya ang likod ng kotse at inilabas ang isang birthday cake, isang kahon ng mamahaling bird’s nest supplement, at isang malaking bouquet ng bulaklak.

Ilang sandali lang, lumabas si Alyssa mula sa gusali.

Ngumiti siya nang makita ang propesor.

Lumapit si Papa Rafael at maingat na inalalayan ang kaniyang baywang.

Nagtago ako sa likod ng isang puno at binuksan ang voice recorder ng cellphone ko.

Mahinang nagsalita ang dalaga.

“Hanggang kailan pa ba ako maghihintay? Isang buwan na lang, manganganak na ako.”

Hinawakan ni Papa Rafael ang kamay niya.

“Huwag kang mag-alala. Inaayos ko na ang lahat. Hindi ko hahayaang mahirapan kayo ng anak natin.”

Parang may humigpit sa dibdib ko.

Anak nila?

Ibig sabihin, hindi lamang simpleng relasyon ang itinatago nila.

May batang malapit nang isilang.

Ngumiti si Alyssa.

“Akala ko hindi ka na pupunta dahil birthday mo ngayon. Baka gusto mong manatili sa bahay kasama ang pamilya mo.”

Tumawa nang mahina si Papa Rafael.

“Para saan? Matagal na akong nagsasawa sa ganoong buhay.”

“Pero inaalagaan ka naman ni Ma’am Grace. Buong buhay na siyang nagluluto para sa iyo.”

Umiling ang biyenan ko.

“At ano naman kung buong buhay siyang nagluto? Hanggang doon na lang ba ang kaya niyang gawin?”

Napapikit ako.

“Wala siyang ibang alam kundi bahay, kusina, at pagtitipid,” patuloy niya. “Wala na kaming mapag-usapan. Hindi niya naiintindihan ang mundo ko.”

Mas lumambing ang boses niya.

“Bago kita nakilala, Alyssa, hindi ko na talaga maituturing na masayang pagsasama ang kasal namin. Para lang kaming dalawang taong magkasama sa isang bahay.”

Hindi ko namalayang nanginginig na ang kamay kong may hawak ng cellphone.

Sa loob ng maraming taon, buong pagmamalaking ikinukuwento ni Mama Grace ang tagumpay ng kaniyang asawa.

Ngayon, naririnig kong hinahamak siya ng lalaking iyon dahil sa buhay na siya mismo ang piniling ialay para sa kaniyang pamilya.

Pag-uwi ko, nasa sala pa rin si Mama Grace.

Nakasuot siya ng reading glasses at maingat na pinaplantsa ang mamahaling polo na isusuot ni Papa Rafael sa klase kinabukasan.

Kupas na ang suot niyang gray sweater. Pudpod na ang magkabilang manggas.

“Camille, anak,” tanong niya nang makita ako, “nakarating na ba sa school ang Papa ninyo?”

Saglit akong natigilan.

“Opo, Ma.”

Ngumiti siya at maingat na isinabit ang polo.

“Propesor kasi ang Papa ninyo. Araw-araw siyang humaharap sa mga estudyante. Dapat laging maayos ang damit niya.”

Tinitigan ko ang bahagya nang nakayukong likod niya.

Gusto kong sabihin ang lahat.

Pero nang makita kong masaya niyang pinapantay ang kuwelyo ng polo, hindi ko magawang buksan ang bibig ko.

Kinabukasan, tahimik akong nagsimulang tingnan ang mga dokumento ng pamilya.

Habang mas marami akong nalalaman, mas lalo akong nababahala.

Walang anumang ari-arian na nakapangalan kay Mama Grace.

Maging ang bahay na tinitirhan niya sa loob ng tatlumpung taon ay hindi nakapangalan sa kaniya sa titulo.

Habang sinusuri ko ang mga lumang dokumento, may nakita akong kupas na graduation picture sa ilalim ng isang folder.

Nasa harap ng lumang gusali ng College of Law ang dalawang taong nasa larawan.

Sina Papa Rafael at Mama Grace.

Pareho silang nakasuot ng graduation gown. Parehong nakangiti, puno ng pangarap at pag-asa.

Naalala ko ang minsang ikinuwento ni Marco.

Magkaklase noon ang kaniyang mga magulang.

Pareho silang may pagkakataong magpatuloy sa mas mataas na pag-aaral.

Pero may mga matatandang kailangang alagaan sa pamilya, at noong maliit pa si Marco, kailangan ding may manatili sa bahay.

Sinabi raw noon ni Papa Rafael, “Hindi naman puwedeng pareho tayong mag-aral. May kailangang magsakripisyo para sa pamilya.”

Si Mama Grace ang nagparaya.

Ibinigay niya ang kaniyang pagkakataon, pati ang perang matagal niyang inipon, para masuportahan ang pag-aaral ng asawa hanggang sa makuha nito ang doctorate degree.

Habang umaangat si Papa Rafael sa kaniyang propesyon, unti-unting nawala ang sariling pangarap ni Mama Grace sa pagitan ng kusina, labada, at pag-aalaga sa pamilya.

At ngayong isa na siyang respetadong propesor, ang babaeng nagsakripisyo para makarating siya roon ang siya pa niyang minamaliit.

Hinawakan ko ang lumang graduation picture at dahan-dahang ibinaba ito sa mesa.

Sa unang pagkakataon, malinaw kong naunawaan kung gaano kalaki ang nawala kay Mama Grace para maitayo ang tagumpay ng kaniyang asawa.

 

Bahagi 2

Matagal kong tinitigan ang graduation picture bago ko ito maingat na ibinalik sa folder. Hindi ko alam kung paano sasabihin kay Mama Grace na ang lalaking ginawa niyang sentro ng kaniyang buhay ay naghahanda nang bumuo ng panibagong pamilya. Ngunit isang bagay ang malinaw sa akin. Hindi ko hahayaang manatili siyang walang kaalam-alam habang may ibang taong nagpapasya para sa kinabukasan niya.
Nang hapong iyon, nakita kong maingat na binibilang ni Mama Grace ang perang nasa maliit niyang pitaka. Sinabi niyang kailangan niyang magtipid dahil balak niyang bilhan ng bagong sapatos si Papa Rafael. Nang sabihin kong maaari namang bumili ang asawa niya gamit ang sarili nitong pera, ngumiti lang siya. “Masaya ako kapag may naibibigay ako sa kaniya, anak.”
Naupo ako sa tabi niya at tinanong kung naiisip pa niyang bumalik sa trabaho. Nagulat siya at bahagyang natawa. “Sa edad kong ito? Matagal na akong hindi nagagamit ang pinag-aralan ko.” Ngunit nang banggitin ko ang graduation picture, biglang nagbago ang kaniyang tingin. Matagal niyang hinaplos ang kupas na larawan nang ilagay ko iyon sa harap niya.
“Dati, gusto kong maging abogado,” mahinang sabi niya. “Pareho kaming may pangarap ng Papa ninyo, pero mas maganda raw ang pagkakataon niya.” Napatingin siya sa lumang diploma na nakasabit sa dingding. “Akala ko kapag naging matagumpay siya, tagumpay na rin naming dalawa iyon.”
Kinagabihan, kinausap ko si Marco sa aming kuwarto. Ipinakita ko ang litrato ng kaniyang ama at ni Alyssa sa ospital. Natigilan siya nang makita ang malaking tiyan ng dalaga, ngunit ilang segundo siyang hindi nakapagsalita. Nang sabihin kong may narinig din akong pag-uusap tungkol sa sanggol, napaupo siya sa gilid ng kama.
“Sigurado ka bang kay Papa ang bata?” tanong niya. Hindi ko siya sinigawan o pinilit maniwala agad. Pinakinggan namin ang recording na nakuha ko sa labas ng condo. Nang marinig niyang tinawag ng kaniyang ama ang sanggol na anak nila, napayuko siya at napahawak sa kaniyang noo.
“Hindi puwedeng malaman ito ni Mama,” sabi ni Marco pagkaraan ng ilang sandali. “Baka hindi niya kayanin.” Tumingin ako sa kaniya at tinanong kung hanggang kailan niya balak itago ang katotohanan. “Hanggang manganak si Alyssa? Hanggang dalhin ni Papa rito ang bata? O hanggang mawalan ng pagpipilian si Mama?”
Hindi nakasagot si Marco. Sinabi niyang kakausapin muna niya ang kaniyang ama at pipiliting tapusin ang relasyon nito. Ngunit nang itanong ko kung paano mabubura ang batang malapit nang isilang, natahimik siyang muli. Noon ko napagtantong kahit ang sarili kong asawa ay hindi pa handang harapin ang tunay na problema.
Kinabukasan, narinig ko si Papa Rafael na may kausap sa cellphone sa kaniyang study room. Bahagyang nakabukas ang pinto, at pamilyar ang malambing na tono ng kaniyang boses. “Kaunting pasensiya na lang. Kailangan ko lang munang ayusin ang usapin tungkol sa bahay.” Pagkatapos ay idinagdag niya, “Ayokong magkaroon ng gulo kapag nalaman na niya.”
Nanlamig ang buong katawan ko sa narinig. Naalala ko ang mga papeles na nakita kong walang pangalan ni Mama Grace sa titulo ng bahay. Hindi ko pa alam kung ano ang eksaktong balak ni Papa Rafael, pero hindi na sapat ang tahimik na pagmamasid. Kinuha ko ang graduation picture, lumapit kay Mama Grace, at sinabi, “Ma, may kailangan po tayong pag-usapan tungkol kay Papa.”

Bahagi 3

Dahan-dahang ibinaba ni Mama Grace ang basong hawak niya. Tinanong niya kung may sakit ba si Papa Rafael o may problema sa trabaho. Umupo ako sa tabi niya at hinawakan ang kaniyang kamay. “Ma, may nakita po ako sa ospital noong araw ng birthday ni Papa.”
Ipinakita ko sa kaniya ang litrato. Matagal niyang tinitigan ang mukha ng kaniyang asawa at ang buntis na dalagang nakaalalay rito. “Si Alyssa ito, hindi ba?” tanong niya sa halos pabulong na boses. Tumango ako at ipinaliwanag kung saan at kailan ko sila nakita.
Hindi siya agad umiyak. Inayos muna niya ang salamin niya, saka muling tiningnan ang larawan. “Baka tinutulungan lang niya ang estudyante niya,” sabi niya, bagaman halatang nahihirapan siyang paniwalaan ang sarili niyang salita. Sinabi kong may isa pa akong kailangang iparinig. Pagkatapos ay pinatugtog ko ang recording.
Nang marinig niyang tinawag ni Papa Rafael na anak nila ang sanggol, napahawak siya sa gilid ng mesa. Ngunit mas masakit yata para sa kaniya ang mga sumunod na salita tungkol sa kaniyang buhay sa kusina at ang paghamak sa kanilang pagsasama. Hindi siya nagsalita hanggang matapos ang recording. Pagkatapos ay tahimik niyang tinanggal ang kaniyang salamin at pinunasan ang mga mata.
“Tatlumpung taon,” mahina niyang sabi. “Tatlumpung taon kong inisip na magkasama naming binubuo ang buhay na ito.” Dahan-dahan siyang tumingin sa graduation picture. “Ang akala ko, pansamantala lang akong titigil sa pangarap ko. Hindi ko namalayang tuluyan ko na pala itong binitawan.”
Sinabi ko kay Mama Grace na hindi niya kailangang magdesisyon agad, pero may karapatan siyang malaman ang katotohanan tungkol sa kanilang ari-arian. Magkasama naming inayos ang mga dokumentong mayroon siya sa bahay. Nais niyang magtanong sa isang abogado tungkol sa kaniyang mga karapatan bilang asawa. Sinamahan ko siya sa consultation, kung saan ipinaliwanag na hindi sapat ang pangalan sa titulo para malaman kung sino ang may karapatan sa isang ari-arian.
Pag-uwi namin, naghihintay si Marco sa sala. Sinabi niyang nakausap na niya ang kaniyang ama at itinanggi raw nitong may anumang maling ginagawa. Nang makita niyang kasama ko si Mama Grace, bigla siyang tumahimik. “Alam mo na, Ma?” tanong niya, at mabigat na tumango ang kaniyang ina.
“Alam mo rin pala, Marco,” sagot ni Mama Grace. “Kung hindi sinabi sa akin ni Camille, kailan mo sana balak sabihin?” Napayuko ang asawa ko at humingi ng tawad. Hindi siya sinigawan ng kaniyang ina, ngunit kitang-kita ko ang pagkadismaya sa mukha niya. “Anak, ang pagprotekta sa akin ay hindi nangangahulugang itatago ninyo ang katotohanan.”
Kinagabihan, muling umuwi nang huli si Papa Rafael. Nagulat siya nang makita kaming tatlo sa sala at ang graduation picture na nakalagay sa mesa. Nagtanong siya kung bakit walang naghanda ng hapunan. Sa pagkakataong iyon, hindi tumayo si Mama Grace para pagsilbihan siya.
“Rafael,” sabi niya nang diretso ang tingin, “alam ko na ang tungkol kay Alyssa at sa batang dinadala niya.” Biglang nawala ang kulay sa mukha ng asawa niya. Sinubukan niyang magsalita, ngunit itinaas ni Mama Grace ang kaniyang kamay. “Bago ka magpaliwanag, gusto kong malaman kung ano ang balak mong gawin sa bahay na tatlumpung taon nating pinagsamahan.”

Bahagi 4

Matagal na nakatayo si Papa Rafael bago siya tuluyang umupo. Sinabi niyang personal na bagay ang relasyon nila ni Alyssa at hindi raw dapat nakikialam ang mga anak. Ngunit hindi nagpatinag si Mama Grace. “Hindi ako nakikialam sa buhay ng ibang tao, Rafael. Ako ang asawa mo.”
Sinubukan niyang ipaliwanag na matagal na raw silang hindi masaya bilang mag-asawa. Sinabi niyang mas nauunawaan siya ni Alyssa dahil pareho silang nasa mundo ng akademya. Tahimik na nakinig si Mama Grace bago sumagot. “Hindi mo ako pinayagang manatili sa mundong iyon. Pagkatapos mong makinabang sa pagsasakripisyo ko, iyon din ang ginamit mong dahilan para maliitin ako.”
Napayuko si Papa Rafael, ngunit agad din niyang sinabing hindi na niya maibabalik ang nakaraan. Inamin niyang kailangan niyang suportahan si Alyssa at ang batang malapit nang isilang. Nang tanungin tungkol sa bahay, sinabi niyang balak niyang ayusin ang kanilang pananalapi bago magdesisyon kung paano sila mamumuhay nang magkahiwalay. Hindi niya inaasahang alam na ni Mama Grace ang tungkol sa mga dokumento.
“Akala mo siguro, dahil hindi nakasulat ang pangalan ko sa titulo, wala na akong karapatan dito,” sabi ni Mama Grace. Inilagay niya sa mesa ang mga papeles na kanilang pinagsama-sama at ipinaliwanag na humingi na siya ng legal na payo. Hindi niya inangking awtomatikong sa kaniya ang bahay. Ngunit malinaw niyang sinabi na hindi siya papayag na basta na lamang alisin sa kanilang pagsasama ang anumang karapatang kinikilala ng batas.
Sa unang pagkakataon, hindi makasagot nang mabilis si Papa Rafael. Sinabi niyang kailangan pa nilang pag-usapan ang lahat nang pribado. Tumango si Mama Grace ngunit nilinaw na hindi na siya makikipag-usap kung ang layunin lamang ay pilitin siyang manahimik. “Maaari tayong mag-usap nang maayos, pero hindi na ako papayag na tratuhin mong parang wala akong halaga.”
Makalipas ang ilang araw, nagpasya si Mama Grace na pansamantalang tumira sa amin ni Marco habang inaayos ang kanilang paghihiwalay. Hindi naging madali ang mga sumunod na linggo. May mga gabing umiiyak siya habang nakatitig sa lumang graduation picture. Ngunit unti-unti niyang tinigilan ang pagsisi sa sarili sa mga desisyong ginawa niya noong kabataan niya.
Sa tulong ng legal na payong nakuha niya, pormal nilang sinimulang ayusin ang usapin sa kanilang mga ari-arian at pananalapi. Hindi agad natapos ang proseso, ngunit hindi na nagawang magpasya ni Papa Rafael nang mag-isa tungkol sa bahay. Kinailangan niyang harapin ang responsibilidad niya sa asawa at sa batang inaangkin niyang anak. Sa unibersidad, hindi rin niya naiwasang pag-usapan ang relasyon niya sa isang estudyanteng kaniyang ginagabayan, at kinailangan niyang sumailalim sa pagsusuri ng pamunuan alinsunod sa mga patakaran ng paaralan.
Isang gabi, lumapit sa akin si Marco habang naghuhugas ako ng pinggan. Inamin niyang natakot siyang masira ang kanilang pamilya, kaya una niyang naisip na itago ang ginawa ng kaniyang ama. “Pero mas lalo ko lang palang masasaktan si Mama kung hahayaang magpatuloy ang lahat,” sabi niya. Humingi siya ng tawad sa akin at nangakong hindi na niya uunahin ang katahimikan kaysa katotohanan.
Pagkalipas ng ilang buwan, may malinaw nang kasunduan sina Mama Grace at Papa Rafael tungkol sa kanilang magkahiwalay na pamumuhay at sa pag-aayos ng mga karapatang pinansyal. Hindi bumalik si Mama Grace sa dati nilang bahay para muling pagsilbihan ang kaniyang asawa. Sa halip, nagsimula siyang dumalo sa mga refresher class at seminar na may kaugnayan sa batas. Hindi niya alam kung makakabalik pa siya sa propesyong minsang pinangarap, ngunit gusto niyang muling matuto para sa sarili niya.
Isang umaga, nadatnan ko siyang nakaupo sa mesa, nakasuot ng kaniyang lumang salamin at nagbabasa ng mga lecture notes. Nasa tabi niya ang kupas na graduation picture, ngunit hindi na niya iyon tinitingnan nang may pagsisisi. Ngumiti siya nang makita ako at sinabing, “Camille, matagal kong inakalang tapos na ang panahon para mangarap ako.” Pagkatapos ay isinara niya ang kaniyang notebook at idinagdag, “Pero habang buhay pa ako, may panahon pa akong magsimula ulit.”
Maraming salamat sa pagsama at pagbabasa ng kuwento hanggang sa dulo 🙏 Ibahagi sa comments ang inyong opinyon, reaksyon, o mungkahi. Malaking tulong ito para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi ma-miss ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨