Binayaran ako ng ₱1 milyon kada taon para maging babae ni Miguel, pero nang makita ko siyang nakaluhod na nag-aalok ng singsing sa iba, gumuho ang lahat./86

Binayaran ako ng ₱1 milyon kada taon para maging babae ni Miguel, pero nang makita ko siyang nakaluhod na nag-aalok ng singsing sa iba, gumuho ang lahat.

Bahagi 3
Akala ko si Angela ang pipiliin ni Miguel, pero nang siya mismo ang lumapit sa akin, doon ko nalaman ang totoo tungkol sa litrato at sa kontrata namin.

Bumalik ako sa Quezon City nang gabing iyon. Maliit lang ang inuupahan naming apartment ni Ate Rosa, pero pagpasok ko, parang doon lang ako nakahinga nang maluwag. Amoy gamot at amoy sinaing. Si Ate Rosa, nakaupo sa maliit na sofa, hawak ang rosaryo niya.

“Grace, bakit ka umuwi? Anong oras na,” sabi niya. Hindi ako makatingin sa kanya nang diretso. “Nag-away lang kami ni Miguel. Gusto ko munang magpahinga dito.” Tumango lang siya, pero kilala niya ako. Simula bata ako, siya ang nagpalaki sa akin. Alam niya kapag may itinatago ako.

Hindi ako nagsabi agad tungkol sa kontrata. Ayaw kong isipin niya na dahil sa kanya kaya ako nagtitiis. Siya ang nagpaaral sa akin noong namatay ang mga magulang namin. Naglabada siya, nagtinda sa palengke, nagtrabaho sa canteen, lahat ginawa niya para lang makapasok ako sa unibersidad. Nang magkasakit siya sa kidney at kailangan ng dialysis, ako naman ang nangako na ako ang bahala. Kaya nga ako pumayag sa ₱1 milyon kada taon. Hindi lang pera iyon. Iyon ang buhay ng ate ko.

Kinabukasan, pumasok ako sa opisina sa Makati. Administrative assistant ako sa isang maliit na kumpanya. Hindi kalakihan ang sweldo, pero akin iyon. Walang kontrata, walang kapalit na katawan. Nag-overtime ako nang tatlong araw na sunod-sunod. Gusto kong mapagod para hindi ko maisip si Miguel.

Pero hindi tumigil ang cellphone ko. Tawag si Miguel. Text si Miguel. Tawag si Mama Elena. Hindi ko sinasagot. Isang beses, nakita ko ang pangalan niya sa screen, nanginginig ang kamay ko. Gusto kong sagutin at sumigaw. Gusto ko ring marinig ang boses niya at sabihing pauwiin niya ako. Pinatay ko ang cellphone ko.

Noong ikaapat na araw, tumawag si Mama Elena gamit ang ibang numero. Napasagot ako nang hindi ko namamalayan.

“Grace, huwag kang magmatigas,” sabi niya. “Alam mo naman na kami ang nagbabayad sa dialysis ni Rosa. Kung hindi ka pipirma, titigil kami. Ikaw ang bahala sa ate mo.” Parang binuhusan ako ng malamig na tubig. Iyon ang lagi nilang hawak sa akin. Hindi ang pera. Si Ate Rosa.

Pagkatapos ng tawag, umupo ako sa pantry ng opisina at umiyak nang tahimik. May nakakita sa akin na katrabaho, si Mariel. Hindi siya nagtanong nang marami. Binigyan lang niya ako ng tubig. “Grace, okay ka lang? Gusto mo samahan kita maglakad?” Tumango ako. Sa paglalakad namin sa labas ng building, doon ko lang nasabi sa sarili ko na hindi na ako pwedeng manatili sa ganitong takot.

Pag-uwi ko, binuksan ko ang lumang notebook ko. Doon ko sinusulat lahat ng gastos. Sa loob ng apat na taon, ₱4 milyon ang kabuuan ng nakuha ko sa kontrata. Malaki iyon, pero halos lahat napunta sa ospital, sa dialysis, sa gamot, sa tuition ko noon, at sa bahay. May natira ako. Hindi kalakihan, pero may naipon ako nang patago. Mga ₱420,000. Iyon ang inipon ko tuwing may matitira. Hindi ko iyon sinabi kay Miguel. Hindi ko rin sinabi sa pamilya niya. Gusto ko may sarili akong pera na hindi galing sa pagiging babae niya.

Kinabukasan, pumunta ako sa ospital kung saan nagpapa-dialysis si Ate Rosa. Kinausap ko ang nurse. “Pwede ko po bang bayaran nang diretso ang susunod na tatlong buwan? Ako na po ang magbabayad, hindi na po ang pamilya De Leon.” Tumingin sa akin ang nurse at tumango. “Pwede naman, Ma’am. Basta may pambayad.” Nagbayad ako ng ₱75,000 para sa unang buwan. Nang hawak ko ang resibo, nanginginig ang kamay ko, pero iba ang pakiramdam. Sa unang pagkakataon, ako ang nagbayad. Hindi kontrata. Ako.

Nang gabing iyon, habang nagluluto ako ng lugaw, may kumatok sa pinto. Akala ko si Ate Rosa. Pagbukas ko, isang babaeng maganda ang nakatayo sa labas. Pamilyar ang mukha niya. Siya ang babae sa litrato.

“Grace Villanueva?” sabi niya. “Ako si Angela Reyes. Pwede ba tayong mag-usap?”

Gusto kong isara ang pinto. Gusto kong sabihin na wala kaming pag-uusapan. Pero iba ang mga mata niya. Hindi mayabang. Pagod. Parang may dinadala rin siya. Pinapasok ko siya at pinagkainan ko ng tubig.

“Alam kong nakita mo ang litrato,” sabi niya agad. “Gusto kong sabihin sa’yo ang totoo bago ka maniwala sa lahat ng iniisip mo.”

Tumahimik ako. Ayaw kong umiyak sa harap niya.

“Hindi ako nobya ni Miguel,” sabi niya. “Hindi ako ang pipiliin niya. Ako ang gustong ipakasal sa kanya ng pamilya niya.”

Napakunot ang noo ko. “Ano’ng ibig mong sabihin?”

“Yung litrato, kuha iyon sa bahay nila sa Forbes Park,” paliwanag niya. “Nandoon ang papa niya, mama niya, lolo niya, at ang mga magulang ko. Gusto nilang pag-isahin ang kumpanya ng De Leon at ng Reyes. Ang paraan nila, ipakasal kami ni Miguel. Pinilit siya ni Lolo Manuel na lumuhod at ibigay sa akin ang singsing para sa picture, para ipakita sa lahat na pumayag na siya.”

Parang may bumabara sa lalamunan ko. “At pumayag siya? Nakangiti siya sa litrato. Seryoso siya.”

Umiling si Angela. “Grace, hindi mo nakita ang buong nangyari. Pagkatapos ng litrato, hinila ako ni Miguel sa garden. Sabi niya, ‘Angela, pasensya ka na. Hindi ko ito magagawa. May mahal akong iba. Hindi ko siya pwedeng lokohin.’”

Hindi ako makapagsalita. Apat na taon kong inisip na hindi ako kayang ipaglaban ni Miguel. Apat na taon kong inisip na kontrata lang ako.

“Bakit ka nandito? Bakit mo sinasabi sa akin?” tanong ko.

“Dahil tumanggi ako,” sabi niya. “Sinabi ko sa mga magulang ko na hindi ako magpapakasal sa lalaking may mahal na iba. At dahil ayaw kong ikaw ang isipin ng lahat na kabit. Hindi ka kabit, Grace. Ikaw ang mahal niya. Nakita ko kung paano siya magalit nang banggitin ka ng mama niya sa hapag. Parang takot siyang mawala ka.”

Nang umalis si Angela, naiwan ako sa maliit na sala namin, hawak ang baso ng tubig na hindi ko nainom. Ang sakit, pero iba na. Hindi na sakit na parang walang halaga ako. Sakit na may kasamang linaw. Ang totoo, hindi ako iniwan ni Miguel para kay Angela. Ang totoo, hindi niya ako ipinagtanggol nang maayos. Hinayaan niyang isipin ko na may iba siya, habang siya naman ay takot na takot na sabihin sa pamilya niya ang totoo tungkol sa akin.

Kinabukasan, dumating si Miguel sa Quezon City. Hindi siya naka-kotse na mamahalin. Naka-taxi siya. Nakatayo siya sa labas ng apartment namin, pawis at parang hindi nakatulog. Si Ate Rosa ang nagbukas ng pinto.

“Grace, may bisita ka,” sabi ni Ate Rosa.

Pagkakita ko kay Miguel, gusto kong magalit. Gusto kong isarado ang pinto. Pero nakita ko ang mga mata niya. Hindi galit. Pagod at takot.

“Pwede ba tayong mag-usap? Kahit limang minuto lang,” sabi niya.

Umupo kami sa maliit na tindahan sa kanto. Umorder siya ng dalawang softdrinks. Tahimik kami nang matagal.

“Alam kong nakausap ka ni Angela,” sabi niya. “Grace, sorry. Hindi ko sinabi sa’yo ang totoo kasi natakot ako.”

“Natakot saan?” tanong ko.

“Natakot ako na kapag sinabi ko sa pamilya ko na mahal kita, mas lalo ka nilang saktan. Natakot ako na kapag nalaman nilang hindi ka lang kontrata, gagamitin ka nila laban sa akin. Kaya hinayaan ko na lang na isipin mong kontrata lang tayo.”

Natawa ako nang mapait. “Miguel, apat na taon mo akong hinayaang isipin na binayaran lang ako. Apat na taon mo akong hinayaang isipin na anytime, pwede mo akong palitan. Tapos ngayon, sasabihin mong mahal mo ako? Paano ako maniniwala?”

Yumuko siya. “Alam kong mali ako. Alam kong sinaktan kita. Noong una, galit ako sa pamilya ko. Pinainom nila ako ng gamot. Hindi ko sila kayang labanan, kaya sa’yo ko ibinuhos. Mali iyon. Hindi mo kasalanan. Hindi mo deserve iyon. Pero habang tumatagal, hindi na galit ang nararamdaman ko. Ikaw na ang hinahanap ko pag-uwi ko. Ikaw ang gusto kong kausap pag pagod ako.”

Naalala ko ang mga gabing marahan niya akong hinahalikan. Naalala ko ang mga umaga na nagluluto siya ng itlog kahit hindi siya marunong. Naalala ko ang mga beses na tahimik lang siyang nakaupo sa tabi ko habang nag-aaral ako. Hindi iyon kontrata. Pero hindi rin niya iyon pinangalanan.

“Bakit hindi mo ako tinanggol kay Mama Elena?” tanong ko. “Bakit mo sinabi na kontrata lang ako?”

“Dahil akala ko, gusto mo lang ang pera,” sabi niya. “Akala ko, kapag sinabi kong mahal kita, tatawanan mo ako. Akala ko, iiwan mo ako kasi may pera na si Ate Rosa. Kaya nauna na akong manakit, para hindi ako masaktan.”

Doon ko nakita ang totoo. Hindi lang ako ang takot. Takot din siya. Pero iba ang takot niya. Ang takot niya, ginawa niyang dahilan para manakit. Ang takot ko, ginawa kong dahilan para magtiis.

Pag-uwi namin sa apartment, tahimik si Ate Rosa. Tinitigan niya kami. “Grace, hindi ko alam ang lahat,” sabi niya. “Pero nakikita ko, pagod ka na. Kung mahal mo pa siya, sabihin mo. Kung hindi na, sabihin mo rin. Huwag kang matakot para sa akin. Kaya ko ang sarili ko. May dialysis ako, pero may buhay pa ako. Hindi ako dahilan para saktan ka.”

Umiyak ako nang yakapin ko si Ate Rosa. Sa loob ng apat na taon, lagi kong iniisip na ako ang magpoprotekta sa kanya. Hindi ko napansin na siya rin ang nagpoprotekta sa akin.

Noong gabing iyon, hindi umuwi si Miguel sa BGC. Naghintay siya sa labas ng building hanggang umalis ako para magtrabaho. Hindi niya ako pinilit. Nag-text lang siya. “Grace, hindi ako hihingi na bumalik ka. Gusto ko lang ayusin ko muna ang pamilya ko. Kung pagkatapos noon, ayaw mo pa rin, tatanggapin ko.”

Hindi ako sumagot agad. Pero sa loob ko, may nagbago. Hindi na ako yung babaeng naghihintay lang kung pipirma ba siya o hindi. Hindi na ako yung babaeng takot mawalan ng kontrata.

Kinabukasan, gumawa ako ng isang desisyon. Maliit lang, pero importante. Hindi ako pipirma ng bagong kontrata. Hindi rin ako babalik sa condo sa BGC hangga’t hindi niya inaayos ang usapan tungkol sa kasal kay Angela. Mananatili ako sa Quezon City. Ako ang magbabayad sa dialysis ni Ate Rosa sa abot ng kaya ko. Magtatrabaho ako, mag-iipon ako, at haharapin ko siya hindi bilang babaeng binayaran, kundi bilang babaeng may sariling desisyon.

Sinabi ko iyon kay Miguel sa text. “Hindi ako aalis para takutin ka. Mananatili ako dito para alagaan ang sarili ko. Kung totoo ang sinasabi mo, patunayan mo. Hindi sa akin, kundi sa pamilya mo. Sabihin mo sa kanila na tapos na ang kontrata. Sabihin mo na hindi ako kabit at hindi ako binibili.”

Sumagot siya agad. “Gagawin ko. Sa Sabado, sa bahay sa Forbes Park. Gusto kong nandoon ka. Hindi para pilitin ka. Gusto kong marinig nila mula sa’yo kung sino ka talaga.”

Hindi ko alam kung ano ang mangyayari sa Sabado. Natatakot ako. Pero sa unang pagkakataon sa loob ng apat na taon, hindi ako natatakot na mawalan ng ₱1 milyon. Natatakot ako na baka umasa ulit ako. At sa kabila ng takot, may isang maliit na bahagi sa akin na gustong maniwala na baka sa wakas, pipiliin niya ako hindi dahil sa kontrata, kundi dahil gusto niya.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏

Bahagi 4
Hinarap ko ang buong pamilya De Leon at pinunit ko ang kontrata sa harap nila, pero hindi ko inaasahan na si Miguel mismo ang tatayo para ipaglaban ako.

Sabado ng hapon, pumunta ako sa bahay ng mga De Leon sa Forbes Park. Hindi ako nagsuot ng mamahaling damit. Simpleng puting blouse at itim na palda lang. Ang buhok ko, nakatali. Ang dala ko, isang maliit na bag na may lamang resibo, bank book, at ang lumang kontrata na hindi ko pinirmahan.

Kasama ko si Ate Rosa. Gusto niyang sumama kahit pagod siya sa dialysis. “Grace, hindi kita hahayaang humarap mag-isa,” sabi niya. Hawak niya ang kamay ko habang papasok kami. Sa gate pa lang, naramdaman ko na ang bigat. Malaki ang bahay, malinis ang garden, tahimik. Pero hindi iyon tahanan para sa akin. Iyon ang lugar kung saan ako binili.

Sa sala, nandoon na silang lahat. Si Papa Ricardo, nakaupo sa malaking sofa, seryoso. Si Mama Elena, nakapamewang, parang handa nang makipag-away. Si Lolo Manuel, nakaupo sa gitna, hawak ang tungkod niya. Nandoon din si Angela, tahimik sa gilid. At si Miguel, nakatayo sa may bintana, hindi mapakali.

“Grace, buti dumating ka,” sabi ni Lolo Manuel. “Umupo ka. Pag-usapan natin ang kontrata.”

Hindi ako umupo agad. Tumayo ako sa gitna ng sala. Tumingin ako sa kanilang lahat, isa-isa.

“Bago po tayo mag-usap tungkol sa kontrata,” sabi ko, “gusto ko pong linawin kung sino ako. Hindi ako kabit. Hindi ako babaeng binayaran para lang magpasaya. Ako si Grace Villanueva. Ulila ako, pero may ate ako na nagpalaki sa akin. Nagtapos ako ng pag-aaral. Nagtatrabaho ako. At apat na taon akong nakasama ni Miguel.”

Natahimik ang sala. Si Mama Elena ang unang nagsalita.

“Grace, huwag kang magdrama. ₱1 milyon kada taon ang binibigay namin sa’yo. Ano pa ang gusto mo? Gusto mo pang maging Misis De Leon? Hindi ka namin pinakasalan. Kontrata lang iyon.”

Nang marinig ko iyon, hindi ako umiyak. Sa halip, kinuha ko ang envelope mula sa bag ko at inilapag sa mesa.

“Ito po ang kontrata na hindi ko pinirmahan,” sabi ko. “At ito po ang mga resibo. Tatlong buwan ng dialysis ni Ate Rosa, ako na ang nagbayad. Hindi na po galing sa inyo. Ito rin po ang bank book ko. May naipon ako. Hindi malaki, pero akin. Pinaghirapan ko.”

Tumingin si Papa Ricardo sa mga resibo. “Saan mo kinuha ito?”

“Sa perang kinita ko sa apat na taon,” sabi ko. “Oo, galing sa kontrata. Pero hindi ko iyon ginastos sa luho. Ginastos ko sa ospital, sa gamot, sa pag-aaral. At nag-ipon ako. Hindi ako nandito para humingi ng dagdag. Nandito ako para sabihin na tapos na. Hindi na ako pipirma.”

Tumayo si Mama Elena. “Kung hindi ka pipirma, sino ang mag-aalaga kay Miguel? Sino ang magpapakalma sa kanya? Ikaw lang ang kaya niya!”

Doon ako napatingin kay Miguel. “Mama Elena, apat na taon kong ginawa iyon. Apat na taon akong nagtiis kahit sinasaktan niya ako. Apat na taon akong nagpanggap na okay lang na tawagin akong Misis pero alam kong hindi ako asawa. Hindi po ako gamot. Tao po ako.”

Nanginginig ang boses ko, pero hindi ako tumigil.

“Alam ko po kung bakit ninyo ako pinili. Sabi ninyo, ulila ako, madaling kontrolin. Sabi ninyo, maganda ako at matalino, bagay sa anak ninyo. Sabi ni Lolo Manuel, mabuti ako kasi inaalagaan ko ang ate ko. Pero hindi ninyo ako tinanong kung ano ang gusto ko. Hindi ninyo ako tinanong kung kaya ko pa.”

Si Lolo Manuel ay yumuko. “Grace, ginawa namin iyon para kay Miguel. Akala namin, matutulungan ka namin at matutulungan namin siya.”

“Lolo, natulungan ninyo po ako sa pera,” sabi ko. “Pero sinira ninyo ako sa ibang paraan. Pinainom ninyo si Miguel ng gamot noong unang gabi. Hindi niya ako kilala. Galit siya. At ako ang pinagbuntunan niya. Isang buwan, isang beses. Tapos naging lingguhan. Tapos halos araw-araw. May mga gabing akala ko hindi na ako makakabangon. Kailangan pang tawagin ang doktor. Iyon po ba ang tulong?”

Natahimik ang lahat. Si Miguel ay namumula ang mga mata. Lumapit siya sa akin.

“Grace, tama ka,” sabi niya. “Ako ang may kasalanan. Hindi sila lang. Ako.”

Hinarap niya ang pamilya niya. “Papa, Mama, Lolo, makinig kayo. Apat na taon kong sinaktan si Grace. Noong una, galit ako sa inyo. Pinilit ninyo ako. Pinainom ninyo ako. Hindi ko kayo kayang labanan, kaya siya ang sinaktan ko. Mali iyon. Wala siyang kasalanan. Siya pa ang nag-alaga sa akin kapag pagod ako. Siya pa ang nakikinig sa akin kapag hindi ako makatulog.”

“At yung litrato kay Angela,” patuloy niya, “pinilit ninyo ako. Sabi ninyo, kung hindi ako luluhod, titigil ninyo ang kontrata ni Grace at wala siyang matatanggap. Sabi ninyo, titigil ninyo ang bayad sa ospital ni Ate Rosa. Natakot ako. Kaya lumuhod ako. Pero pagkatapos ng litrato, sinabi ko kay Angela na hindi ko siya pwedeng pakasalan. Kasi mahal ko si Grace. Hindi kontrata. Mahal ko siya.”

Tumingin si Angela sa mga magulang ni Miguel. “Totoo po iyon. Sinabi niya sa akin sa garden. Tumanggi ako sa kasal. Hindi ako magpapakasal sa lalaking may mahal na iba. Hindi ko rin gusto na si Grace ang pag-isipan ng masama.”

Si Mama Elena ay umiyak. “Miguel, ginawa namin iyon para sa’yo. Para sa kumpanya. Para sa pamilya.”

“Para sa kumpanya?” sagot ni Miguel. “Mama, nasira ninyo ang buhay ng babaeng mahal ko para sa kumpanya. Gusto ninyong ipakasal ako kay Angela para pag-isahin ang negosyo. Pero hindi ninyo ako tinanong kung ano ang gusto ko. Hindi ako bagay na ipinapasa.”

Si Papa Ricardo ay tumayo. “Miguel, kung tatanggihan mo ang kasal, tatanggalin kita sa kumpanya. Mawawalan ka ng posisyon. Mawawalan ka ng mana.”

Tumingin si Miguel sa akin, tapos sa papa niya. “Kung iyon ang kapalit para itama ko ang mali ko, tatanggapin ko. Hindi ko kailangan ng mana kung ang kapalit ay si Grace. Magtuturo ako. Magtatrabaho ako sa labas. Kaya kong magsimula ulit. Pero hindi ko na hahayaang bilhin ninyo si Grace.”

Doon, kinuha ko ang kontrata na hindi ko pinirmahan at pinunit ko sa harap nila. Dalawang piraso. Apat na piraso. Narinig ko ang tunog ng papel na napupunit. Parang may naputol din sa loob ko. Hindi galit. Ginhawa.

“Hindi ko na kailangan ng kontrata,” sabi ko. “Kung gusto mo ako, Miguel, hindi sa pamamagitan ng kontrata. Gusto ko, bilang asawa. Hindi bilang babaeng binayaran. Gusto ko, kapag pagod ako, tutulungan mo ako hindi dahil bayad ako, kundi dahil mahal mo ako. Gusto ko, kapag nag-away tayo, hindi mo ako tatakutin na mawawalan ako ng pera. Gusto ko, si Ate Rosa, hindi gamitin ng kahit sino para takutin ako.”

Lumapit si Miguel sa akin at lumuhod. Hindi tulad ng sa litrato. Hindi pilit. Hindi para sa picture. Lumuhod siya sa sahig ng sala nila, sa harap ng pamilya niya, ng ate ko, at ni Angela.

“Grace,” sabi niya, nanginginig ang boses. “Apat na taon kitang sinaktan at hindi kita pinrotektahan. Hindi ako humihingi ng tawad lang. Gusto kong itama. Hindi ito kontrata. Hindi ito ₱1 milyon. Ito ang sahod ko sa pagtuturo at sa pagtatrabaho ko sa labas. Maliit lang ang singsing na nabili ko. Hindi ito diamond na galing sa pamilya. Akin ito. Gusto mo bang pakasalan ako? Hindi bilang Misis De Leon na tawag ng mga kasambahay. Bilang asawa ko. Bilang Grace Villanueva na pinili ko.”

Tumingin ako sa singsing. Simple lang. Maliit na gold ring. Pero iba ang pakiramdam. Hindi ito yung singsing sa litrato na malaki at nakasisilaw. Ito, totoo.

Umiyak si Ate Rosa sa tabi ko. “Grace, ikaw ang magdesisyon. Hindi ako. Hindi sila. Ikaw.”

Huminga ako nang malalim. “Miguel, hindi ako papayag kung babalik tayo sa dati. Hindi ako titira sa Forbes Park para lang ipakita sa lahat na asawa mo ako. Gusto ko, magsisimula tayo sa maliit. Sa Quezon City. Magtatrabaho tayong dalawa. Aalagaan natin si Ate Rosa nang magkasama, hindi bilang bayad, kundi bilang pamilya. At kung magkamali ka ulit, aalis ako. Hindi na ako magpapaalam. Hindi na ako matatakot.”

Tumango si Miguel. “Pumapayag ako. Gusto ko ng maliit na simula. Gusto ko ng totoo.”

Niyakap niya ako. Sa unang pagkakataon, hindi ako parang basahan. Hindi ako parang bagay na ginamit. Para akong tao na pinili.

Si Lolo Manuel ay tumayo at lumapit sa akin. “Grace, patawad. Matanda na ako. Akala ko, alam ko ang lahat. Hindi ko alam na nasasaktan ka na pala nang ganoon. Kung papayag ka, gusto kong tumulong kay Rosa, hindi bilang bayad sa kontrata, kundi bilang paghingi ng tawad. Hindi ko pipilitin. Ikaw ang magsabi kung kailan.”

Tumingin ako kay Lolo Manuel. Hindi na siya yung kinatatakutan kong matanda. Pagod na rin siya. “Lolo, tatanggapin ko po ang tulong ninyo kung galing sa puso, hindi sa kontrata. Pero si Ate Rosa, ako ang magdedesisyon kasama siya. Hindi na po kami matatakot.”

Si Mama Elena ay lumapit din. “Grace, patawad. Akala ko, pera lang ang kailangan mo. Hindi ko nakita na nasasaktan ka. Kung papayag ka, gusto kitang makilala ulit. Hindi bilang kontrata. Bilang Grace.”

Hindi ko agad sila pinatawad nang buo. Hindi ganoon kadali. Pero nagsimula kami.

Lumipas ang mga buwan. Umalis kami sa condo sa BGC. Lumipat kami sa maliit na apartment sa Quezon City, malapit kay Ate Rosa. Si Miguel, nagtuturo sa unibersidad at tumutulong sa isang maliit na research project. Maliit ang sweldo niya kumpara sa dati, pero sa kanya galing. Ako, nagpatuloy sa trabaho ko sa Makati. Nag-overtime pa rin ako minsan, pero ngayon, kapag pagod ako, si Miguel ang nagluluto ng lugaw. Kapag pagod siya, ako ang nakikinig sa kanya. Walang kontrata. Walang takot.

Si Ate Rosa, nagpatuloy sa dialysis. Pero ngayon, hindi na siya natatakot na biglang titigil ang bayad. Magkasama kaming nagbabayad. Minsan, tumutulong si Lolo Manuel, pero hindi na niya ginagamit iyon para manakot. Nagkakamustahan na sila ni Ate Rosa. Nagkukwentuhan sila tungkol sa palengke at sa mga gamot.

Isang gabi, habang naglalakad kami ni Miguel sa barangay namin, huminto siya. “Grace, naalala mo ba yung unang gabi?” tanong niya.

Tumango ako. “Hindi ko makakalimutan. Pero hindi na ako doon nakatira.”

“Hindi ko rin makakalimutan,” sabi niya. “Kaya nga araw-araw, gusto kong patunayan na iba na ako. Hindi ako perpekto. Pero hindi na ako yung lalaking nanakit sa’yo.”

Hinawakan niya ang kamay ko. Mainit ang kamay niya. Hindi marahas.

Pagkalipas ng isang taon, nagpakasal kami sa isang maliit na simbahan sa Quezon City. Hindi malaki. Walang mamahaling dekorasyon. Nandoon si Ate Rosa, nakaupo sa unahan, nakangiti at hawak ang rosaryo niya. Nandoon si Angela, bilang kaibigan. Nandoon si Lolo Manuel, si Papa Ricardo, at si Mama Elena. Hindi sila perpekto, pero nandoon sila. Hindi para sa kontrata. Para sa amin.

Walang ₱1 milyon na pinirmahan. Walang kontrata na kailangang i-renew. Ang pinirmahan namin, marriage certificate. At sa ilalim ng pangalan ko, hindi nakasulat na binayaran ako. Nakasulat na pinili ko.

Ngayon, tuwing umaga, nagigising ako sa maliit na bahay namin. Amoy kape at amoy sinaing. Si Miguel, naghahanda ng almusal. Si Ate Rosa, nasa kabilang kuwarto, nagpapahinga pero lumalakas na. Minsan, nag-aaway pa rin kami. Minsan, nagtatampo pa rin ako. Pero iba na. Kapag nag-away kami, hindi niya ako tinatakot. Kapag pagod ako, hindi niya ako tinatawag na nag-iinarte. Tinutulungan niya ako.

At sa unang pagkakataon sa loob ng apat na taon, nang hawakan niya ang kamay ko, hindi ko na naramdaman na binili ako, naramdaman ko na pinili ako.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨