Bahagi 3
Akala ko tapos na ang panloloko nila, pero nang magkunwari siyang sinaktan ko siya sa harap mismo ni Miguel, doon ko nalaman kung sino talaga ang pinaniniwalaan niya.
Kinabukasan, maaga akong nagising sa maliit naming apartment sa Marikina. Tahimik ang paligid, walang sigawan, walang iyakan ng ibang bata, walang amoy ng nilulutong karne na hindi para sa amin. Nagluto ako ng lugaw at nagprito ng itlog para kay Maya. Umupo siya sa maliit na mesa at kumain nang dahan dahan, parang takot na maubos agad ang pagkain. Hinaplos ko ang buhok niya at sinabi ko, “Kumain ka lang, anak. Marami pa tayo.”
Ngumiti siya at sinabi, “Mama, mas masarap ang lugaw mo kaysa sa kahapon.” Tumawa ako nang bahagya, pero sa loob ko ay masakit. Sa bahay ni Miguel, kahit lugaw ay hindi kami makakain nang payapa. Dito, kahit maliit ang kuwarto, kami ang nasusunod. Pinunasan ko ang bibig niya at inayos ko ang bag niya para sa school. Hinatid ko siya sa kanto at hinintay ko siyang makapasok sa school bago ako sumakay ng jeep papuntang istasyon.
Sa istasyon, inayos ko ang mga papel para sa morning news. Binasa ko ang balita nang paulit ulit para hindi ako magkamali. Gusto kong patunayan na kaya kong buhayin si Maya gamit ang sarili kong trabaho. Hindi ko kailangan ng awa ni Miguel at hindi ko kailangan ng kupon na pinangako niya pero ibinigay niya sa iba. Habang nag-aayos ako, dumating ang guard at sinabi na may naghahanap sa akin sa lobby. Alam ko na agad kung sino.
Paglabas ko, nakita ko si Miguel na nakatayo na may hawak na envelope. Sa likod niya ay si Angela na nakayakap kay Ethan. Nakangiti si Angela na parang walang nangyari kahapon. Si Ethan ay hawak pa rin ang remote control na eroplano. Parang hindi sila napagod sa paghabol sa akin. Lumapit si Miguel at sinabi, “Grace, kailangan nating mag-usap tungkol sa trabaho. Hindi ka pwedeng basta tumanggi.”
Sinabi ko, “Miguel, nasa oras ako ng trabaho. Kung tungkol ito sa trabaho ko, dito tayo mag-usap nang maayos, pero hindi mo pwedeng kunin ang trabaho ko.” Tumigas ang mukha niya. Akala niya ay matatakot ako kapag binanggit niya ang kampo. Pero iba na ako ngayon. Hindi na ako ang Grace na umiiyak at nagmamakaawa sa harap ng gate habang umuulan. Ako na ang Grace na nagbibilang ng bawat piso para kay Maya.
Sinabi ni Angela nang malumanay, “Ate, huwag kang magalit. Gusto ko lang naman magkaroon ng maayos na trabaho para kay Ethan.” Tumango si Miguel na parang siya ang tagapagtanggol niya. Sinabi niya, “Tama si Angela. Ikaw ang asawa ko, dapat ikaw ang mas nakakaunawa. Isang pirma ko lang, maayos na ang lahat.” Napatingin ako sa envelope sa kamay niya. Alam kong nandoon ang papel na gusto niyang papirmahan sa akin.
Sinabi ko, “Miguel, hindi ako pipirma. Pinaghirapan ko ang trabahong ito. Pumasa ako sa audition, nag-aral ako ng script, gumising ako nang maaga para kay Maya. Hindi ito bagay na pwede mong ibigay sa iba na parang laruan.” Nanginginig ang boses ko pero hindi ako umiyak. Ayokong makita ni Angela na umiiyak ako. Ayokong ibigay sa kanya ang kasiyahan na iyon.
Biglang nagbago ang mukha ni Angela. Hinawakan niya ang pisngi niya at sumigaw nang mahina, “Aray!” Lahat kami ay napatingin sa kanya. May pulang marka sa pisngi niya, limang daliri na parang kakasampal lang. Lumuhod siya sa harap namin at umiyak, “Ate, bakit mo ako sinampal? Kasalanan ko na lahat. Aalis na kami ni Ethan, hindi na kami manggugulo.”
Nanlamig ang buong katawan ko. Ito na naman. Ito mismo ang nangyari sa nakaraang buhay. Noon, naniwala si Miguel sa kanya nang walang tanong at pinalayas niya kami. Ngayon, inuulit niya ang parehong eksena sa lobby ng istasyon ko, sa harap ng mga tao. Naramdaman ko ang pagbalik ng takot at galit. Pero sa pagkakataong ito, hindi ako nag-iisa. Nasa likod ko si Maya.
Hindi ko pa natatapos ang sasabihin ko nang sumigaw si Miguel, “Grace! Ano na naman ito? Hanggang ngayon ba ay inaapi mo pa rin si Angela?” Hinawakan niya ang braso ko nang mahigpit. Sinabi ko, “Miguel, hindi ko siya sinaktan. Hindi ko man lang siya hinawakan. Nasa harap mo ako buong oras.” Pero hindi siya nakinig. Nakatingin siya sa pisngi ni Angela at sa luha niya. Parang mas madali sa kanya na maniwala sa luha kaysa sa totoo.
Lumapit si Maya at hinila ang laylayan ng damit ko. Sabi niya nang malakas at malinaw, “Mama, hindi totoo. Nakita ko.” Tumigil ang lahat. Tumingin si Miguel kay Maya na parang ngayon lang niya napansin na nandoon ang anak niya. Sinabi ni Maya, “Hindi sinampal ni Mama si Tita Angela. Nakita ko, siya mismo ang kumurot sa pisngi niya bago pumasok. Pinisil niya ng pinisil hanggang mamula.”
Nanginginig ang kamay ni Angela at mas lalo siyang umiyak. Sinabi niya, “Bata lang siya, tinuruan mo siyang magsinungaling. Grace, pati anak mo ay ginagamit mo para apihin ako?” Hinawakan ko si Maya at niyakap ko siya. Sinabi ko, “Huwag mong idamay ang anak ko. Pitong taong gulang pa lang siya, pero nakita niya ang totoo. Hindi mo siya pwedeng tawaging sinungaling dahil lang ayaw mong tanggapin ang totoo.”
Nakita ko ang pag-aalinlangan sa mukha ni Miguel. Tumingin siya sa pisngi ni Angela, tapos kay Maya, tapos sa akin. Sinabi niya, “Angela, kanina, sinabi mo na sinampal ka ni Grace sa kaliwang pisngi, pero ang marka ay nasa kanan. Paano nangyari iyon?” Natigilan si Angela. Mabilis siyang nagpalit ng kuwento at sinabi, “Kasi, kasi nagulat ako, hindi ko na matandaan kung saan.” Nagsimula nang kumupas ang marka sa pisngi niya, hindi tulad ng tunay na sampal na matagal bago mawala.
Sa sandaling iyon, nagsalita si Ethan habang naglalaro ng eroplano niya. Sabi niya nang inosente, “Mama, bakit mo kinurot ang pisngi mo? Sabi mo mag-iyak ka para maniwala si Papa Miguel.” Natigilan ang lahat. Binitawan ni Angela ang kamay ni Ethan at sinubukan siyang takpan ng bibig, pero huli na. Narinig na naming lahat. Naramdaman ko ang sakit sa dibdib ko, pero may linaw din. Sa wakas, may nagsabi ng totoo na hindi galing sa akin.
Sinabi ni Miguel nang dahan dahan, “Ethan, ano ang sinabi mo?” Yumuko si Ethan at nagtago sa likod ni Angela. Sinabi ni Angela, “Wala, bata lang siya, hindi niya alam ang sinasabi niya. Grace, nakita mo, pati si Ethan ay tinuruan mo?” Pero hindi na ganoon kadali. Nakita ni Miguel ang takot sa mga mata ni Angela. Nakita niya ang pagkakaiba ng luha ni Angela at ng tahimik na takot ni Maya. Sa unang pagkakataon, hindi siya agad kumampi kay Angela.
Sinabi ko, “Miguel, hindi ako makikipagtalo tungkol sa sampal. Alam ko ang totoo, alam ni Maya ang totoo. Kung pipiliin mo pa rin ang luha niya kaysa sa totoo, iyon ang desisyon mo. Pero hindi mo na ako pwedeng pilitin na maniwala sa kasinungalingan niya.” Naramdaman ko ang pagod, pero mas malinaw ako ngayon kaysa dati. Sa nakaraang buhay, ginugol ko ang lahat ng lakas ko para patunayan na hindi ako masama. Ngayon, hindi ko na kailangan patunayan. Ang kailangan ko lang ay protektahan si Maya.
Naalala ni Miguel ang nakaraan. Sinabi niya nang mahina, “Grace, naalala ko ang basement. Naalala ko ang gamot ni Maya na hindi ko binigay. Naalala ko ang coat mo na suot ni Angela.” Hindi siya makatingin sa akin nang diretso. Parang ngayon lang niya nakita ang lahat ng ginawa niya. Sinabi ko, “Oo, Miguel. Naalala mo rin pala. Hindi ko nakalimutan. Si Maya, hindi rin niya nakalimutan.”
Umiyak si Angela nang mas malakas at sinabi, “Miguel, kakampi ka ba sa kanila? Pagkatapos ng lahat ng ginawa mo para sa amin, iiwan mo ba kami? Si Ethan, paano na siya?” Hinawakan niya ang braso ni Miguel at niyugyog ito. Pero hindi na sumagot si Miguel tulad ng dati. Tumingin siya kay Maya na nakayakap sa akin at kay Ethan na nakayuko. Parang may nagising sa kanya. Sinabi niya, “Angela, tumigil ka muna. Kailangan kong mag-isip.”
Nang gabing iyon, pag-uwi namin sa Marikina, tahimik si Maya. Habang kumakain kami ng sinigang, bigla siyang nagtanong, “Mama, mahal pa ba tayo ni Papa?” Napahinto ako. Gusto kong sabihin na oo, pero ayokong magsinungaling sa kanya. Sinabi ko, “Anak, nalilito si Papa. Pero ako, mahal na mahal kita at hinding hindi kita iiwan. Iyon ang sigurado.” Tumango si Maya at kumain ulit. Hinawakan niya ang kamay ko sa ilalim ng mesa at sinabi, “Okay lang, Mama. Ikaw lang, sapat na.”
Pagkatapos kumain, binuksan ko ang maliit na notebook ko. Sinulat ko ang sahod ko, ang upa, ang pagkain, ang baon ni Maya, at ang natitira para sa ipon. Kinuha ko ang pay slip ko at ang kontrata ko sa istasyon at inilagay ko sa isang plastic envelope. Sa unang pagkakataon, naramdaman kong may sarili akong hawak. Hindi na ako umaasa sa kupon ni Miguel. Hindi na ako umaasa sa pangako niya.
Nagpasya ako ng isang maliit pero mahalagang bagay. Simula bukas, hindi na ako hihingi ng kupon. Bubuksan ko ang sarili kong bank account para kay Maya, itatago ko ang mga papel ng trabaho ko, at hindi ko sasabihin kay Miguel ang address namin. Kung gusto niyang makita si Maya, sa istasyon siya maghihintay at magpapaalam muna. Hindi na siya pwedeng basta pumasok sa buhay namin kasama si Angela. Hindi na ako babalik sa bahay na iyon para lang magmakaawa.
Kinabukasan, maaga akong pumunta sa banko at nagbukas ng account. Maliit lang ang unang deposito ko, galing sa sahod ko na ₱15,000, pero sa akin iyon at kay Maya. Pagkatapos, pumunta ako sa school ni Maya at kinumpirma ko ang enrollment niya sa Marikina para hindi na kami pabalik balik sa Quezon City. Pag-uwi ko, tinawagan ko si Miguel sa cellphone ng istasyon at sinabi ko, “Miguel, hindi na ako babalik sa bahay para kunin ang kupon. Kami na ni Maya ang bubuhay sa sarili namin.” Pagkatapos kong sabihin iyon, pinatay ko ang cellphone at niyakap ko si Maya nang mahigpit.
Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖
Bahagi 4
Sa harap mismo ng lahat, sinabi kong hindi na ako ang babaeng magpapaapi, at doon mismo bumagsak ang lahat ng kasinungalingan ni Angela.
Isang umaga, dumating si Miguel sa istasyon na may dalang envelope na mas makapal kaysa dati. Kasama niya si Angela at si Ethan. Nakasuot si Angela ng wool coat ko na dati ay ayaw kong suotin. Hawak ni Ethan ang eroplano na binili gamit ang kupon namin. Pagpasok nila, tumahimik ang lobby. Naramdaman ko na may malaking eksena na naman siyang dadalhin.
Lumapit si Miguel at inilapag ang envelope sa mesa ko. Sinabi niya, “Grace, pirmahan mo na ito. Paglipat ng trabaho kay Angela. Isang pirma lang, tapos na.” Tiningnan ko ang papel. Nakalagay doon na kusang loob kong ibinibigay ang posisyon ko bilang morning news anchor kay Angela Cruz. May pirma na ni Miguel sa ilalim. Nanginginig ang kamay ko, pero hindi sa takot, sa galit.
Sinabi ko, “Miguel, hindi ako pipirma. Pinaghirapan ko ang trabahong ito. Hindi ito regalo na pwede mong ibigay sa iba.” Lumapit si Angela at nagsalita nang malumanay pero may yabang, “Ate, para kay Ethan lang naman. May sakit siya at kailangan namin ng pera. Ikaw, may sahod ka pa naman sa ibang paraan, di ba?” Tiningnan ko si Ethan. Hindi siya mukhang may sakit. Naglalaro siya at tumatakbo. Alam kong kasinungalingan na naman ito.
Sinabi ni Miguel nang malamig, “Grace, huwag kang maging makasarili. Asawa kita, dapat sumunod ka. Kung hindi ka pipirma, ako mismo ang magpapalabas ng papel mula sa kampo para matanggal ka.” Naramdaman ko ang lumang takot, pero mas malakas ang bago kong tapang. Tumayo ako at tiningnan ko silang dalawa. Sinabi ko, “Sige, subukan mo. Pero bago mo ako tanggalin, sabihin mo muna sa lahat kung ano ang ginawa mo.”
Huminga ako nang malalim at nagsalita ako nang malinaw para marinig ng lahat. Sinabi ko, “Ibinigay ko na ang asawa ko, ang bahay ko, ang coat ko, ang kupon ng pagkain at damit namin, ang laruan ng anak ko sa kaarawan niya. Pinatira mo kami ni Maya sa basement na puno ng amag hanggang magka pneumonia siya. Hindi mo binigay ang gamot para sa lagnat niya dahil itatabi mo raw kay Ethan. Pinalayas mo kami at hinayaan mong magutom kami sa ulan. Ngayon, pati trabaho ko, gusto mong ibigay sa kanya?”
Natigilan si Miguel. Hindi niya inaasahan na sasabihin ko ang lahat sa harap ng iba. Namula ang mukha ni Angela at sinubukan niyang umiyak ulit. Sinabi niya, “Grace, bakit mo ako sinisiraan? Lahat ng ginagawa ko ay para kay Ethan. Ikaw, wala kang puso.” Hinawakan niya si Ethan at itinulak ito sa harap. Sinabi niya, “Sabihin mo sa kanila na may sakit ka, anak.”
Pero si Ethan ay tumingala at nagsalita nang inosente, “Mama, hindi naman ako may sakit. Sabi mo lang magpanggap ako para maawa si Papa Miguel. Sabi mo rin na ayaw ko daw ng eroplano, pero gusto ko naman talaga. Ikaw ang nagsabi na hingin ko kay Papa Miguel.” Natigilan ang buong lobby. Binitawan ni Angela si Ethan at sinubukan siyang takpan, pero narinig na ng lahat.
Tumingin si Miguel kay Ethan at nanginginig ang boses niya, “Ethan, totoo ba ang sinabi mo?” Yumuko si Ethan at umiyak nang mahina, “Opo, Papa Miguel. Sabi ni Mama, kapag umiyak ako, ibibigay mo lahat.” Tumingin si Miguel kay Angela na parang ngayon lang niya ito nakita nang totoo. Sinabi niya, “Angela, ginamit mo ba si Ethan para makuha ang lahat? Ginamit mo ba ako?”
Sumigaw si Angela, “Hindi! Sinungaling ang batang iyan! Tinuruan siya ni Grace!” Pero huli na. Naalala ni Miguel ang lahat, ang coat, ang basement, ang gamot, ang pekeng sampal, ang bulok na patatas, ang eroplano. Sunod sunod na pumasok sa isip niya ang mga eksena na dati ay binalewala niya. Hinawakan niya ang papel sa mesa at pinunit ito sa harap namin. Sinabi niya, “Binabawi ko ang pirma ko. Hindi ko ibibigay ang trabaho ni Grace sa iyo.”
Lumapit si Miguel sa akin at sinabi nang basag ang boses, “Grace, patawarin mo ako. Ngayon ko lang nakita. Akala ko tinutulungan ko ang biyuda ng kasamahan ko, pero inaapi ko pala ang sarili kong asawa at anak.” Hindi ako agad sumagot. Marami akong gustong sabihin, pero pinili kong maging kalmado. Sinabi ko, “Miguel, huli na para sa atin bilang mag-asawa. Pero pwede ka pa ring maging papa ni Maya, kung matututo kang rumespeto sa amin.”
Tumingin si Miguel kay Angela at nagsalita nang matigas, “Angela, kailangan mong umalis sa bahay sa kampo. Hindi na ikaw ang pamilya ko. Tutulungan ko si Ethan bilang anak ng kasamahan ko, sa legal na allowance lang, hindi bilang asawa at anak ko. Kailangan mong maghanap ng sarili mong trabaho.” Nagsisigaw si Angela at sinabi, “Hindi mo pwedeng gawin ito sa amin! Nangako ka!” Sumagot si Miguel, “Nangako ako sa kasamahan ko na hindi ko pababayaan ang anak niya, pero hindi ako nangako na sisirain ko ang pamilya ko para sa iyo.”
Umalis si Angela na umiiyak at hila si Ethan. Walang sumunod sa kanya. Naiwan si Miguel na nakatayo, hawak ang punit na papel. Kinuha niya ang wool coat na suot ni Angela at iniabot sa akin. Sinabi niya, “Ito ang coat mo. Sa iyo ito, hindi kay Angela. At ito ang natitirang kupon, sa inyo ito ni Maya.” Tinanggap ko ang coat pero hindi ko tinanggap ang kupon nang buo. Sinabi ko, “Ang kupon na para kay Maya, tatanggapin ko. Ang iba, sa iyo na. Hindi na kami aasa sa iyo.”
Simula noon, hindi na dumating si Angela sa istasyon. Narinig ko na umalis sila ni Ethan sa bahay sa kampo at naghanap ng sariling mauupahan. Hindi ko siya kinamuhian nang sobra, pero hindi ko na rin siya pinayagang lumapit kay Maya. Ang mahalaga ay natuto si Miguel na huminto. Hindi na niya ako pinilit na ibigay ang trabaho ko. Hindi na niya ako tinakot gamit ang papel mula sa kampo.
Si Miguel ay nagsimulang bumisita kay Maya nang maayos. Hindi na siya kasama si Angela. Nagpapaalam siya muna sa akin sa cellphone at naghihintay sa lobby. Noong una, tahimik lang si Maya at hindi siya lumalapit. Pero nang makita niyang may dala si Miguel na bagong school bag at libro na hindi galing sa kupon namin, unti unti siyang lumambot. Sinabi ni Maya, “Papa, bakit ngayon ka lang nagdala ng para sa akin lang?” Yumuko si Miguel at sinabi, “Pasensya na, anak. Ngayon ko lang naintindihan. Hindi na mauulit.”
Sa apartment namin sa Marikina, naging payapa ang mga araw namin. Maaga akong gumigising para sa morning news, hinahatid ko si Maya sa school, at sa gabi ay nagluluto ako ng sinigang o pancit. Minsan ay tinutulungan ako ni Maya sa paghuhugas ng pinggan at sabay kaming nag-aaral ng lesson niya. Hindi malaki ang apartment, pero amin ito. Walang basement, walang amag, walang takot na may kakatok at manghihingi ng kung ano.
Isang linggo bago ang kaarawan ni Maya, nag-ipon ako mula sa sahod kong ₱15,000 at bumili ako ng maliit na cake at bagong damit para sa kanya. Hindi ito mamahalin, pero pinili ko mismo para sa kanya. Sinabi ko sa kanya, “Anak, sa kaarawan mo, ikaw ang bida. Hindi mo na kailangang magparaya para sa iba.” Ngumiti si Maya at niyakap ako. Sinabi niya, “Mama, gusto ko lang ng pancit at ikaw.” Napaiyak ako sa tuwa.
Noong kaarawan niya, naghanda ako ng pancit, lugaw, at cake sa maliit na mesa. Dumating si Miguel nang may dalang maliit na regalo na libro at school supplies. Nagpaalam siya at hindi siya nagdala ng iba. Umupo siya sa tabi ni Maya at kumain kasama namin. Hindi siya nag-utos, hindi siya nagdikta. Tinanong niya si Maya, “Anak, masaya ka ba?” Sumagot si Maya, “Opo, Papa. Mas masaya ngayon kasi hindi na ako natatakot.” Tumango si Miguel at hindi siya nakapagsalita.
Pagkatapos kumain, naglaro si Maya ng bagong libro niya. Tiningnan ko si Miguel at sinabi ko, “Miguel, salamat sa pagrespeto sa amin. Hindi kita pinapatawad agad, pero nakikita ko ang pagbabago mo.” Sinabi niya, “Grace, hindi ko hinihingi na bumalik tayo sa dati. Gusto ko lang maging mabuting papa kay Maya. At kung balang araw, mapatawad mo ako, maghihintay ako.” Hindi ako sumagot, pero hindi na masakit ang dibdib ko tulad ng dati.
Sa gabi, nang matulog na si Maya, umupo ako sa tabi niya at tiningnan ang payapa niyang mukha. Wala na ang ubo, wala na ang takot, wala na ang pag-aalinlangan. Ang anak ko na dati ay namatay sa mga bisig ko sa ulan, ngayon ay natutulog nang mahimbing sa malinis na kama. Hinaplos ko ang buhok niya at bumulong ako, “Anak, hindi na tayo magugutom, hindi na tayo lalamigin, hindi na tayo palalayasin.”
Naalala ko ang lahat ng dinaanan namin, ang basement, ang bulok na patatas, ang eroplano, ang pekeng sampal, ang punit na papel. Lahat ng iyon ay bahagi na ng nakaraan. Hindi ko na kailangan pang magpaliwanag sa iba. Ang mahalaga ay natutunan kong protektahan ang sarili ko, ang trabaho ko, ang bank account ko, at ang kinabukasan ni Maya. Hindi na ako ang babaeng nagmamakaawa sa harap ng gate.
Ngayon, may sarili akong trabaho, may sarili akong bahay na kahit maliit ay sa amin, at may anak na masaya at malusog. Si Miguel ay unti unting natututong maging papa, hindi bilang utos, kundi bilang pagmamahal. Si Angela ay wala na sa buhay namin, at sa wakas ay malaya na kami. Hindi madali ang lahat, pero kaya namin.
At sa unang pagkakataon sa matagal na panahon, naniwala akong ang mga susunod na kaarawan ni Maya ay magiging masaya na, dahil sa wakas, kami na ang pipili para sa sarili namin.
Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨
