INIWAN AKO NG NANAY KONG WALONG BUWANG BUNTIS SA ISANG LALAKING PUNO NG TATTOO NOONG ANIM NA TAON AKO—DALAWAMPU’T ISANG TAON ANG LUMIPAS, SIYA ANG UMUHAW SA AKING KASAL HABANG SINASABING MAY ALIKABOK LANG SA MATA NIYA

INIWAN AKO NG NANAY KONG WALONG BUWANG BUNTIS SA ISANG LALAKING PUNO NG TATTOO NOONG ANIM NA TAON AKO—DALAWAMPU’T ISANG TAON ANG LUMIPAS, SIYA ANG UMUHAW SA AKING KASAL HABANG SINASABING MAY ALIKABOK LANG SA MATA NIYA

PART 1 – ANG BATANG INIWAN SA ISANG ESTRANGHERO

 

Alas-tres ng madaling-araw nang hilahin ako ng nanay kong walong buwang buntis palabas ng bahay.

 

Naglakad kami nang halos kalahating oras hanggang makarating sa isang pampublikong palikuran sa gilid ng kalsada.

 

Itinuro niya ang isang malaking lalaking puno ng tattoo na nakaupo sa bakal na bangko at naninigarilyo.

 

“Simula ngayon, siya na ang tatay mo.”

 

“Naiintindihan mo? Pumunta ka roon at hawakan mo ang damit niya. Huwag kang magsasalita hangga’t hindi sumisikat ang araw. Kahit anong mangyari, huwag kang bibitaw.”

 

Anim na taong gulang lamang ako noon.

 

Takot na takot ako sa lalaking iyon.

 

Pero mas takot ako sa sarili kong ina.

 

Kaya nanginginig akong lumapit at mahigpit na kumapit sa laylayan ng kaniyang itim na jacket.

 

Napatingin siya sa akin, saka sa nanay kong mabilis na pumasok sa palikuran.

 

“Sandali lang, ha? Bantayan mo muna ang anak ko,” sabi ng nanay ko.

 

Napakamot sa ulo ang lalaki.

 

“Ha? Ate, hindi ako tagapag-alaga ng bata!”

 

Pero hindi na siya pinakinggan ng nanay ko.

 

Hindi niya alam na ang tinawag niyang “sandali” ay magiging dalawampung taon ng buhay naming dalawa.

 

At sa araw ng kasal ko, ang dating nakakatakot na lalaking iyon ang unang iiyak sa harap ng altar.

 

Alas-3:40 ng madaling-araw.

 

Malamig ang hangin sa Maynila. Suot ko ang lumang tsinelas na halos mapigtas na ang strap. Nakatapak sa semento ang bahagi ng hinlalaki ko dahil may butas ang sapatos kong pambata.

 

Lumuhod ang nanay kong si Maribel sa harap ko.

 

“Makinig ka, Ana. Mula ngayon, siya ang tatawagin mong Tatay.”

 

Tumingin ako sa lalaking tinutukoy niya.

 

Malapad ang balikat nito, makapal ang mga braso at halos buong balat nito ay may tattoo. May mahabang peklat din sa baba niya. Nakasuot ito ng itim na pantalon at leather jacket.

 

“Pero, Nay, si Tatay Nestor—”

 

“Huwag kang sumagot!”

 

Napaatras ako nang bigla niya akong hawakan sa balikat.

 

“Kapag tinanong ka niya, huwag kang magsasalita. Huwag mong sasabihin kung saan tayo nakatira. At higit sa lahat, huwag mong iiwan ang lalaking iyan.”

 

Pagkatapos, itinulak niya ako palapit sa estranghero.

 

“Ate, ano ba ‘to?” tanong ng lalaki nang mapansin kaming dalawa.

 

Ngumiti nang pilit ang nanay ko.

 

“Kuya, pakiusap. Bantayan mo muna ang anak ko. May kailangan lang akong asikasuhin sa loob.”

 

Hinawakan niya ang malaking tiyan niya at mabilis na pumasok.

 

Napatingin sa akin ang lalaki.

 

“Hoy, bata. Anong pangalan mo?”

 

Hindi ako sumagot.

 

“May problema ka ba sa pagsasalita?”

 

Umiling ako.

 

“Eh, bakit hindi ka sumasagot?”

 

Lalong humigpit ang kapit ko sa kaniyang jacket.

 

Lumipas ang limang minuto.

 

Sampung minuto.

Labinlimang minuto.

Hindi pa rin bumabalik ang nanay ko.

Tumayo ang lalaki at sumilip sa loob ng palikuran. Wala siyang nakita. Humingi pa siya ng tulong sa isang babaeng naglilinis doon.

“Walang babae rito, Sir,” sagot ng tagalinis.

Napatigil siya.

Dahan-dahan siyang lumapit sa akin.

“Nasaan ang nanay mo?”

Hindi ako sumagot.

Pumatak ang luha ko sa sahig.

Naupo siya sa harap ko at napabuntong-hininga.

“Grabe naman ang nanay mo. Iniwan ka talaga rito?”

Nang ilabas niya ang cellphone para tumawag sa pulis, bigla akong nanginig at hinawakan nang mas mahigpit ang kamay niya.

“Huwag…”

Iyon ang unang salitang lumabas sa bibig ko.

Napatingin siya sa akin.

“Bakit? May gagawin ba sa iyo ang pulis?”

Umiling ako habang umiiyak.

Nang bahagya niyang ibinaba ang kuwelyo ng damit ko, nakita niya ang tatlong bilog na paso sa aking leeg. Nang silipin niya ang likod ko, nakita rin niya ang mahahabang pasa.

Biglang nagbago ang mukha niya.

“Sino ang gumawa nito sa iyo?”

Hindi ako sumagot.

Nanginginig ang kamay niyang nakahawak sa kuwelyo ko.

Maya-maya, hinubad niya ang jacket niya at ibinalot iyon sa buong katawan ko.

“Halika. Uuwi muna tayo.”

Ang pangalan niya ay Gabriel Reyes.

Tinawag siyang Boss Gabo ng lalaking nagmamaneho ng itim niyang SUV.

Hindi ko alam kung mayaman siya o kung anong trabaho niya. Ang alam ko lang, napakalaki ng bahay na dinala niya sa akin.

Pinakain niya ako ng mainit na arroz caldo, pinatulog sa malambot na kama at hindi ako pinilit magsalita.

Kinabukasan, tinanong niya ako tungkol sa pamilya ko.

“Nasaan ang tatay mo?”

“Si Nestor po… kaibigan lang daw siya ni Nanay.”

“At ang tunay mong tatay?”

“Hindi ko po alam.”

Matagal siyang natahimik.

Pagkatapos, nalaman naming sumakay ang nanay ko sa bus papuntang Bicol alas-kuwatro y medya ng madaling-araw. Naka-off na rin ang cellphone niya.

Hindi ako umiyak.

Sanay na akong iwan.

Ngunit hindi ko alam kung bakit, nang gabing iyon, unang beses akong natulog nang hindi nagtatago sa ilalim ng mesa.

Lumipas ang mga araw.

Hindi ako ibinalik ni Gabriel sa dating bahay.

Sa halip, dinala niya ako sa doktor, ipinagamot ang mga sugat ko at inasikaso ang mga papeles para sa pansamantalang pangangalaga sa akin.

Hindi rin niya ako pinilit tawagin siyang Tatay.

“Kung ayaw mo, huwag muna,” sabi niya.

Pero isang gabi, nang magkaroon ako ng mataas na lagnat, buong gabi siyang nakaupo sa tabi ng kama ko.

Hawak niya ang maliit kong kamay habang paulit-ulit na tinitingnan ang temperatura ko.

“Tatay…”

Mahina kong tawag sa kaniya.

Bigla siyang napatingin.

“Ano?”

“Pwede po ba akong matulog dito? Baka mawala rin po kayo.”

Hindi siya nakasagot.

Yumuko siya at hinalikan ang noo ko.

“Hindi na kita iiwan, anak.”

Akala ko noon, iyon na ang simula ng bago kong buhay.

Ngunit makalipas ang tatlong araw, may dumating na isang sobre sa bahay ni Gabriel.

Nang buksan niya iyon, nakita ko ang litrato ng nanay ko kasama ang isang sanggol na bagong silang.

May nakasulat sa likod ng litrato:

“Gabriel, huwag mong hayaang malaman ni Ana ang totoong dahilan kung bakit ko siya iniwan sa iyo. Dahil kapag nalaman niyang ikaw ang tunay niyang ama, maaaring kamuhian niya tayong dalawa.”

At sa unang pagkakataon, nakita kong namutla ang lalaking buong buhay kong tinawag na Tatay.

PART 2 – ANG KATOTOHANANG ITINAGO SA LOOB NG DALAWAMPU’T ISANG TAON

“Gabriel, huwag mong hayaang malaman ni Ana ang totoong dahilan kung bakit ko siya iniwan sa iyo. Dahil kapag nalaman niyang ikaw ang tunay niyang ama, maaaring kamuhian niya tayong dalawa.”

Paulit-ulit kong binasa ang mga salitang iyon sa likod ng litrato.

Hindi ko maintindihan.

Ang lalaking nakaupo sa harap ko ay ang taong ilang araw ko pa lamang nakikilala. Ngunit bigla niyang sinabi sa sulat na siya pala ang tunay kong ama.

Advertisement

“Tatay Gabo?”

Agad niyang itinago ang litrato.

“Matulog ka na, anak. Bukas na natin pag-usapan.”

Pero hindi ako nakatulog nang gabing iyon.

Sa unang pagkakataon, natakot akong baka ang lahat ng kabutihang ipinakita niya sa akin ay may kasamang lihim na hindi ko alam.

Kinabukasan, nakita ko siyang nakaupo sa veranda.

May hawak siyang tasa ng kape, ngunit hindi niya iyon iniinom.

Lumapit ako at umupo sa tabi niya.

“Totoo po ba?”

Hindi siya sumagot agad.

“Ako po ba talaga ang anak ninyo?”

Advertisement

Napapikit siya.

“Oo.”

“Kung ganoon, bakit po ako iniwan ni Nanay sa inyo?”

Ibinaba niya ang tasa.

“May mga bagay na hindi madaling ipaliwanag sa isang batang anim na taong gulang.”

“Pero anim na taon na po akong naghihintay na may maghanap sa akin.”

Nanginginig ang boses ko.

“Akala ko po kasi, kapag naging mabait ako, babalik si Nanay.”

Hindi na niya napigilan ang sarili.

Niyakap niya ako nang mahigpit.

“Pasensiya ka na, anak. Dapat matagal na kitang hinanap.”

Iyon ang unang pagkakataong nakita kong umiyak si Gabriel Reyes.

At doon nagsimula ang kuwento ng nakaraan.

Dalawampu’t isang taon bago ang araw na iyon, isang mekaniko lamang si Gabriel.

Hindi pa siya ang kilalang negosyanteng may-ari ng ilang talyer at kompanya ng transportasyon. Wala pa siyang mamahaling sasakyan o malaking bahay.

Nakilala niya si Maribel noong pareho silang nagtatrabaho sa isang maliit na kainan sa Maynila.

Nagmahalan sila.

Nang malaman niyang buntis si Maribel, nangako siyang pakakasalan ito.

Ngunit bago pa man sila makapagpakasal, nagkaroon ng malaking gulo sa kanilang buhay.

Nabalitaan ni Gabriel na may ibang lalaking nakikipagkita kay Maribel. Ang lalaking iyon ay si Nestor, isang negosyanteng may pera at koneksiyon.

Nag-away sila.

Sa gitna ng galit at kalituhan, umalis si Gabriel at nagtrabaho sa probinsiya. Hindi niya alam na ipinanganak na pala ni Maribel ang kanilang anak.

Pagkalipas ng ilang taon, bumalik siya sa Maynila at sinubukang hanapin ang mag-ina.

Ngunit sinabi sa kaniya ni Maribel na namatay ang bata at wala na silang dapat pag-usapan.

Hindi siya naniwala.

Gayunman, wala siyang sapat na ebidensiya para patunayan ang kabaligtaran.

Samantala, si Maribel ay napilitang mamuhay kasama si Nestor. Siya ang lalaking tumayong ama ni Ana, ngunit hindi niya kailanman tinanggap ang bata.

Habang lumalaki si Ana, lalo itong naging pabigat sa kanilang tahanan.

Madalas itong sigawan, gutumin at saktan.

Nang muling malaman ni Maribel na buntis siya, nagpasya siyang tumakas.

Hindi dahil gusto niyang iwan ang anak.

Kundi dahil alam niyang kung mananatili sila roon, maaaring mas lumala ang lahat.

Isang gabi, nakakita siya ng lumang litrato ni Gabriel sa isang kahon.

Sa likod nito ay nakasulat ang dating numero ng kaniyang kaibigan.

Tinawagan niya ito.

At sa unang pagkakataon matapos ang maraming taon, nagkausap silang muli.

“May anak tayo, Gabriel. Anim na taong gulang na siya.”

Hindi agad nakapagsalita ang lalaki.

“Nasaan siya?”

“Malapit sa palikuran sa lumang terminal. Pumunta ka roon bukas ng madaling-araw.”

“Maribel, bakit hindi mo siya dalhin sa akin?”

“May dahilan. Pakiusap, huwag mo akong tanungin.”

Iyon ang dahilan kung bakit naroon si Gabriel nang gabing iyon.

Hindi niya alam na ang batang lalapit sa kaniya ay sarili niyang anak.

Hindi rin niya alam na pagkatapos niyang makita ang mga pasa nito, hindi na niya kailanman hahayaang mapahamak muli ang bata.

Matapos marinig ang lahat, matagal akong tahimik.

“Nasaan na po si Nanay?”

“Sinubukan ko siyang hanapin.”

“Ano po ang nangyari?”

“May impormasyon akong namatay siya ilang taon na ang nakalipas.”

Napatungo ako.

Hindi ko alam kung ano ang dapat kong maramdaman.

Galit ba?

Lungkot?

O ginhawa dahil hindi na niya ako muling masasaktan?

Hindi ko alam.

Ang tanging alam ko, hindi na siya babalik.

Lumipas ang mga taon.

Pinalaki ako ni Gabriel na parang pinakamahalagang tao sa mundo.

Hindi niya ako pinilit maging matalino, mayaman o matagumpay.

Ang gusto lamang niya ay makapagtapos ako ng pag-aaral, magkaroon ng maayos na trabaho at matutong ipaglaban ang sarili ko.

Tuwing may recognition day ako sa paaralan, lagi siyang nasa pinakaharap.

Minsan, nakasuot pa siya ng leather jacket na puno ng tattoo, dahilan para mapatingin sa kaniya ang ibang magulang.

Ngunit wala siyang pakialam.

Kapag tinatawag ang pangalan ko, siya ang pinakamalakas pumalakpak.

Noong sampung taong gulang ako, tinanong ko siya kung bakit hindi niya tinanggal ang mga tattoo niya.

“Masama po ba ang mga tattoo?”

Napatawa siya.

“Hindi naman. Pero minsan, mali ang paghusga ng mga tao sa panlabas na anyo.”

“Pero mabait naman po kayo.”

Saglit siyang natahimik.

“Ikaw lang ang nagsabi niyan sa akin.”

Lumaki akong may isang taong hindi kailanman nagkulang sa pagpaparamdam na mahalaga ako.

Nang maglabingwalong taong gulang ako, nagtapos ako ng senior high school bilang valedictorian.

Nang umakyat ako sa entablado, nakita ko si Gabriel sa likuran.

Nakasuot siya ng puting polo at simpleng pantalon.

Hindi siya ngumiti.

Sa halip, umiiyak siya habang hawak ang cellphone para kunan ako ng litrato.

Pagkatapos ng seremonya, niyakap niya ako.

“Ang galing ng anak ko.”

“Tay, huwag kayong umiyak. Nakakahiya.”

“May alikabok lang sa mata ko.”

Iyon ang unang beses na narinig ko ang palusot na iyon.

At hindi iyon ang huli.

Pagkalipas ng ilang taon, nagtapos ako sa kolehiyo bilang isang lisensiyadong arkitekto.

Nang makilala ko si Marco Villanueva, isang inhinyerong nagtatrabaho sa parehong kumpanya, hindi ko inaasahang magiging bahagi siya ng buhay namin.

Maayos siyang makitungo kay Gabriel.

Hindi siya natakot sa mga tattoo, peklat o seryosong mukha nito.

Sa unang hapunan nila, tinanong pa niya si Gabriel kung paano nito napanatili ang negosyo sa kabila ng mga pagsubok.

Natuwa ang tatay ko.

Pagkatapos ng hapunan, tinawag niya ako sa garahe.

“Anak, mabuti siyang tao.”

“Talaga po?”

“Oo. Pero kapag sinaktan ka niyan, sabihin mo agad sa akin.”

Napatawa ako.

“Tay, hindi na ako anim na taong gulang.”

“Para sa akin, ikaw pa rin ang batang kumapit sa jacket ko noong madaling-araw.”

Niyakap ko siya.

At nang gabing iyon, nagpasya akong gusto kong siya ang maghatid sa akin sa altar balang araw.

Dumating ang araw ng kasal namin.

Punong-puno ng puting bulaklak ang simbahan sa Tagaytay. Maayos ang lahat. Nakaupo sa unang hanay ang mga kaibigan at kamag-anak ni Marco.

Sa kabilang panig, nakaupo ang mga taong naging bahagi ng buhay ni Gabriel sa loob ng maraming taon.

Nang makita ko siya sa labas ng silid, hindi ko napigilang mapangiti.

Nakasuot siya ng mamahaling itim na suit.

Nakasuklay nang maayos ang buhok.

Pero naroon pa rin ang mga tattoo sa leeg at mga kamay niya.

“Tay, handa na po ba kayo?”

Tumango siya.

Ngunit hindi siya gumagalaw.

“Tay?”

Tumingin siya sa akin.

“Anak, alam mo ba kung ano ang iniisip ko ngayon?”

“Ano po?”

“Yung madaling-araw na nakaupo ako sa tabi ng palikuran. Iniisip ko kung bakit may batang ayaw bumitaw sa damit ko.”

Napangiti ako.

“Natakot po kasi ako.”

“Alam ko.”

Pinunasan niya ang gilid ng mata niya.

“Pero mas natakot ako noong araw na iyon. Kasi pakiramdam ko, kapag binitawan mo ang kamay ko, mawawala ka rin.”

Hinawakan ko ang kamay niya.

“Hindi na po ako bibitaw.”

Niyakap niya ako.

Sa sandaling iyon, nakita kong nanginginig ang mga balikat niya.

“Tay, umiiyak na naman kayo.”

“May alikabok.”

“Sa loob ng simbahan?”

“Maraming alikabok dito.”

Napatawa ako habang pinupunasan ang luha niya.

Pagkatapos, inalalayan niya akong maglakad papunta sa altar.

Lahat ng tao ay tumayo.

At habang papalapit kami kay Marco, napansin kong umiiyak na rin ang ilang bisita.

Nang marating namin ang harapan, hinawakan ni Gabriel ang kamay ni Marco.

“Anak, aalagaan mo siya?”

“Opo, Tito Gabriel. Pangako.”

“Kapag umiyak siya, yakapin mo. Kapag natatakot siya, hawakan mo ang kamay niya. Huwag mong hayaang maramdaman niyang nag-iisa siya.”

Tumango si Marco.

“Salamat po sa pagpapalaki sa kaniya.”

Hindi nakasagot si Gabriel.

Sa halip, mahigpit niyang niyakap ang magiging manugang niya.

Pagkatapos ay humarap siya sa akin.

“Anak, hindi kita ipinanganak. Hindi ako ang unang taong nakakita sa unang hakbang mo. Hindi rin ako ang unang taong tinawag mong Tatay.”

Huminto siya sandali.

“Pero mula nang hawakan mo ang damit ko noong gabing iyon, ikaw na ang pinakamahalagang tao sa buhay ko.”

Tuluyan na siyang napaiyak.

“Salamat dahil pinili mo akong maging tatay mo.”

Hindi ko na napigilan ang sarili.

Niyakap ko siya nang mahigpit.

“Tay, hindi ko po kayo pinili dahil wala akong ibang tatay. Pinili ko po kayo dahil kayo ang taong hindi bumitaw.”

Pagkatapos ng kasal, habang nagsasayawan ang mga bisita, lumapit ako sa kaniya at nag-abot ng isang maliit na kahon.

“Ano ito?” tanong niya.

“Buksan ninyo po.”

Sa loob ay isang maliit na frame.

Nakalagay roon ang lumang litrato namin noong anim na taong gulang ako. Nakasuot ako ng sobrang laking jacket niya at nakahawak sa kamay niya.

Sa ilalim ng litrato ay may nakaukit na mga salita:

“Sa lalaking naging tahanan ko noong wala akong bahay. Sa lalaking naging ama ko noong iniwan ako ng mundo. Mahal na mahal kita, Tatay.”

Hindi na siya nakapagsalita.

Umupo siya sa upuan at tinakpan ang mukha.

“Tay?”

“May alikabok talaga.”

Tumawa ako habang niyayakap siya.

Ngunit may isa pa akong ibinigay sa kaniya.

Isang sobre.

Nang buksan niya iyon, nakita niya ang dokumento ng isang bahay na binili ko gamit ang sarili kong ipon at tulong ni Marco.

Nasa pangalan niya ang titulo.

“Tay, sa inyo po iyan.”

Umiling siya.

“Anak, hindi ko kailangan ng bahay.”

“Alam ko po. Pero gusto kong magkaroon kayo ng lugar na hindi kailangang maghintay ng sinuman para makauwi.”

Matagal niyang tinitigan ang dokumento.

Pagkatapos ay hinawakan niya ang aking mukha.

“Akala ko ako ang nagligtas sa iyo noong gabing iyon.”

Ngumiti siya habang umiiyak.

“Pero ikaw pala ang nagbigay sa akin ng dahilan para mabuhay nang masaya.”

At sa gabing iyon, naunawaan ko ang isang bagay.

Hindi lahat ng ama ay nagsisimula sa pagiging magulang.

May mga taong nagiging ama dahil pinili nilang manatili.

May mga taong walang dugong nag-uugnay sa kanila sa atin, pero sila ang unang taong humawak sa kamay natin kapag wala nang ibang natira.

At kung may isang bagay akong gustong ipaalala sa lahat, ito iyon:

Hindi nasusukat ang pagiging ama sa kung sino ang nagbigay sa iyo ng buhay. Nasusukat ito sa kung sino ang hindi bumitaw nang kailangan mo ng taong sasalo sa iyo.

Sa loob ng dalawampu’t isang taon, hindi ako kailanman nagkaroon ng perpektong pamilya.

Pero mayroon akong isang lalaking, kahit gaano man siya katakot tingnan sa paningin ng iba, ay buong buhay akong piniling mahalin.

At hanggang ngayon, kapag tinatanong siya kung bakit umiiyak siya tuwing kasal o graduation ko, iisa pa rin ang sagot niya:

“May alikabok lang sa mata ko.”

Pero alam naming pareho ang totoo.

Ang lalaking minsang nagreklamo dahil may batang iniwan sa kaniya ay siya ring lalaking hindi na kailanman gustong mabuhay nang wala ang batang iyon.