Pagkatapos kong mag-isa na pumirma para mawala ang baby namin, umuwi ang mister ko at ang unang hinanap niya ay ang bida niyang si Angela.

Bahagi 3
Nang sa wakas ay nalaman ni Miguel na wala na ang anak namin, imbes na humingi ng tawad ay sinisi pa niya ako sa harap ng biyenan ko.

Pagkatapos ng gabing iyon, hindi na ako naghintay na siya ang unang magsalita.

Kinabukasan, maaga akong nagising. Hindi para magluto para sa teatro. Nagising ako para ayusin ang sarili ko.

Nagpunta ako sa ospital para sa follow-up. Habang nakaupo ako sa waiting area, hawak ko nang mahigpit ang bag ko. Nandoon ang follow-up slip, ang resibo ng gamot, at ang kopya ng consent form na tanging pangalan ko lang ang nakasulat. Sa bawat pagtawag ng nurse sa pangalan ko, nararamdaman ko ang sakit sa puson ko, pero hindi na ako umiyak.

Sinabi ng doktor na kailangan ko pa ring magpahinga. Bawal tumayo nang matagal. Bawal magbuhat. Bawal ma-stress. Tumango lang ako. Paglabas ko ng ospital, hindi ako dumiretso sa teatro. Dumiretso ako sa bahay.

Pagdating ko, tahimik ang bahay sa Quezon City. Wala na ang dalawang itim na kahon ni Angela. Kinuha na pala nila kagabi habang tulog ako. Ang naiwan lang ay ang amoy ng alikabok mula sa costume na inilatag niya sa dining table. Pinunasan ko ang mesa nang tatlong beses. Gusto kong mawala ang amoy na iyon.

Binuksan ko ang closet. Kalahati na lang ang laman. Nandoon pa ang mga dress na hindi kasya sa akin. Hindi ko na sila ginalaw. Hindi na ako ang babaeng magsusuot ng damit na hindi kasya para lang sabihing maingat ang mister niya.

Sa halip, kinuha ko ang maleta ko at inilagay doon ang mga libro ko sa trabaho, ang mga dokumento, at ang mga papel mula sa ospital. Inilagay ko rin sa isang hiwalay na envelope ang divorce agreement at ang resibo mula sa City Hall. Gusto kong malinaw sa akin kung ano ang akin. Ang akin ay ang kalahati ng ipon namin. ₱1.2 million. Hindi iyon bayad sa sakit ko. Iyon ang bahagi ko bilang misis sa loob ng mga taong nagsama kami.

Habang nag-aayos ako, tumawag ang biyenan ko.

“Grace, pwede ba akong dumaan? May dinala akong lugaw. Sabi ni Miguel, masama raw ang pakiramdam mo.”

Sa boses pa lang niya, alam kong nag-aalala siya. Hindi siya tulad ni Miguel. Siya ang nagtatanong kung kumusta ang bata, kung kumusta ako. Siya ang naglalala ng medyas para sa apo niya kahit hindi niya alam kung lalaki o babae.

“Sige po, Mama. Dito po ako sa bahay.”

Pagdating niya, may dala siyang thermos ng lugaw at isang maliit na plastic na may medyas na dilaw. Hindi pa tapos, pero kitang-kita ang pag-iingat niya sa bawat tahi. Inilagay niya ang medyas sa mesa at hinawakan ang kamay ko.

“Anak, bakit ang payat mo na? Kumakain ka ba nang maayos?”

Hindi ako nakasagot agad. Tinitigan ko ang medyas. Naisip ko ang bata na hindi ko na makikita. Naisip ko ang limang araw na mag-isa ako sa ospital. Naisip ko ang mga tawag ng nurse na hindi sinagot ni Miguel.

“Mama, may kailangan po akong sabihin sa inyo.”

Umupo siya sa tabi ko. Hinawakan niya ang kamay ko nang mahigpit. “Sabihin mo, anak. Nandito lang ako.”

Doon ko sinabi ang totoo. Sinabi ko na na-infect ako pagkatapos ng amniocentesis. Sinabi ko na mag-isa akong pumirma sa consent form. Sinabi ko na wala na ang bata. Sinabi ko na hindi alam ni Miguel dahil hindi niya sinasagot ang tawag ng ospital. Sinabi ko na nag-file na kami ng divorce at nasa cooling period kami.

Hindi siya sumigaw. Hindi siya nagalit sa akin. Umiyak siya nang tahimik. Hinaplos niya ang likod ko tulad ng isang nanay na hindi alam kung paano aalisin ang sakit ng anak niya.

“Bakit hindi mo agad sinabi sa akin, anak? Sana sinamahan kita sa ospital.”

“Gusto ko pong sabihin, Mama. Pero noong gabing iyon, nasa teatro si Miguel. At noong tumawag kayo, hindi ko kayang sabihin sa cellphone na wala na ang apo ninyo.”

Yakap niya ako nang mahigpit. Ang medyas na dilaw ay nanatili sa mesa, hindi na natapos. Hindi ko alam kung matatapos pa niya iyon. Pero sa yakap na iyon, naramdaman ko na hindi ako nag-iisa.

Nang gabing iyon, umuwi si Miguel mula sa teatro. Amoy kape ang damit niya. May hawak siyang blueprint. Pagpasok niya, nakita niya ang biyenan ko na nakaupo sa sofa. Nakita niya ang thermos ng lugaw at ang medyas.

“Mama, bakit nandito kayo?” tanong niya.

Tumingin ang biyenan ko sa kanya. Hindi siya sumigaw. Pero ang boses niya ay nanginginig.

“Miguel, alam mo ba kung ano ang pinagdaanan ng asawa mo?”

Kumunot ang noo ni Miguel. Tumingin siya sa akin, parang nagtatanong kung ano ang sinabi ko.

“Grace, ano ang sinabi mo kay Mama?”

Hindi ako umiwas. “Sinabi ko ang totoo. Na wala na ang anak natin. Na mag-isa akong pumirma sa ospital.”

Natigilan si Miguel. Nabitawan niya ang blueprint. Kumalat ang mga papel sa sahig.

“Ano? Anong ibig mong sabihin na wala na?”

Ipinakita ko sa kanya ang follow-up slip at ang resibo ng gamot. Hindi ko ipinakita para manisi. Ipinakita ko para maniwala siya. Dahil sa loob ng maraming araw, parang hindi siya naniniwala na may nangyari sa akin.

Binasa niya ang mga papel nang mabilis. Namutla siya. Umupo siya sa sofa at hinawakan ang ulo niya.

“Bakit hindi mo sinabi sa akin? Bakit ka pumirma nang mag-isa? Bakit hindi mo ako hinintay?”

Doon ako nasaktan nang husto. Hindi dahil sa tanong niya. Dahil sa tono niya. Parang ako pa ang may kasalanan.

“Sinubukan kitang tawagan, Miguel. Ang nurse, tinawagan ka gamit ang cellphone ko ng sampung beses. Hindi ka sumagot. Busy ka sa pag-aayos ng linya ni Angela.”

“Hindi ko alam! Hindi ko nakita ang mga tawag!”

“Pero nakita mo ang siyam na post ni Angela. Nakita mo ang apatnapu’t walong problema sa teatro. Nakita mo ang gasgas sa kamay niya. Ang hindi mo lang nakita, ako.”

Tumayo ang biyenan ko. “Miguel, tama na. Hindi mo pwedeng sisihin si Grace. Siya ang nagdusa sa ospital habang ikaw ay nasa teatro.”

Pero hindi tumigil si Miguel. “Mama, hindi ko naman sinasadya. Kung sinabi niya agad, umuwi sana ako. Bakit kailangan niyang gawing divorce agad? Bakit kailangan niyang magtago?”

Tiningnan ko siya. Sa unang pagkakataon, hindi ako umiyak para ipaliwanag ang sarili ko. Hindi na ako nagmakaawa na maniwala siya.

“Hindi ako nagtago, Miguel. Naghintay ako ng limang araw. Limang araw kang hindi nagtanong kung kumusta ako. Limang araw kang hindi umuwi. Noong umuwi ka, ang una mong tinanong ay kung bakit ako nag-file ng divorce. Hindi mo tinanong kung nasaan ang bata.”

Tahimik ang buong bahay. Ang naririnig ko lang ay ang paghinga naming tatlo.

Pagkatapos ng ilang segundo, nagsalita si Miguel nang mas mahina. “Grace, hindi ko alam na ganito kalala. Akala ko amniocentesis lang. Akala ko nagpapahinga ka lang sa bahay.”

“Amniocentesis lang? Miguel, na-infect ako. Nagkaroon ako ng operasyon. Dalawang tableta ng anti-inflammatory ang iniinom ko tuwing gabi habang ikaw ay nagpupuyat sa teatro.”

Umupo siya ulit. Hinawakan niya ang kamay ko, pero binawi ko ang kamay ko. Hindi dahil galit ako. Dahil pagod na ako.

“Grace, patawad. Hindi ko sinasadya. Pagkatapos ng premiere, aayusin natin ito. Babawiin natin ang divorce. Magkakaanak pa tayo.”

Umiling ako. “Hindi na ito tungkol sa premiere, Miguel. Hindi na ito tungkol sa isang check-up. Tungkol ito sa limang araw na hindi mo ako naalala. Tungkol ito sa tatlong buwan na hindi tayo magkatabi. Tungkol ito sa bahay na ginawa mong storage ng teatro nang hindi mo ako tinatanong.”

Tumingin siya sa biyenan ko, humihingi ng tulong. Pero umiling ang biyenan ko. “Miguel, anak, kailangan mong harapin ito. Hindi pwedeng premiere lang ang sagot sa lahat.”

Noong gabing iyon, umalis si Miguel at bumalik sa teatro. Hindi siya nagpaalam. Dala niya ang blueprint at ang cellphone niya. Naiwan kami ng biyenan ko sa bahay.

Hindi ako naghabol. Hindi ako nag-text. Hindi ako tumawag.

Sa halip, kinausap ko ang biyenan ko nang mahinahon. “Mama, hindi ko po kayo gustong masaktan. Pero hindi ko na po kayang bumalik sa dati. Hindi po ako galit sa inyo. Kayo po ang nagpakita sa akin na may nagmamalasakit pa rin.”

Hinawakan niya ang kamay ko. “Anak, hindi kita pipilitin. Kung kailangan mo ng pahinga, magpahinga ka. Ang mahalaga, gumaling ka.”

Pag-alis niya, mag-isa ulit ako. Pero iba na ang pag-iisa ko ngayon. Hindi na ito pag-iisa na naghihintay. Ito ay pag-iisa na nagpapasya.

Binuksan ko ang cellphone ko. Tinanggal ko si Miguel sa Do Not Disturb, pero hindi para kausapin siya. Gusto ko lang makita kung magte-text siya. Hindi siya nag-text noong gabing iyon. Nag-post si Angela ng bagong litrato mula sa rehearsal. Nandoon si Miguel sa likod, may hawak na script.

Hindi na ako nasaktan tulad ng dati. Nasaktan pa rin ako, pero mas malinaw na ang isip ko.

Kinabukasan, gumawa ako ng isang maliit pero mahalagang desisyon.

Nag-message ako sa kaibigan ko sa Antipolo. Kinumpirma ko ang one-bedroom na apartment. Sinabi ko na sa ika-20, lilipat na ako. Hindi ko na ito ipagpapaliban. Hindi ko na hihintayin na sabihin ni Miguel kung kailan siya pwede.

Pagkatapos noon, inayos ko ang mga dokumento ko. Inilagay ko sa isang maleta ang mga libro ko sa trabaho, ang divorce agreement, ang resibo mula sa City Hall, at ang mga papel mula sa ospital. Hindi ko itinapon ang mga papel sa ospital. Hindi dahil gusto kong sariwain ang sakit. Dahil gusto kong tandaan na kinaya ko iyon nang mag-isa, at kakayanin ko rin ang susunod.

Tiningnan ko rin ang bank account ko. Nandoon pa ang bahagi ko sa ipon namin. ₱1.2 million. Hindi ko ito gagalawin para sa teatro. Hindi ko ito ibibigay para lang matapos ang gulo. Ito ang simula ko. Ito ang magiging pambayad ko sa upa, sa gamot, at sa bagong buhay ko.

Nang hapon, tumawag si Miguel. “Grace, pwede ba tayong mag-usap? Bumalik ako sa bahay mamaya.”

“Mag-usap tayo, pero hindi na ako magluluto para sa teatro,” sabi ko.

“Grace, hindi tungkol sa pagkain ito. Tungkol ito sa atin.”

“Sige. Mag-usap tayo. Pero hindi ko na babawiin ang divorce.”

Tahimik siya sa kabilang linya. Pagkatapos ng ilang segundo, nagsalita siya. “Bakit ang tigas mo na ngayon? Dati, nakikinig ka sa akin.”

“Dati, naghihintay ako. Ngayon, nagpasya na ako.”

Binaba ko ang tawag. Hindi ako umiyak. Umupo ako sa sahig at tinitigan ang kalendaryo. May ilang araw pa bago ang ika-20. Hindi na ako nagbibilang para maghintay kay Miguel. Nagbibilang ako para sa sarili ko.

Noong gabing iyon, uminom ako ng gamot sa tamang oras. Kumain ako ng lugaw na dinala ng biyenan ko. Pinatay ko ang ilaw nang maaga. Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming gabi, hindi ako nagising para i-check kung nag-text si Miguel.

Alam kong hindi pa tapos ang kwento. Alam kong may premiere pa. Alam kong may haharapin pa ako sa teatro. Pero alam ko na rin kung ano ang hindi ko na gagawin. Hindi na ako maghihintay na maalala niya ako.

Salamat sa pagbabasa hanggang dito 🙏 Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4 👇📖

Bahagi 4
Sa mismong araw ng pagkuha ng divorce papers, hinarap ko si Miguel at si Angela sa teatro at doon ko tuluyang binawi ang buhay at dignidad ko.

Dumating ang ika-20. Maaga akong nagising.

Hindi ako nag-ayos para sa teatro. Nag-ayos ako para sa sarili ko. Nagsuot ako ng simpleng blouse na kasya sa akin. Hindi ito ang dress na binili ni Miguel na hindi kailanman naging kasya. Ito ang damit na pinili ko para sa sarili ko.

Inilagay ko sa bag ko ang divorce agreement, ang resibo mula sa City Hall, ang ID ko, at ang bank details ko. Inilagay ko rin ang spare key na ibinalik ko kay Miguel noon. Gusto kong ibalik ito nang personal, sa harap niya, para tapos na.

Nag-text si Miguel ng alas-otso ng umaga. “Grace, nasa teatro ako. May huling ayos sa stage. Dito na lang tayo magkita bago tayo pumunta sa City Hall.”

Dati, maiinis ako. Dati, iisipin ko na naman na mas mahalaga ang teatro kaysa sa akin. Pero ngayon, kalmado akong sumagot. “Sige. Pupunta ako sa teatro.”

Sumakay ako ng jeep papuntang Makati. Habang nasa biyahe, tinitigan ko ang bintana. Naalala ko ang mga araw na nagluluto ako ng sabaw para sa teatro. Naalala ko ang mga gabi na mag-isa ako sa ospital. Naalala ko ang limang araw na hindi ako tinanong ni Miguel kung kumusta ako. Hindi ako umiyak. Hindi na ako galit. Malinaw lang sa akin kung ano ang gagawin ko.

Pagdating ko sa teatro, maraming tao. May mga nag-aayos ng ilaw, may mga nagbubuhat ng props, may mga nag-e-ensayo ng linya. Nakita ko si Angela sa gitna ng stage. Naka-costume siya. Nakita niya ako at ngumiti nang pilit.

“Ate Grace, nandito ka pala.”

Tumango lang ako. “Nandito ako para kay Miguel. Hindi para sa premiere.”

Lumabas si Miguel mula sa backstage. May hawak siyang script. Pagkakita niya sa akin, natigilan siya.

“Grace, mabuti at dumating ka. Kailangan ko lang tapusin ang isang eksena. Sandali lang.”

“Hindi na, Miguel. Dito na tayo mag-usap.”

Tumingin ang ilang tao sa amin. Hindi ko sila pinansin. Hindi ako nandito para gumawa ng eksena. Nandito ako para tapusin ang isang kasunduan.

“Sinabi mo na pagkatapos ng premiere, bibigyan mo ako ng paraan para bumaba. Sinabi mo na babawiin natin ang divorce. Pero hindi ko na kailangan ng paraan para bumaba. Kailangan ko ng pagtatapos.”

Namutla si Miguel. “Grace, huwag dito. Sa opisina tayo mag-usap.”

“ dito na. Dito mo ako nakalimutan. Dito mo ako pinalitan ng teatro. Dito rin kita haharapin.”

Lumapit si Angela. “Kuya Miguel, ako na lang ang kakausap kay Ate. Baka pagod lang siya.”

Tumingin ako kay Angela. Hindi ako galit sa kanya tulad ng dati. Pagod na ako sa pagiging galit. “Angela, hindi ako pagod. Malinaw ako. At hindi ikaw ang kausap ko. Si Miguel ang kausap ko.”

Tahimik si Angela. Hinawakan niya ang script niya nang mahigpit.

Tumingin si Miguel sa akin. “Grace, alam ko na nagkamali ako. Alam ko na hindi ako naging mabuting asawa noong nawala ang anak natin. Pero hindi ko sinasadya. Hindi ko alam na ganito kalala. Pwede pa ba nating ayusin?”

“Alam mo na ngayon, Miguel. Pero nalaman mo lang nang sabihin ko sa iyo at kay Mama. Hindi mo nalaman dahil tinanong mo ako. Nalaman mo dahil hindi ko na kayang itago.”

Umiling siya. “Hindi ako perpekto. Pero mahal kita. Mahal ko ang pamilya natin.”

“Mahal mo ako? Miguel, sa siyam na post ni Angela, nandoon ka. Sa apatnapu’t walong problema ng teatro, nandoon ka. Sa gasgas ni Angela, nandoon ka agad. Pero sa akin, wala ka. Sa ospital, wala ka. Sa limang araw, wala ka. Paano mo masasabing mahal mo ako kung wala ka noong kailangan kita?”

Hindi siya nakasagot. Tumingin siya sa sahig.

“At hindi ito tungkol kay Angela lang. Tungkol ito sa iyo. Ikaw ang pumili na unahin ang teatro sa bawat pagkakataon. Ikaw ang nagbigay ng spare key ng bahay natin nang hindi ako tinatanong. Ikaw ang gumawa ng bahay natin na storage ng teatro. Ikaw ang nagsabi na amniocentesis lang iyon.”

Nagsalita si Angela nang mahina. “Ate, sorry. Hindi ko alam na may pinagdadaanan ka. Kung alam ko lang, hindi ako magpapaalam na mag-iwan ng gamit sa bahay ninyo.”

Tiningnan ko siya. “Angela, hindi mo kasalanan na may sakit ka. Hindi mo kasalanan na may premiere kayo. Pero kasalanan ni Miguel na ginawa niya akong tagaluto at taga-imbak ng teatro habang ako ay nagpapagaling. Hindi mo ako kailangang hingan ng tawad. Siya ang dapat humingi.”

Tumingin si Miguel kay Angela, saka sa akin. “Grace, patawad. Totoo. Patawad. Hindi ko naisip na ganito kasakit sa iyo. Akala ko, dahil nasa bahay ka, kaya mo pa. Akala ko, dahil hindi ka nagsasabi, ayos ka lang.”

“Hindi ako nagsabi dahil naghintay ako na ikaw ang magtanong. Naghintay ako na mapansin mo ang mga gamot sa basurahan. Naghintay ako na mapansin mo na pumayat ako. Naghintay ako na mapansin mo na wala na ang bata. Pero hindi mo napansin.”

Doon, sa harap ng stage, sa wakas ay umiyak si Miguel. Hindi ito ang pag-iyak ng isang director na nag-aalala sa premiere. Ito ang pag-iyak ng isang lalaki na ngayon lang naintindihan kung ano ang nawala sa kanya.

“Grace, huwag mo akong iwan. Pagkatapos ng premiere, magbabago ako. Sasamahan kita sa lahat ng check-up. Hindi na ako matutulog sa teatro.”

Umiling ako. “Miguel, tapos na ang premiere sa puso ko. Hindi ko na kailangan ng pangako pagkatapos ng premiere. Kailangan ko ng asawa noong nasa ospital ako. Wala ka noon. At hindi ko na maibabalik ang anak natin sa pamamagitan ng pangako.”

Kinuha ko ang spare key mula sa bag ko at inilagay sa kamay niya. “Ito ang susi ng bahay natin sa Quezon City. Sa iyo na ang condo. Tulad ng nasa agreement. Hindi ko ito kukunin. Pero hindi mo na rin ako pwedeng papasukin doon na parang storage.”

Kinuha ko rin ang kopya ng divorce agreement. “Nandito ang pinirmahan natin. Ang condo, sa iyo. Ang ipon natin na ₱2.4 million, hati tayo. Tig-₱1.2 million. Hindi ako hihingi ng higit pa. Pero hindi rin ako papayag na bawasan mo ang bahagi ko para sa teatro.”

Natigilan si Miguel. “Grace, hindi ko gagalawin ang pera mo. Hindi ko naisip na kunin iyon.”

“Alam ko. Kaya sinasabi ko ngayon, para malinaw. Ang ₱1.2 million ko, mananatili sa account ko. Ito ang magiging simula ko. Pambayad sa upa sa Antipolo, sa gamot ko, at sa pagbabalik ko sa trabaho.”

Tumingin siya sa akin nang matagal. “Sa Antipolo ka na titira?”

“Oo. Malapit sa kaibigan ko. Doon ako magpapagaling. Doon ako magsisimula ulit. Hindi ako lalayo para takasan ka. Lalayo ako para alagaan ang sarili ko.”

Dumating ang biyenan ko. Hindi ko siya tinawagan, pero nandoon siya. May dala siyang maliit na bag. Pagkakita niya sa akin, niyakap niya ako.

“Grace, anak, nandito ako. Sasamahan kita sa City Hall.”

Tumingin ang biyenan ko kay Miguel. “Miguel, anak, mahal kita. Pero kailangan mong tanggapin na nasaktan mo ang asawa mo. Hindi mo pwedeng ayusin ang lahat sa pamamagitan ng paghingi ng tawad lang. Kailangan mong hayaan siyang gumaling.”

Umiyak si Miguel. “Mama, hindi ko alam na mawawala ang anak namin. Hindi ko alam na mag-isa siyang pumirma.”

“Ngayon, alam mo na. At ngayon, kailangan mong panagutan ang mga desisyon mo. Hindi si Grace ang mag-aayos nito para sa iyo.”

Tumingin si Miguel kay Angela. “Angela, pasensya ka na. Kailangan kong asikasuhin ito. Ikaw na muna ang bahala sa huling rehearsal.”

Tumango si Angela. Hindi siya nagalit. Tumingin siya sa akin at nagsalita nang mahinahon. “Ate Grace, magpagaling ka. Hindi ko na ulit gagamitin ang bahay mo. At hindi na ako magpapaalaga kay Kuya Miguel na parang ako ang asawa niya. Naiintindihan ko na ngayon.”

Hindi ko siya sinagot nang masama. Tumango lang ako. “Mag-ingat ka rin sa premiere mo, Angela.”

Pagkatapos noon, humarap ako kay Miguel. “Pupunta na kami ni Mama sa City Hall. Kung gusto mo, sumama ka. Kung hindi, pipirmahan ko ang mga papel nang mag-isa, tulad ng ginawa ko sa ospital. Pero sa pagkakataong ito, hindi ako mag-iisa. Kasama ko si Mama.”

Hindi siya nagdalawang-isip. “Sasama ako. Tatapusin natin ito nang maayos.”

Sumakay kami sa van ng teatro papuntang City Hall. Tahimik ang biyahe. Hawak ng biyenan ko ang kamay ko. Si Miguel ay nakaupo sa harap, tahimik na tinitingnan ang bintana.

Sa City Hall, mabilis ang proseso. Ipinakita namin ang mga papel. Pinirmahan ni Miguel ang huling pahina. Pinirmahan ko rin. Hindi kami nag-away. Hindi kami sumigaw. Tapos na.

Paglabas namin, hinawakan ng biyenan ko ang kamay ko. “Grace, proud ako sa iyo. Hindi ka naging masama. Naging matapang ka.”

Tumingin si Miguel sa akin. “Grace, kung kailangan mo ng tulong, nandito lang ako. Hindi na ako mangangako ng malaki. Pero kung gusto mong mag-usap, makikinig ako.”

Tumango ako. “Salamat, Miguel. Hindi kita kinamumuhian. Pero hindi na ako babalik sa dati. Kailangan kong mahalin ang sarili ko ngayon.”

Umalis si Miguel pabalik sa teatro. Hindi siya lumingon para pigilan ako. Alam niya na tapos na.

Sumakay kami ng biyenan ko papuntang Antipolo. Pagdating namin sa maliit na one-bedroom, nandoon ang kaibigan ko na tumulong magbuhat ng maleta. Nandoon ang mga libro ko sa trabaho, ang mga dokumento ko, at ang isang maliit na kahon ng mga gamot ko.

Inayos ko ang kwarto. Inilagay ko ang mga damit na kasya sa akin sa closet. Inilagay ko ang mga libro ko sa mesa. Inilagay ko ang divorce certificate sa isang envelope, hindi para itago ang sakit, pero para ipaalala sa akin na natapos ko ang isang mahirap na kabanata nang maayos.

Nang gabing iyon, kumain kami ng lugaw na niluto ng biyenan ko. Hindi ito ang sabaw na niluto ko para sa teatro. Ito ang sabaw na niluto para sa akin, dahil nag-aalala siya sa akin.

Bago matulog, nag-message ang biyenan ko. “Anak, ang medyas na dilaw, tatapusin ko. Hindi para sa apo na nawala. Para sa susunod na pag-asa mo. Kapag handa ka na, bibisitahin kita dito.”

Binasa ko ang message nang tatlong beses. Umiyak ako, pero hindi tulad ng dati. Hindi ito iyak ng paghihintay. Ito ay iyak ng pagtanggap.

Kinabukasan, bumalik ako sa trabaho sa opisina. Mabagal pa ang kilos ko, pero kaya ko na. Tinanggap ako ng mga katrabaho ko nang walang tanong. Sa tanghalian, kumain ako nang mag-isa at tahimik. Hindi ako nagluto para sa iba. Nagluto ako para sa sarili ko.

Sa mga sumunod na linggo, nagpatuloy ako sa check-up. Uminom ako ng gamot sa tamang oras. Natuto akong matulog nang maaga. Natuto akong magsabi ng hindi kapag pagod na ako. Natuto akong humingi ng tulong kapag kailangan ko.

Isang gabi, tumawag si Miguel. Hindi para makipagbalikan. Para magtanong kung kumusta ako. “Grace, kumusta ka na? Nagpapagaling ka ba nang maayos?”

“Oo, Miguel. Maayos na ako. Hindi pa ako lubusang magaling, pero araw-araw, mas gumagaan.”

“Masaya ako para sa iyo. At patawad ulit. Hindi ko mababawi ang mga araw na wala ako. Pero sana, balang araw, mapatawad mo ako.”

“Pinapatawad na kita, Miguel. Hindi para bumalik tayo. Para makalaya na tayong dalawa.”

Binaba ko ang tawag nang mahinahon. Hindi ako umiyak. Tumingin ako sa bintana ng apartment ko sa Antipolo. Kitang-kita ang mga ilaw ng lungsod sa malayo.

At sa unang gabi ko sa maliit na apartment sa Antipolo na ako na ang nagpasya, sa wakas ay nakatulog ako nang mahimbing, alam kong bukas ay akin na ulit.

Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo 🙏 Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨