PINILI NG ASAWA KO ANG MALINIS NA KOTSE KAYSA SA AKING PAGBUBUNTIS, AT ANG MATALIK KONG KAIBIGAN NAMAN ANG INUNA NIYANG ALAGAAN—HINDI NILA ALAM NA ANG SUNOD KONG GAGAWIN AY ANG MAGPAPAGUHO SA KANILANG DALAWA

Dalawang buwan akong buntis nang masuka ako sa bagong biling Mercedes-Benz ng asawa kong si Adrian, isang lalaking halos hindi makahawak ng anumang bagay na hindi malinis.

Dahil lamang sa isang beses akong nagsuka sa kanyang mamahaling sasakyan, iniwan niya ako sa gitna ng expressway.

 

Pero ang mas masakit, hindi man lang niya ako tinanong kung maayos pa ba ang lagay ko at ng dinadala kong anak.

 

Ako mismo ang nagmaneho pauwi. Pagdating sa bahay, halos tatlong oras akong naglinis ng buong sasakyan. Maging ang emblem sa harapan ay pinakintab ko hanggang magningning.

Akala ko sapat na iyon para mapawi ang galit niya.

 

Nagkamali ako.

 

“Hindi ka na sasakay sa kotse ko. Kung may prenatal checkup ka, mag-commute ka.”

 

“Ngayon, kotse ang nasusukahan mo. Baka bukas, pati ako na!”

 

Tahimik akong nakatingin sa kanya.

 

“Kung ganoon, hindi na rin kailangan ang batang ito. Maghiwalay na tayo.”

 

Napatawa siya nang malamig.

 

“Kung ayaw mo, edi huwag. Tingnan natin kung kaya mong panindigan ‘yan.”

 

Hindi ko na siya sinagot.

 

Kinagabihan, nagkataong narinig ko ang video call niya sa matalik kong kaibigang si Camille Reyes.

“Adrian, hindi ka ba natatakot na baka totohanin ni Mara ang sinabi niyang pagpapalaglag at pakikipaghiwalay?”

Walang pag-aalinlangan ang sagot niya.

“Kilalang-kilala ko ang asawa ko. Sampung taon na siyang ganoon. Kahit gaano siya masaktan, siya rin ang gagawa ng paraan para intindihin ako.”

Napangiti ako nang mapait.

Tama siya.

Sa loob ng sampung taon, palagi kong pinipilit intindihin ang lahat.

Pero ngayong gabi, may isang bagay akong napagtanto: hindi na ako kailangang manatili sa isang relasyong ako lang ang patuloy na nag-aayos.

Makalipas ang ilang araw, pumunta ako sa ospital para sa checkup. Doon ko nalaman mula sa isang nurse na kagabi ay nalasing si Camille sa isang party at nagsuka sa damit.

Si Adrian mismo ang nagbantay sa kanya buong gabi.

Hindi raw ito iniwan kahit saglit. Siya pa ang nagpunas at naglinis sa kaibigan ko, kahit alam ng buong ospital na hindi niya kayang humawak ng maruming bagay.

Nang makita ko silang magkasama sa pasilyo, hawak ni Camille ang braso niya habang nakangiti.

Hindi ako nagtanong.

Hindi rin ako umiyak.

Pinisil ko lamang ang hawak kong pregnancy test result at tumalikod.

Adrian, sa pagkakataong ito, tuturuan ko ang sarili kong hindi ka na mahalin.

1

Mag-isa akong nagpunta sa ospital para tapusin ang pagbubuntis. Tatlong araw akong nanatili roon.

Walang tawag o mensahe mula kay Adrian.

Sa halip, puno ng mga larawan sa social media ni Camille ang tatlong araw na iyon. Nasa Cebu silang dalawa para manood ng concert.

Sa isang larawan, nakayuko pa si Adrian para pulutin ang nahulog na ribbon ni Camille.

Ang lalaking ayaw humawak ng kahit anong maruming bagay ay walang pag-aalinlangang dumukot sa sahig para sa kanya.

Pagkatapos kong ma-discharge, dumiretso ako sa cashier para bayaran ang natitirang bill.

Doon ko sila muling nakita.

“Mara!”

Masayang lumapit sa akin si Camille at hinawakan ang kamay ko.

“Ang saya ng concert! Ang ganda ng standing area. Sayang, hindi ka sumama. Si Adrian kasi ang nakakuha ng dalawang ticket. Alam mo namang ayaw mo sa mataong lugar.”

Maingat kong binawi ang kamay ko.

“Okay lang. Uuwi na ako.”

Sumimangot si Adrian.

“Mara, kailangan mo bang dito pa kami harangin? Hindi ibig sabihin na mag-asawa tayo, kailangan lagi kitang kasama.”

Ipinakita ko ang discharge papers.

“Nagkataon lang. Nagpapalabas ako ng ospital.”

Natigilan siya.

“May sakit ka?”

“Hindi pa naman ako patay.”

Hindi na ako naghintay ng sagot.

Pag-uwi ko, nakita ko sa coffee table ang mga concert ticket, glow sticks at ribbon na dala nila.

Gaya ng nakasanayan, nilagay ko ang mga iyon sa basurahan at pinunasan ang mesa.

Doon ko napagtanto kung gaano ako naging katawa-tawa.

Limang taon na kaming kasal, ngunit hindi kami nagkaroon ng engrandeng kasal dahil ayaw ni Adrian sa maraming tao at magulong selebrasyon.

Pero handa siyang makipagsiksikan sa libo-libong tao para kay Camille.

Pagdating niya nang gabi, agad siyang nagalit nang makita ang basurahan.

“Saan ang mga gamit ko?”

“Nasa basurahan.”

Galit siyang naglagay ng guwantes at isa-isang kinuha ang mga iyon.

“Hindi mo ba kayang respetuhin ang mga gamit ko?”

Wala akong sinabi.

Makalipas ang ilang minuto, pumasok siya sa kuwarto dala ang isang kahon.

“Para sa iyo ito. Pasalubong namin ni Camille.”

Tiningnan ko ang pineapple pastries sa loob.

“Allergy ako sa pinya. Nakalimutan mo na?”

Nawala ang ngiti niya.

“Palagi ka na lang naghahanap ng problema.”

Tumingin ako sa kanya.

“Hindi ka ba nandidiri sa maruruming bagay kapag si Camille ang kasama mo?”

Biglang nagbago ang mukha niya.

“Sumosobra ka na!”

Hindi na ako nakipagtalo.

2

Kinabukasan, nagtanong ako kung maaari niya akong ihatid sa ospital para sa mga kinakailangang follow-up treatment.

Iniabot niya sa akin ang mask at maliit na basurahan.

“Huwag kang kakain sa kotse. At huwag kang susuka.”

Tahimik ko iyong tinanggap.

Ngunit hindi sa ospital dumiretso ang sasakyan.

Huminto kami sa condominium ni Camille.

Bumaba si Adrian, binuksan ang pinto para sa kanya at maingat na inilagay ang kamay sa ibabaw ng ulo nito para hindi tumama.

Pagkaupo ni Camille, kumagat ito sa tinapay at pinatikim pa kay Adrian ang hawak nitong soya milk.

Pagkatapos, ngumiti siya sa akin.

“Araw-araw kasi akong naghahanda ng breakfast para kay Adrian. Nagkataon lang na sabay tayo papunta sa trabaho.”

Nagkibit-balikat ako.

“Walang problema.”

Hindi ko sinabi na halos kalahating oras ang idinagdag sa biyahe para sunduin siya.

Pagkatapos ng treatment ko, pinapunta ako ni Adrian sa opisina niya.

May makapal na salansan ng mga research paper sa mesa.

“I-translate mo ito sa English. Kailangan ko agad.”

Propesyonal akong translator at binabayaran ako nang malaki sa bawat proyektong tinatanggap ko.

Pero sa loob ng maraming taon, libre kong isinasalin ang lahat ng research niya.

“Ikaw na lang ang gumawa. Marami rin akong ginagawa.”

Ngumiti siya.

“Ikaw lang ang pinagkakatiwalaan ko.”

Saktong dumating ang mensahe mula sa kumpanya ko.

Naaprubahan na ang assignment ko sa Singapore. Kailangan ko na lamang kumpirmahin ang pagtanggap.

Kinuha ko ang mga dokumentong nasa mesa ni Adrian.

“Ito na ang huling beses.”

Nang palabas na ako, nakita kong papasok si Camille na may dalang lunch box.

“Mara, sabay ka nang kumain!”

Pero agad akong pinigilan ni Adrian.

“Huwag na. Hindi ako komportableng kumain kasama ang ibang tao.”

Hindi ako lumingon.

Sa hallway, binuksan ko ang mensahe ng kumpanya at nag-reply:

Tinatanggap ko ang assignment sa Singapore.

3

Tatlong araw akong nanatili sa bahay para magpahinga at tapusin ang mga translation ni Adrian.

Hindi ko na hinawakan ang mga gamit niya.

Hindi ko nilabhan ang mga damit niya.

Hindi ko inayos ang mga libro niya.

Pagsapit ng ikatlong araw, saka lamang niya napansin ang pagbabago.

Inihagis niya sa harap ko ang puting polo niyang ginamit sa ospital.

“Mara, bakit hindi mo pa ito nalalabhan?”

“Ikaw ang nagsuot. Ikaw ang maglaba.”

Namilog ang mga mata niya.

“At tingnan mo ang mga libro! Pati sahig, marumi na! Asawa ba talaga kita?”

Dahan-dahan kong isinara ang laptop.

“Sa loob ng sampung taon, ako ang nagpanatili ng kalinisan na ipinagmamalaki mo. Pero hindi mo man lang naisip kung gaano ako napapagod.”

“Doktor ako! Wala akong oras sa mga gawaing bahay!”

“At translator ako. Hindi ako katulong mo.”

Bigla niyang tinuro ang laptop ko.

“Sinadya mo talaga ito dahil kay Camille, hindi ba?”

Umiling ako.

“Hindi na tungkol kay Camille ang lahat.”

Bago pa siya makasagot, tumunog ang telepono ko.

Tumawag ang manager ko mula sa Singapore.

“Mara, may kailangan kaming sabihin sa iyo tungkol sa iyong assignment. At tungkol sa kontratang matagal na naming gustong ialok sa iyo.”

Nang marinig iyon ni Adrian, bigla siyang natahimik.

Hindi niya alam na may sarili akong buhay na matagal ko nang isinasantabi para sa kanya.

At hindi rin niya alam na sa araw na iyon, hindi lang ang trabaho ko ang magbabago.

Dahil may isang desisyon akong gagawin na tuluyan nang magwawakas sa sampung taon naming pagsasama.

PART 2 – FULL STORY PARA SA WEBSITE

4

“Mara, may kailangan kaming sabihin sa iyo tungkol sa iyong assignment. At tungkol sa kontratang matagal na naming gustong ialok sa iyo.”

Napatingin ako kay Adrian bago muling inilapit ang telepono sa tenga ko.

“Pakikinggan ko po.”

Ipinaliwanag ng manager ko na ang Singapore office ang nangangailangan ng senior language specialist para mamuno sa isang bagong translation department. Ilang taon na nilang sinusubaybayan ang trabaho ko.

Ang assignment na tinanggap ko ay hindi lamang pansamantalang paglipat.

Isa itong pagkakataong maging department head.

May permanenteng posisyon, mas mataas na sahod at sariling tirahan na sagot ng kumpanya.

“Kung tatanggapin mo, sa loob ng dalawang linggo kailangan ka nang narito.”

“Tinanggap ko na po,” sagot ko.

Pagkababa ko ng tawag, nakatingin pa rin sa akin si Adrian.

“Anong Singapore? Bakit hindi mo sinabi sa akin?”

“May trabaho ako.”

“At aalis ka nang hindi man lang ako kinakausap?”

Napangiti ako nang bahagya.

“Ikaw ba, kinakausap mo muna ako bago ka sumama kay Camille sa Cebu?”

Natigilan siya.

“Mara, huwag mong ipagkumpara ang dalawang bagay.”

“Oo nga naman. Magkaiba. Siya, kusang mong inaalagaan. Ako, kailangan pang magmakaawa para ihatid sa ospital.”

Tumalikod ako at ipinagpatuloy ang pag-aayos ng mga dokumento.

Akala ko magagalit siya.

Sa halip, lumapit siya at hinawakan ang balikat ko.

“Sige na. Alam kong masama ang loob mo. Pag-usapan natin kapag hindi ka na emosyonal.”

Hindi ko na siya pinansin.

Sa isip niya, isa na naman itong maliit na tampuhan na lilipas din.

Hindi niya alam na dalawang linggo na lamang ang natitira bago tuluyang mawala sa buhay niya ang babaeng palagi niyang inaasahang magpaparaya.

5

Kinabukasan, dumating si Camille sa bahay.

May dala siyang mamahaling cake at bouquet ng mga bulaklak.

“Mara! Narinig kong aalis ka raw papuntang Singapore. Congratulations!”

Ngumiti siya at niyakap ako.

“Pero paano na si Adrian? Hindi ba siya mahihirapan?”

“May sarili siyang buhay.”

Napatingin siya kay Adrian na nasa sofa.

“Adrian, hindi ba dapat pigilan mo siya? Mag-asawa kayo.”

Tumawa ang asawa ko.

“Sandali lang naman siya roon. Babalik din ‘yan kapag namiss ako.”

Hindi ako sumagot.

Sa halip, inilabas ko ang mga kahon para sa mga personal kong gamit.

Nang mapansin iyon ni Camille, lumapit siya sa akin.

“Alam mo, Mara, minsan naiinggit ako sa iyo. Kahit anong gawin ni Adrian, lagi mo siyang pinapatawad.”

Tumingin ako sa kanya.

“Talaga?”

“Oo. Kung ako ang nasa posisyon mo, matagal na akong sumuko.”

Sandali siyang natahimik bago ngumiti.

“Pero alam mo naman, hindi ako kailanman magiging dahilan ng pagkasira ng pagsasama ninyo.”

Hindi ko alam kung matatawa ako o maiiyak.

Sa sampung taon naming pagkakaibigan, alam ni Camille ang lahat tungkol sa amin.

Alam niyang hindi ako makakain ng pinya.

Alam niyang ayaw kong maiwang mag-isa sa ospital.

Alam niyang gusto kong magkaroon ng anak.

At higit sa lahat, alam niyang matagal ko nang pinapangarap na mahalin ako ni Adrian nang walang kondisyon.

Pero siya mismo ang taong tumulong para maramdaman kong wala akong halaga.

“Camille,” mahinahon kong sabi, “may itatanong ako.”

“Ano iyon?”

“Kung talagang wala kang kinalaman sa pagkasira ng pagsasama namin, bakit kailangan mong itago sa akin ang mga ginagawa ninyo?”

Nawala ang ngiti niya.

Si Adrian ang sumagot.

“Mara, tama na. Huwag mong idamay si Camille.”

Tumango ako.

“Sige. Hindi ko na siya idadamay.”

Pagkatapos ay bumalik ako sa pag-iimpake.

6

Isang gabi bago ang flight ko, dumating si Adrian sa kuwarto.

May dala siyang paborito kong pagkain.

“Nag-order ako para sa iyo.”

Tiningnan ko ang kahon.

May pineapple filling ang pastry sa ibabaw.

“Alam mo bang allergy ako rito?”

Napakamot siya sa ulo.

“Nakalimutan ko. Ang dami ko kasing iniisip.”

Ibinaba niya ang pagkain sa mesa at umupo sa tabi ko.

“Mara, huwag mo nang palakihin ang problema natin. Alam kong mahal mo ako.”

Matagal ko siyang tinitigan.

“Adrian, naaalala mo ba ang unang beses na nagkasakit ako matapos tayong ikasal?”

Hindi siya sumagot.

“Nilagnat ako nang halos tatlong araw. Hindi ka umuwi dahil may trabaho ka. Nang tumawag ako sa iyo, sinabi mong magpahinga ako at huwag kang istorbohin.”

Napakunot ang noo niya.

“Matagal na iyon.”

“Oo. At naaalala mo ba noong nagkaroon ako ng mataas na lagnat noong nakaraang taon? Si Camille ang kasama mo sa isang dinner. Ako ang nagdala sa sarili ko sa emergency room.”

“Mara, kailangan ba nating balikan lahat?”

“Hindi. Gusto ko lang malaman kung kailan mo huling inisip kung kumusta ako.”

Wala siyang naisagot.

Tumayo siya at inayos ang manggas ng kanyang polo.

“Pagkatapos mong bumalik, saka natin ayusin ang lahat.”

Iyon ang huling pangako niya.

At iyon din ang huling pagkakataong umasa akong may magbabago.

7

Kinabukasan, maaga akong umalis papuntang airport.

Hindi ako hinatid ni Adrian.

May mahalaga raw siyang appointment sa ospital.

Hindi na ako nagtaka.

Habang nakaupo ako sa departure lounge, nakita ko ang isang post ni Camille.

Larawan nilang dalawa sa isang restaurant.

Caption:

Some people make ordinary days feel special.

Sa larawan, nakapatong ang kamay ni Adrian sa kamay niya.

Hindi ko na kinailangan pang magtanong.

Pinatay ko ang screen ng cellphone at sumakay sa eroplano.

Pagdating ko sa Singapore, sinalubong ako ng manager ko at ipinakilala sa bagong team.

Sa unang pagkakataon sa maraming taon, may mga taong nagtatanong kung pagod ba ako, kung kumain na ako at kung kailangan ko ng tulong.

Walang nag-uutos sa akin.

Walang nagagalit kapag hindi ko agad nagagawa ang isang bagay.

Unti-unti kong naalala kung sino ako bago ako naging asawa ni Adrian.

Isang babaeng may pangarap.

Isang babaeng may sariling kakayahan.

At isang babaeng hindi kailangang maglinis ng buong mundo para lamang mapanatili ang pagmamahal ng isang tao.

8

Makalipas ang isang linggo, sunod-sunod ang tawag ni Adrian.

Sa una, hindi ko sinasagot.

Hanggang sa isang gabi, napilitan akong sagutin dahil halos hindi na tumitigil ang telepono.

“Mara, nasaan ka na?”

“Nasa Singapore.”

“Alam ko nga! Ang tanong ko, kailan ka babalik?”

“May trabaho ako rito.”

Bumuntong-hininga siya.

“Umuwi ka na. Wala nang nag-aasikaso sa bahay. Ang daming labada. Pati mga libro ko, magulo.”

Napatawa ako.

“Adrian, may washing machine ka.”

“Hindi ganoon kadali. Hindi mo alam kung gaano kahirap ang lahat kapag walang gumagawa.”

“Ngayon alam mo na.”

Bigla siyang natahimik.

“Mara, hindi ba puwedeng tigilan mo muna ang pagdadala ng sama ng loob? Asawa kita.”

“At asawa mo ako noong iniwan mo ako sa expressway. Asawa mo ako noong mag-isa akong nagpaospital. Asawa mo ako noong pinili mong alagaan si Camille kaysa samahan ako.”

“Mara, hindi mo naiintindihan ang relasyon namin ni Camille.”

“Kung ganoon, ipaliwanag mo sa akin.”

Matagal siyang hindi sumagot.

Sa huli, sinabi niya:

“Kaibigan ko siya. Huwag kang gumawa ng kuwento.”

“Kung ganoon, wala kang dapat ikatakot kapag sinabi kong gusto ko nang makipaghiwalay.”

Naputol ang tawag.

Kinabukasan, nakatanggap ako ng mensahe mula sa kanya.

Umuwi ka. Pag-usapan natin ito nang maayos.

Hindi ako sumagot.

Sa halip, ipinadala ko sa abogado ko ang mga dokumentong kailangan para sa annulment proceedings at paghahati ng aming mga ari-arian ayon sa batas.

Hindi ko na kailangang hintayin pang aminin ni Adrian ang lahat.

Sapat nang alam kong hindi na ako masaya.

9

Makalipas ang ilang linggo, tumawag ang isang dating kasamahan ni Adrian.

May nangyaring problema sa ospital.

Nahuli raw si Adrian at Camille na magkasamang nagbakasyon nang hindi awtorisado sa kanilang schedule.

Mas lalong naging usap-usapan ang kanilang relasyon nang kumalat ang mga litrato nilang magkahawak-kamay sa isang hotel.

Hindi ko na hinanap ang mga litrato.

Hindi ko na kailangang patunayan ang alam ko na.

Ngunit makalipas ang ilang araw, nakatanggap ako ng mensahe mula kay Camille.

Mara, puwede ba tayong mag-usap?

Hindi ko muna pinansin.

Hanggang sa nagpadala siya ng mahabang mensahe.

Hindi ko sinadyang mangyari ang lahat. Alam mong matagal na kaming malapit ni Adrian. Hindi ko naman ginusto na masaktan ka.

Matagal kong tinitigan ang screen.

Pagkatapos, sumagot ako.

Camille, hindi aksidente ang pagtataksil. Hindi rin aksidente ang paulit-ulit na pagsisinungaling. Alam mong asawa ko siya. Alam mo rin kung gaano kita pinagkatiwalaan.

Wala na akong ibang sinabi.

Binura ko ang numero niya.

Sa wakas, natapos din ang sampung taong pagkakaibigang akala ko ay mananatili habang-buhay.

10

Makalipas ang ilang buwan, bumalik ako sa Pilipinas para asikasuhin ang mga natitirang legal na dokumento.

Hindi ko inaasahang makikita ko si Adrian sa lobby ng isang gusali sa Makati.

Pumayat siya. Magulo ang buhok at halatang pagod.

“Mara.”

Huminto ako.

“Kamusta?”

Tumingin siya sa akin na para bang naghihintay ng pagkakataong yakapin ako.

“Pwede ba tayong mag-usap?”

Tumango ako.

Umupo kami sa isang tahimik na café.

Matagal siyang nakatingin sa akin bago nagsalita.

“Nagkamali ako.”

Hindi ako sumagot.

“Akala ko palagi kang nandiyan. Akala ko kahit anong gawin ko, maiintindihan mo ako.”

“At ngayon?”

“Ngayon, wala nang nag-aasikaso sa akin. Hindi ko na mahanap ang mga gamit ko. Hindi ko alam kung paano panatilihing maayos ang bahay. Kahit ang simpleng paglalaba, nahihirapan ako.”

Napatingin ako sa kanya.

“Adrian, iyon ba talaga ang ipinagsisisi mo? Dahil wala nang naglalaba ng damit mo?”

Napayuko siya.

“Hindi. Namimiss kita.”

“Namimiss mo ba ako, o namimiss mo ang buhay na ako ang gumagawa ng lahat para sa iyo?”

Hindi siya nakasagot.

Maya-maya, inilabas niya ang isang maliit na sobre.

“May mga lumang larawan tayo rito. Naalala mo noong unang taon natin?”

Binuksan ko ang sobre.

Nandoon ang mga litrato namin noong nagsisimula pa lamang ang relasyon namin.

Masaya kami noon.

Wala pang mga lihim. Wala pang ibang taong namamagitan.

Pero hindi ibig sabihin na kailangan kong bumalik sa isang buhay na matagal nang hindi na nagbibigay sa akin ng kaligayahan.

Ibinalik ko ang sobre.

“Salamat sa mga alaala. Pero hindi na ako babalik.”

“Mara, mahal pa rin kita.”

Ngumiti ako nang malungkot.

“Kung minahal mo talaga ako, hindi mo sana hinayaang maramdaman kong kailangan kong makipagkompetensiya sa sarili kong kaibigan para lang mapansin mo.”

Tumayo ako.

Sa pagkakataong ito, hindi niya ako pinigilan.

11

Pagbalik ko sa Singapore, tuluyan ko nang inayos ang buhay ko.

Naging matagumpay ang bagong departamento sa pamumuno ko. Nakakuha ako ng sariling apartment at nagsimulang mag-ipon para sa mga pangarap na matagal ko nang ipinagpaliban.

Hindi ko kailangang patunayan sa kahit sino na kaya kong mabuhay nang mag-isa.

Hindi rin ako nagmadaling pumasok sa panibagong relasyon.

May mga araw pa ring naaalala ko ang batang hindi ko naipanganak.

May mga sandaling naiisip ko kung ano kaya ang buhay namin kung naging iba ang lahat.

Hindi ko itinatanggi ang lungkot na iyon.

Ngunit natutunan kong hindi dapat manatili ang isang tao sa isang relasyong unti-unting sumisira sa kanyang pagkatao dahil lamang natatakot siyang magsimula muli.

Isang araw, nakatanggap ako ng huling mensahe mula kay Adrian.

Pumirma na ako sa mga dokumento. Sana balang araw mapatawad mo ako.

Matagal kong tinitigan ang mensahe.

Pagkatapos, isinara ko ang telepono.

Hindi ko kailangang magalit habang-buhay.

Hindi ko rin kailangang bumalik.

May mga taong maaaring patawarin natin, ngunit hindi na kailangang bigyan ng puwang sa ating kinabukasan.

Sa wakas, malaya na ako.

At sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, ang bahay na inuuwian ko ay hindi na kailangang maging perpekto para lamang maging payapa.

WAKAS
MENSAHE SA MGA MAMBABASA
Huwag mong ubusin ang sarili mo sa kakasubok na maging sapat para sa taong hindi marunong magpahalaga sa iyo.

Ang pagmamahal ay hindi dapat isang paligsahan kung saan kailangan mong magtiis, maglinis ng pagkakamali ng iba at paulit-ulit na isantabi ang sarili mong damdamin.

Hindi masamang piliin ang sarili mo. Hindi pagiging makasarili ang pag-alis sa relasyong wala nang respeto at pagmamahal.

Tandaan: Hindi mo kailangang mawala ang sarili mo para lamang hindi mawala ang taong mahal mo. Minsan, ang pinakamahalagang pagmamahal na kailangan mong iligtas ay ang pagmamahal mo sa iyong sarili.