Bahagi 1
“Anak, doon ka muna sa nanay mo nang ilang araw. Malapit na ang entrance exam ng kapatid mo sa senior high school. Baka hindi siya makapag-focus kapag may dagdag na tao rito sa bahay.”
Iyan ang sinabi sa akin ni Papa noong araw mismo ng graduation ko sa kolehiyo.
Hawak ko pa ang graduation certificate ko nang matapos ang tawag. Nakatayo ako sa labas ng campus, habang sa paligid ko ay abala ang ibang graduates sa pagpapakuha ng litrato kasama ang kanilang mga pamilya. May mga magulang na may dalang bulaklak, may mga kapatid na nagtatawanan, at may mga yakapang puno ng saya.
Ako, hawak ko lang ang cellphone ko at ang maliit na maleta sa tabi ko.
Tinawagan ko si Mama.
“Ma, puwede na po ba akong umuwi sa inyo? Tapos na po ang graduation ko.”
Sandaling natahimik si Mama bago sumagot.
“Camille, huwag ka munang lumipat dito. Bakasyon na ng nakababata mong kapatid na babae, kaya ang dami niyang gamit. Ginagamit pa naming storage ang dati mong kuwarto. Hindi pa namin naaayos.”
“Mga ilang araw po kaya?”
“Basta maghintay ka muna. Tatawagan kita kapag puwede na.”
Pagkababa ko ng tawag, matagal akong nakatingin sa screen.
Labindalawang taon nang hiwalay sina Papa at Mama.
At sa loob ng labindalawang taong iyon, sa tuwing gusto kong umuwi, palaging pareho ang sagot nila.
“Maghintay ka muna nang ilang araw.”
Noong graduation ko sa elementarya, nasa bahay ako ni Mama at naghihintay na sunduin ako ni Papa.
Noong graduation ko sa junior high school, nasa bahay naman ako ni Papa, naghihintay na ayusin ni Mama ang dati kong kuwarto.
Ngayon, pagkatapos kong makatapos ng kolehiyo, wala pa ring naghihintay sa akin.
Kinagabihan, nakaupo ako sa isang bus terminal sa Quezon City. Katabi ko ang maleta ko habang unti-unting dumidilim ang langit.
Nag-vibrate ang cellphone ko.
May ipinadalang ₱600 si Papa sa bank account ko.
Kasunod noon ang mensahe niya.
“Anak, maghanap ka muna ng murang matutuluyan. Huwag mo nang pahirapan ang nanay mo.”
Makalipas ang ilang minuto, may voice message naman si Mama.
“Camille, pamilya pa rin tayo. Matuto kang umintindi sa sitwasyon ng papa mo. Hindi naman puwedeng ikaw lang palagi ang iisipin.”
Hindi ako sumagot.
Naupo lang ako roon hanggang sa unti-unting nagsara ang mga tindahan sa terminal.
Nang gabing iyon, habang naghihintay ng masasakyan papunta sa isang murang inn, binuksan ko ang Facebook.
Unang lumabas ang bagong post ni Papa.
Nasa isang beach resort siya sa Batangas kasama ang bago niyang pamilya. Nakangiti silang lahat sa harap ng dagat. Katabi niya ang asawa niyang si Tita Liza at ang anak nitong si Joshua.
Ang caption niya:
“Konting pahinga muna para kay Joshua bago ang malaking exam. Deserve ng anak namin ang family bonding!”
Napatingin ako sa petsa ng post.
Ngayong araw lang.
Ang araw ng graduation ko.
Nag-scroll pa ako.
May bagong post din si Mama.
Nasa isang concert sila kasama ang bago niyang asawa at ang nakababata kong kapatid na babae. Nakaupo sa balikat ng kanyang papa ang kapatid ko, habang tumatawa nang buong saya.
Ang caption ni Mama:
“Walang kapantay ang saya kapag kumpleto ang pamilya.”
Matagal kong tinitigan ang dalawang litrato.
Hindi ko pinindot ang like.
Hindi rin ako nag-comment.
Tahimik ko lang isinara ang Facebook.
Doon ko lubos na naintindihan ang isang bagay na matagal ko nang pilit iniiwasang tanggapin.
May kanya-kanya nang pamilya sina Papa at Mama.
At sa parehong pamilyang iyon, ako lang ang taong kailangang humingi muna ng permiso bago umuwi.
Kinabukasan, maagang tumawag si Papa.
Masigla ang boses niya. Sa likuran, may naririnig pa akong mahinang ingay ng mga taong nag-uusap.
“Camille, sabi ng mama mo, nakahanap ka na raw ng trabaho?”
“Opo.”
“Kailan ang simula?”
“Next week po.”
“Ayos! Mabuti naman. Kapag may sarili ka nang tirahan at stable ka na, bibisitahin kita.”
“Opo, Pa.”
Pagkatapos ng tawag, may mensahe si Mama.
“Anak, kapag may sarili ka nang pamilya at tahanan balang araw, huwag mong kakalimutan ang mama mo, ha?”
Tiningnan ko ang mga dokumentong hawak ko.
Nandoon ang passport ko, ang mga papeles para sa pag-alis ng bansa, at ang kumpirmasyon ng trabahong tinanggap ko.
Hindi pa nila alam na nasa ibang bansa ang kumpanya.
Hindi nila alam na nakatakda na akong umalis ng Pilipinas.
At higit sa lahat, hindi nila alam na hindi na ako maghihintay kung kailan nila ako papayagang umuwi.
Isang salita lang ang isinagot ko kay Mama.
“Opo.”
Pagkatapos, inilagay ko sa silent mode ang cellphone ko.
Lumapit ang receptionist ng inn.
“Ma’am, hanggang twelve noon na lang po ang check-out ninyo.”
Tumango ako.
Ang ₱600 na ipinadala ni Papa ay sapat lang para sa isang gabing pananatili sa pinakamurang kuwartong nakita ko.
Binuksan ko ang wallet ko.
May natitira pa akong ₱1,100.
Iyon ang huling sahod ko mula sa part-time job na pinasukan ko bago grumadweyt.
Tatlong araw pa bago ang flight ko.
Ang kumpanya ang nag-book ng ticket ko, kaya hindi ko na kailangang problemahin ang pamasahe sa eroplano.
Pero bago ako umalis, may dalawa pa akong kailangang puntahan.
Ang dalawang bahay na minsan kong tinawag na tahanan.
Una akong pumunta sa bahay ni Papa.
Pagkabukas ng pinto, bumungad sa akin si Tita Liza, ang kasalukuyang asawa niya.
Nang makita niya ang maleta sa likuran ko, agad na nawala ang ngiti niya.
“Camille? Hindi ka ba nasabihan ng papa mo? Nagre-review si Joshua para sa entrance exam. Kailangan tahimik ang bahay.”
“Hindi po ako rito titira, Tita. Kukunin ko lang po ang mga gamit ko.”
Kitang-kita kong nakahinga siya nang maluwag.
“Ah, ganoon ba? Sige, basta dahan-dahan ka lang. Huwag mong istorbohin ang kapatid mo.”
Tumango ako at dumiretso sa dulo ng hallway.
Doon ang dati kong kuwarto.
Noong bata pa ako, may maliit na sticker ng teddy bear sa pintuan.
Ako mismo ang nagdikit noon.
Pero ngayon, wala na iyon.
Ang nakadikit na sa pinto ay isang malaking poster.
“GOOD LUCK, JOSHUA! KAYA MO ANG ENTRANCE EXAM!”
Dahan-dahan kong binuksan ang pinto.
Halos hindi ko na nakilala ang kuwarto.
Puno ng reviewers at test papers ang study table.
Wala na ang dati kong kama.
Sa lugar nito ay may nakatuping sofa bed.
Ang mga gamit na iniwan ko noong apat na taon akong nasa kolehiyo ay isiniksik sa dalawang karton sa sulok.
Makapal na ang alikabok sa ibabaw.
Sumunod si Tita Liza sa loob.
“Hindi ka naman kasi madalas umuwi rito. Sayang ang kuwarto kung walang gumagamit. Kailangan ni Joshua ng lugar na tahimik para makapag-aral.”
Hindi ako nakipagtalo.
Binuksan ko ang unang karton at nagsimulang mag-ayos.
Nandoon ang ilang libro ko sa kolehiyo, mga lumang dokumento, photocopy ng passport ko, at isang photo album na ibinigay sa akin ni Lola bago siya pumanaw.
Maingat kong inilagay ang album sa bag.
Pagkatapos, hinanap ko ang laptop ko.
Wala ito.
Ilang beses kong hinalungkat ang dalawang karton, pero hindi ko makita.
Nilingon ko si Tita Liza.
“Tita, nasaan po ang laptop ko?”
Sumulyap siya sa kabilang kuwarto.
“Ginagamit ni Joshua.”
Napakunot ang noo ko.
“Bakit po?”
“Nasira kasi ang tablet niya. Araw-araw nagpapadala ang school ng study materials. Ate ka naman niya. Ano bang masama kung hiramin niya nang ilang araw?”
Hindi na ako sumagot.
Dumiretso ako sa kuwarto ni Joshua.
Naka-headphones siya habang nakatutok sa laptop ko.
Sa screen, hindi reviewers ang nakabukas.
Online game.
Saktong may lumabas pang message mula sa kalaro niya.
“Akala ko ba nagre-review ka? Tara, all-night gaming mamaya!”
Pagkakita sa akin, mabilis niyang isinara ang laptop.
“Ate! Hindi ka ba marunong kumatok bago pumasok?”
Hindi ko pinatulan ang sinabi niya.
Tinanggal ko ang charger at kinuha ang laptop.
Napatalon siya mula sa upuan.
“Hoy! Anong ginagawa mo?”
“Kukunin ko ang laptop ko.”
“May online class pa ako mamaya!”
“Mag-aral ka kung kailangan mong mag-aral.”
“Paano ako mag-aaral kung kukunin mo iyan?”
Humarap ako sa kanya.
“Dahil sa akin ang laptop na ito, Joshua.”
Tinitigan niya ako na para bang napakalaking kasalanan ang ginawa ko.
“Ate, grabe ka naman! Isusumbong kita kay Papa!”
Hindi pa ako nakakalabas ng kuwarto nang tumunog ang cellphone ko.
Si Papa.
Pagkasagot ko, agad niyang sinabi:
“Camille, kailangan mo ba talagang kunin ang laptop ngayon?”
Sa kabilang linya, malinaw ang tunog ng mga alon.
Narinig ko pa ang isang lalaking tumatawag sa kanila para magpapicture.
Mahinahon akong sumagot.
“Kailangan ko po sa trabaho, Pa.”
“Next week ka pa naman magsisimula, hindi ba?”
“Opo, pero kailangan ko nang ihanda ang mga files ko.”
Bumigat ang boses niya.
“Anak, ilang araw na lang ang exam ni Joshua. Kapag naapektuhan ang pag-aaral niya dahil sa ginawa mo, kaya mo bang panagutan iyon?”
“Pero naglalaro lang po siya ng online game.”
Sandaling natahimik si Papa.
Pagkatapos, bumuntong-hininga siya.
“Normal lang sa mga batang nagre-review ang magpahinga. Hindi naman puwedeng puro aral!”
Hindi ako umimik.
“Tapos ka na sa kolehiyo, Camille. Bakit nakikipag-agawan ka pa sa batang nasa junior high school? Hindi ka ba marunong magparaya?”
Narinig ko na naman ang salitang iyon.
Magparaya.
Dahil mas matanda ako, kailangang ako ang umintindi.
Dahil graduate na ako, mas mahalaga ang exam ni Joshua kaysa sa trabaho ko.
Kapag nakapasok na siya sa senior high school, siguradong magkakaroon na naman ng ibang dahilan.
Susunod ang college entrance exams niya.
Pagkatapos, ang tuition niya.
Ang graduation niya.
Ang paghahanap niya ng trabaho.
Laging may bagong dahilan para siya ang unahin.
At ako ang kailangang umatras.
“Pa,” mahinahon kong sinabi, “nakuha ko na po ang laptop ko.”
Biglang tumigas ang boses niya.
“Kailan ka naging ganito ka-makasarili, Camille?”
Tiningnan ko ang laptop na anim na buwan kong pinag-ipunan noong second year college ako.
At sa unang pagkakataon, hindi ako natakot sa galit niya.
“Siguro po kahapon lang, Pa.”
“Camille, anong ibig mong—”
Pinutol ko ang tawag.
Bumalik ako sa dati kong kuwarto at ipinagpatuloy ang pag-iimpake.
Maingat kong inayos ang mga libro at personal na dokumento bago isinara ang mga karton gamit ang packing tape.
Nakatayo si Tita Liza sa pintuan.
Halatang hindi siya natutuwa.
“Alam mo, Camille, mahal ka naman ng papa mo. Lagi ka niyang iniisip. Dahil lang sa isang laptop, sinira mo na ang magandang araw ng pamilya.”
Napatingin ako sa kanya.
“Paano po niya ako iniisip, Tita?”
Napabuka siya ng bibig.
Pero ilang segundo siyang walang masabi.
Sa huli, pilit siyang ngumiti.
“Noong isang araw nga, tinanong niya kung kailan ka gagraduate.”
Hindi ko sinasadyang mapatingin sa kalendaryong nakasabit sa dingding.
May malaking pulang bilog sa petsang June 28.
Ang araw ng graduation ko.
Sa tabi nito, may nakasulat gamit ang makapal na marker.
“TAPOS NA ANG REVIEW COUNTDOWN NI JOSHUA! FAMILY CELEBRATION!”
Kaya pala tanda ni Papa ang June 28.
Hindi dahil graduation ko.
Kundi dahil may dapat ipagdiwang ang anak niyang si Joshua.
Yumuko ako at binuhat ang dalawang karton.
Bago ako makalabas, tinawag uli ako ni Tita Liza.
“Camille, iyong mga lumang libro mo, hindi mo na siguro kailangan, ‘no? Senior high school na si Joshua next year. Magagamit niya ang mga iyon.”
Humarap ako sa kanya.
“Kailangan ko pa po, Tita.”
Nagulat siya.
“Ang dami niyan. Hindi ka ba mahihirapang dalhin?”
Hinawakan ko nang mas mahigpit ang karton.
“Okay lang po.”
Dahil simula ngayon, ako na ang magdedesisyon kung saan ilalagay ang sarili kong mga gamit.
Pagdating ko sa elevator, may bagong voice message si Papa.
“Camille, sige, kunin mo muna ang laptop. Pero kapag nakauwi na si Joshua mula sa bakasyon, ibalik mo agad sa kanya.”
Hindi ako sumagot.
Pinanood ko lang na dahan-dahang magsara ang pinto ng elevator.
Dahil sa pagkakataong ito, anumang madadala ko palabas ng bahay na iyon ay hindi ko na muling ibabalik.
Bahagi 2
Paglabas ko ng elevator, mabigat ang dalawang kartong dala ko, pero mas magaan ang pakiramdam ko kaysa noong pumasok ako sa bahay. Inilapag ko muna ang mga iyon sa tabi ng maleta at inayos ang bag na may laptop. Paulit-ulit na tumatawag si Papa, pero hindi ko sinasagot. Sa unang pagkakataon, hindi ko naramdaman na kailangan kong ipaliwanag ang bawat desisyon ko.
Dinala ko ang mga gamit sa isang murang luggage storage malapit sa terminal bago bumiyahe papunta sa bahay ni Mama sa Pasig. Bago ako umalis, nagpadala ako sa kanya ng mensahe na kukunin ko lang ang natitira kong gamit. Mabilis siyang sumagot. “Sige, anak, pero huwag kang magtatagal. Magpapahinga ang kapatid mo pagkatapos ng concert kagabi.”
Pagdating ko, si Mama mismo ang nagbukas ng pinto. Nakaayos ang buhok niya at nakasuot ng bagong damit na nakita ko rin sa mga litrato nila sa Facebook. Tumingin siya sa maleta ko bago ako pinapasok. “Camille, sana sinabi mo muna kung anong oras ka darating. Ang gulo pa ng bahay.”
Dumiretso ako sa dating kuwarto ko at nakita kong ginawa na nga itong storage room. Nakatambak ang mga kahon, lumang damit, at gamit ng nakababata kong kapatid. Wala na ang maliit kong bookshelf at ang study lamp na ginamit ko noong high school. Nang tanungin ko kung nasaan ang mga iyon, sinabi ni Mama na matagal na niyang ipinamigay dahil wala naman daw akong balak gamitin.
“Ma, bakit hindi ninyo man lang ako tinanong?” mahinahon kong sabi. Tumingin siya sa mga kahon at umiling. “Camille, apat na taon kang halos wala rito. Hindi puwedeng itago namin ang lahat ng gamit mo habang-buhay.” Natahimik ako dahil alam kong hindi naman ako ang pumiling huwag umuwi.
Habang inaayos ko ang natitira kong mga gamit, narinig kong tumunog ang cellphone ni Mama. Si Papa pala ang tumatawag, at hindi niya napansing naririnig ko ang usapan nila mula sa kuwarto. “Nasa iyo ba si Camille? Kunwari hindi siya nakakaintindi sa sitwasyon natin,” sabi ni Papa. Sumagot si Mama, “Hayaan mo na. Kapag nagtrabaho na iyan, magiging abala rin sa sarili niyang buhay.”
Tumigil ang mga kamay ko sa pagtupi ng damit. Hindi pala nila pinag-uusapan kung saan ako matutulog o kung kumain na ba ako pagkatapos ng graduation. Ang pinag-uusapan nila ay kung paano ako matututong huwag nang umasa sa kanila. Masakit iyon, pero may kakaibang linaw na dumating sa isip ko. Hindi ko na kailangang maghintay ng paliwanag mula sa mga taong paulit-ulit nang ipinakita ang kanilang sagot.
Lumabas ako dala ang maliit na bag ng mga gamit na natira. Napansin ni Mama ang mga kahon sa tabi ng pinto at tinanong kung bakit kukunin ko ang lahat. “Maglilinis na rin po kayo ng kuwarto, hindi ba? Para wala na po kayong kailangang itabi para sa akin.” Nagbago ang mukha niya, pero sa halip na pigilan ako, sinabi niyang mabuti na rin daw para hindi na masikip.
Habang palabas ako, bigla niya akong tinawag. “Camille, kapag sumahod ka na, baka puwede kang tumulong paminsan-minsan sa tuition ng kapatid mo. Alam mo namang maraming gastusin.” Dahan-dahan akong humarap sa kanya at tiningnan ang concert picture nilang nakadisplay sa sala. Pagkatapos, inilabas ko ang cellphone ko at ipinakita ang flight confirmation na nakatakda makalipas ang dalawang araw. “Ma, aalis na po ako ng Pilipinas.”
Bahagi 3
Matagal na nakatingin si Mama sa screen ng cellphone ko. “Anong ibig mong sabihin, aalis ka ng Pilipinas?” tanong niya. Sinabi kong natanggap ako sa isang kumpanya sa Singapore at kumpleto na ang mga dokumento ko. Biglang nagtaas ang boses niya. “Bakit ngayon mo lang sinabi sa amin?”
“Ma, ilang beses ko pong sinubukang ikuwento ang tungkol sa mga interview ko,” sagot ko. Naalala kong minsan ay tumawag ako habang naghahanda para sa final interview, pero sinabi niyang abala siya sa school activities ng kapatid ko. Sa isa pang pagkakataon, sinabi ni Papa na mamaya na lang dahil may review session si Joshua. Hindi ko iyon sinabi para manumbat, kundi dahil iyon ang totoong nangyari.
Napaupo si Mama sa sofa. “Anak, hindi naman ibig sabihin na abala kami ay wala na kaming pakialam sa iyo.” Tumingin ako sa kanya at tahimik na naghintay. “Paano kung may mangyari sa iyo roon? Sino ang tatawagan mo?” tanong niya. Doon ko naisip na noon pa man, ako rin naman ang kailangang humanap ng paraan sa tuwing may problema ako.
“May contact person po ako sa kumpanya at may nakahandang tutuluyan,” sabi ko. “Hindi po ako aalis nang walang plano.” Tila hindi niya gusto ang pagiging kalmado ko. “Hindi ka ba puwedeng magtrabaho na lang dito? Para malapit ka pa rin sa pamilya.” Tinanong ko siya kung saan ako titira habang naghahanap ng trabaho rito, at hindi siya agad nakasagot.
Maya-maya, sinabi niyang maaari naman daw akong umuwi kapag naayos na ang storage room. Tumingin ako sa mga kahong halos umabot na sa kisame. Labindalawang taon kong narinig ang pangakong aayusin nila ang kuwarto ko. Ngayon, hindi na sapat sa akin ang isa pang pangakong walang malinaw na petsa. “Ma, hindi na po kailangan.”
Paglabas ko ng bahay, tumawag si Papa. Malamang ay sinabi na sa kanya ni Mama ang tungkol sa Singapore, dahil iyon agad ang tinanong niya. “Camille, totoo bang aalis ka nang hindi man lang nagpapaalam sa amin?” Hindi ko itinangging masakit sa akin ang tono niya. Pero sinabi ko ring matagal ko nang inaayos ang trabahong ito at wala akong balak umatras.
“Paano kung hindi ka magtagumpay doon?” tanong niya. “Babalik ka rin sa amin kapag nahirapan ka.” Huminga ako nang malalim bago sumagot. “Pa, noong kailangan ko po ng matutuluyan pagkatapos ng graduation, pinaghanap ninyo ako ng inn. Kaya ngayon, sinisigurado kong may sarili akong matutuluyan kahit saan ako mapunta.” Hindi siya agad nakapagsalita.
Kinagabihan, inayos ko ang mga gamit sa maliit na kuwartong inupahan ko para sa natitira kong dalawang gabi. Inilagay ko sa isang folder ang passport, employment papers, at mahahalagang dokumento. Ang lumang photo album ni Lola ang huli kong inilagay sa maleta. Binuksan ko muna iyon at tiningnan ang litrato naming magkasama noong bata pa ako, nang sabihin niyang lagi akong puwedeng maging matapang kahit natatakot.
May dumating na magkasunod na mensahe mula kina Papa at Mama. Sinabi ni Papa na hindi raw magandang umalis ako nang may sama ng loob, habang gusto naman ni Mama na magkita kaming tatlo bago ang flight. Noong una, gusto kong tumanggi dahil pagod na pagod na ako. Pero naisip kong mayroon akong isang bagay na kailangang sabihin nang harapan, hindi para magmakaawa, kundi para malinaw ang hangganan namin.
Nag-reply ako sa kanilang dalawa at nagtakda ng pagkikita kinabukasan sa isang coffee shop malapit sa terminal. Sinabi kong tatlumpung minuto lang ang kaya kong ilaan dahil marami pa akong kailangang ihanda. Pagkatapos, inilapag ko ang cellphone at isinara ang maleta. Sa pagkakataong iyon, ako ang nagtakda kung kailan at paano kami mag-uusap.
Bahagi 4
Maaga akong dumating sa coffee shop kinabukasan. Nakaupo na sina Papa at Mama sa isang mesa sa sulok, kapwa seryoso ang mga mukha. Hindi ko matandaan kung kailan ko sila huling nakitang magkasama para sa isang bagay na may kinalaman sa akin. Umupo ako sa tapat nila at inilapag ang bag ko sa tabi ng upuan.
Si Papa ang unang nagsalita. “Camille, nag-aalala lang kami sa iyo. Hindi madaling mamuhay sa ibang bansa.” Tumango ako at sinabi kong alam ko iyon. Sumunod si Mama, “Bakit parang galit na galit ka sa amin? Hindi naman namin sinabing ayaw ka na naming makita.” Tiningnan ko silang dalawa bago ako sumagot.
“Hindi po ako galit dahil may bago kayong pamilya,” sabi ko. “Masaya po ako na may mga taong mahal ninyo at inaalagaan. Ang masakit, kapag kailangan ko kayo, palagi akong kailangang maghintay.” Tahimik silang nakinig habang ikinuwento ko ang mga graduation na lumipas nang wala akong matuluyan.
“Anak, ginawa naman namin ang kaya namin,” sabi ni Papa. “Hindi madaling pagsabayin ang dalawang pamilya.” Hindi ko pinagdudahan na may mga responsibilidad siyang mabigat. Pero tinanong ko kung bakit nakapagbakasyon sila sa Batangas habang ako ay pinaghanap niya ng murang inn noong graduation ko. Napayuko siya at hindi na ipinagtanggol ang desisyon niya.
Si Mama naman ay dahan-dahang nagsalita. “Akala ko kasi kaya mo na ang sarili mo, Camille. Mula pagkabata, bihira kang humingi ng tulong.” Napakagat ako sa labi bago sumagot. “Ma, hindi po ako tumigil sa paghingi dahil wala akong kailangan. Tumigil po ako dahil paulit-ulit ninyong sinasabing maghintay muna ako.” Napuno ng katahimikan ang mesa.
Makalipas ang ilang sandali, sinabi ni Papa na maaari kong iwan muna ang mga gamit ko sa bahay nila kung gusto ko. Sinabi naman ni Mama na sisikapin niyang ayusin ang dati kong kuwarto. Alam kong maaaring seryoso sila sa sandaling iyon, pero hindi ko na kayang ibalik ang lahat sa dati dahil lamang sa mga bagong pangako. “Salamat po, pero naayos ko na ang mga kailangan ko.”
Inilabas ko ang cellphone ko at ipinakita ang impormasyon tungkol sa tirahan at trabaho ko, upang malaman nilang hindi ako basta sumusugal nang walang paghahanda. Ipinaliwanag kong maaari nila akong tawagan, pero hindi ako laging makakasagot agad. Hindi rin ako mangangako ng pera para sa gastusin ng mga kapatid ko habang nagsisimula pa lang ako. “Kailangan ko munang panindigan ang sarili kong buhay,” malinaw kong sinabi.
Tumango si Mama habang pinupunasan ang mga mata niya. “Patawad, anak. Hindi ko napansing ganoon na pala katagal kitang pinaghihintay.” Si Papa naman ay huminga nang malalim at nagsabing mali ang pagtrato niya sa akin noong graduation. Hindi ko alam kung gaano katagal nilang paninindigan ang mga sinabi nila. Pero sa unang pagkakataon, hindi nila ako pinilit na sabihing ayos lang ang lahat.
Kinabukasan, nasa airport na ako habang papalapit ang oras ng boarding. May mensahe si Papa na nagsasabing mag-ingat ako, at si Mama naman ay nagtanong kung nakakain na ako. Sinagot ko silang dalawa nang maayos, ngunit hindi ko na hinintay ang kasunod na mga mensahe bago pumila. Nang tawagin ang flight ko, mahigpit kong hinawakan ang passport at naglakad papunta sa gate.
Pagdating ko sa Singapore, sinalubong ako ng mga malinaw na tagubilin mula sa kumpanya at ang susi ng maliit na kuwartong pansamantala kong uupahan. Hindi marangya ang lugar, pero malinis, tahimik, at may sapat na espasyo para sa mga gamit ko. Inilagay ko ang photo album ni Lola sa tabi ng kama, ang mga libro sa istante, at ang laptop sa mesa. Nang gabing iyon, natulog akong may ngiti, dahil sa wakas ay mayroon na akong tahanang hindi ko kailangang hingin ang pahintulot ng kahit sino para balikan.
Maraming salamat sa pagsama at pagbabasa ng kuwento hanggang sa dulo 🙏 Ibahagi sa comments ang inyong opinyon, reaksyon, o mungkahi. Malaking tulong ito para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi ma-miss ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨
