SA HARAP NG BUONG PAMILYA, IBINIGAY NG BOYFRIEND KO ANG SUSI NG KANYANG BAHAY SA BABAENG MATAGAL NIYANG HININTAY—HABANG AKO, ANG LIHIM NIYANG NOBYA SA LOOB NG DALAWANG TAON, AY NAKAUPO LANG SA KABILANG DULO NG MESA, NAGHIHINTAY SA PANGAKO NIYANG HINDI NATUPAD
“Kahit anong oras kang bumalik, palaging bukas ang bahay ko para sa’yo.”
Iyan ang sinabi ng boyfriend ko sa babaeng kababata niya, sa harap mismo ng buong pamilya nila
.
Nagtawanan ang lahat. May mga nagbirong bagay na bagay silang dalawa.
At ako? Nakaupo lang sa kabilang dulo ng mesa, suot ang puting bestidang pinili niya para sa gabing ipapakilala na raw niya ako bilang nobya niya.
Dalawang taon akong naghintay para sa sandaling iyon.
Pero isang lumang susi lang pala ang kailangan para malaman kong hindi ako ang babaeng hinihintay niya.
Ako si Andrea Mendoza, dalawampu’t walong taong gulang.
Dalawang taon na kaming magkarelasyon ni Gabriel Villareal, ang nag-iisang anak ng isang kilalang pamilyang negosyante sa Makati.
Sa loob ng dalawang taon, walang nakakaalam sa pamilya niya na kami na.
Hindi dahil ikinahihiya niya raw ako.
Kundi dahil may isang babaeng kailangan muna niyang hintaying makauwi.
Si Sofia Alvarado.
Ang kababata niya. Ang matalik niyang kaibigan. Ang babaeng matagal nang itinuturing ng dalawang pamilya na magiging asawa niya balang araw.
Ilang taon nang naninirahan si Sofia sa London.
At noong araw na bumalik siya sa Pilipinas, nagkaroon ng malaking salu-salo sa lumang mansiyon ng pamilya Villareal sa Forbes Park.
Tatlong oras bago ang hapunan, nakatanggap ako ng mensahe mula kay Gabriel.
“Pagkatapos ng dinner, sasabihin ko na sa lahat ang tungkol sa atin. Pangako, Andrea. Hindi na kita itatago.”
Paulit-ulit kong binasa iyon.
Halos hindi ako makapaniwala.
Sa wakas, matatapos na ang dalawang taong palihim na pagkikita, pag-iwas sa mga litrato, at pagpapanggap na magkaibigan lang kami kapag may ibang tao.
Pinili ko ang mahabang puting bestidang minsan niyang sinabing pinakamaganda kong suotin.
Inayos ko ang buhok ko.
At bago umalis, hinawakan ko ang susi ng condominium niya na nakasabit sa maliit kong keychain.
Ibinigay niya iyon noong unang anibersaryo namin.
“Para hindi mo na kailangang magpaalam tuwing pupunta ka,” sabi niya noon.
Akala ko, simbolo iyon na may lugar na ako sa buhay niya.
Hindi ko alam na may isa pa palang babaeng may hawak ng susi sa puso niya.
Pagdating ko sa mansiyon, puno na ng tao ang dining room.
Mahaba ang mesa, at halos lahat ng pagkaing nakahain ay paborito ni Sofia.
May baked salmon, roast beef, pasta, at mamahaling dessert.
Nasa tabi ni Gabriel si Sofia.
Maganda siya. Elegante. Nakasuot ng simpleng champagne-colored na damit.
Palagi siyang nakangiti habang kinukuwento ang buhay niya sa London.
“Dito ka na ba talaga titira?” tanong ng isang tiyahin.
“Depende po,” nakangiting sagot ni Sofia.
“Depende saan?” tukso ng isa.
Saglit siyang tumingin kay Gabriel.
“Depende kung may naghihintay pa sa akin dito.”
Nagtawanan ang lahat.
Si Gabriel, bahagyang ngumiti lamang.
Ako naman, tahimik na uminom ng tubig.
Walang nagtanong kung kumusta ako.
Walang nakapansin na halos hindi ko ginagalaw ang pagkain ko.
Minsan, napatingin si Gabriel sa akin.
Ngunit agad din niyang ibinalik ang atensiyon kay Sofia.
Sinabi ko sa sarili kong maghintay.
Baka pagkatapos kumain.
Baka kapag natapos ang kuwentuhan.
Baka naghahanap lang siya ng tamang pagkakataon.
Hanggang sa matapos ang hapunan.
At sa halip na tumayo para ipakilala ako, si Sofia ang biglang naglabas ng maliit na kahong balot ng pulang velvet.
“May nakita ako habang nag-aayos ng gamit ko,” sabi niya.
Inilapag niya iyon sa gitna ng mesa.
“Gabriel, naaalala mo pa ba ito?”
Binuksan niya ang kahon.
Isang lumang tansong susi ang laman.
Biglang nanlamig ang mga daliri ko.
Kilala ko ang susi.
Minsan ko na iyong nakita sa isang lumang litrato sa study room ni Gabriel.
Sa larawan, nakasakay si Sofia sa likod niya noong mga teenager pa sila.
Hawak ni Sofia ang parehong susi habang masayang tumatawa.
Nang tanungin ko noon kung bakit may susi siya ng bahay ni Gabriel, tinawanan lang niya ako.
“Bata pa kami noon. Matagal nang napalitan ang lock. Wala nang silbi iyon.”
Naniwala ako.
Pero ngayong gabi, iba ang kuwento.
“Gabriel,” malambing na sabi ni Sofia, “noon, nangako ka na kahit kailan ako bumalik, magagamit ko pa rin ang susi para pumasok sa bahay mo.”
Tumigil siya sandali.
“Totoo pa rin ba ang pangakong iyon?”
Natahimik ang mesa.
Pagkatapos, tumawa ang ina ni Gabriel.
“Siyempre naman! Hindi kailanman nagsinungaling ang anak ko sa’yo.”
“Ang sweet naman!” sabi ng isa.
“Parang kayo talaga ang itinadhana!”
“Matagal nang hinihintay ni Gabriel ang pagbabalik mo, Sofia!”
Isa-isang sumang-ayon ang lahat.
Hindi kumibo si Gabriel.
Kinuha niya ang susi.
Pinagmasdan ang lumang metal.
Pagkatapos ay tumingin siya kay Sofia.
“Oo. Totoo pa rin.”
Parang may humigpit sa dibdib ko.
Nagningning ang mga mata ni Sofia.
“Talaga? Ibig sabihin, puwede pa rin akong pumunta sa condo mo?”
Ngumiti si Gabriel.
“Kahit kailan mo gusto.”
Nagpalakpakan ang ilan.
May nagbirong baka sa susunod na pagtitipon ay kasal na ang pag-uusapan.
At sa gitna ng kanilang tawanan, biglang umilaw ang cellphone ko.
Mensahe mula kay Gabriel.
“Huwag kang mag-isip ng kung anu-ano.”
Tinitigan ko ang screen.
Pagkatapos ay dahan-dahan kong pinatay iyon.
Nakakatawa.
Si Sofia, puwedeng magpunta sa bahay niya anumang oras.
Samantalang ako, na ilang daang gabi nang natutulog sa condominium na iyon, ay hindi man lang puwedeng amining may sarili rin akong susi.
“Andrea, bakit ang tahimik mo?” tanong ng ina ni Gabriel habang nilalagyan ng pagkain ang plato ko.
“Masama ba ang pakiramdam mo?”
Ngumiti ako.
“Okay lang po ako, Tita.”
Sa kabilang dulo ng mesa, nakatingin si Gabriel.
Saglit na nagtama ang mga mata namin.
Naalala ko ang sinabi niya isang buwan na ang nakalilipas habang magkayakap kami sa sofa.
“Pagbalik ni Sofia, aayusin ko na ang lahat. Hindi mo na kailangang maghintay.”
Ngayon, naintindihan ko na.
Hindi pala niya ibig sabihing pipiliin niya ako.
Ang ibig niyang sabihin, ako pa rin ang kailangang umintindi.
Pagkatapos ng hapunan, lumipat ang lahat sa sala.
Nagbukas si Gabriel ng champagne para kay Sofia.
Nang magtanong ito kung nasaan ang mga baso, siya mismo ang kumuha.
Nang malamigan ito, siya ang nag-adjust ng aircon.
Parang sanay na sanay siyang alagaan ang babaeng iyon.
Tahimik kong kinuha ang coat ko.
Walang nakapansin nang lumabas ako.
Sa labas ng mansiyon, malamig ang hangin.
Naglakad ako papunta sa parking area.
Ngunit bago ako makarating sa gate, narinig ko ang mabilis na mga yabag.
“Andrea!”
Si Gabriel.
Huminto siya sa harap ko, halatang naiinis.
“Aalis ka nang hindi nagpapaalam?”
Tumingin ako sa kaniya.
“Hindi ba alam mo namang aalis ako?”
Napakunot ang noo niya.
“Ano na naman ang problema?”
“Wala.”
“Kung tungkol ito kay Sofia, sinabi ko nang huwag kang mag-isip ng kung anu-ano.”
Napangiti ako.
Hindi dahil masaya ako.
Kundi dahil sa wakas, pagod na akong umiyak para sa parehong dahilan.
“Gabriel, may itatanong lang ako.”
“Ano?”
Hinugot ko ang susi ng condominium niya mula sa bag ko.
Inilagay ko iyon sa palad niya.
“Kung puwede siyang pumasok sa bahay mo kahit kailan niya gusto… sabihin mo nga sa akin, Gabriel, ano pa ang lugar ko sa buhay mo?”
Hindi siya nakasagot.
At bago pa siya makabawi, may narinig kaming boses mula sa likuran.
“Gabriel?”
Si Sofia.
Nakatayo siya ilang hakbang mula sa amin.
Nakatingin siya sa susi sa kamay ni Gabriel.
Pagkatapos ay tumingin siya sa akin.
“Bakit may susi rin si Andrea ng condo mo?”
Namumutla si Gabriel.
Ngunit mas lalo akong nanlamig nang marinig ko ang sumunod niyang sinabi.
“Andrea… huwag mong sabihin sa kaniya ang tungkol sa atin.”

BAHAGI 2 — ANG BUONG KUWENTO PARA SA WEBSITE
Hindi ako agad nakapagsalita.
Sa loob ng ilang segundo, ang tanging naririnig ko ay ang mahinang ugong ng mga sasakyang dumaraan sa labas ng mansiyon.
Nakatayo si Sofia sa harap namin, naghihintay ng sagot.
Si Gabriel naman ay mahigpit na hawak ang susi ko, na para bang kapag binitiwan niya iyon ay may mawawala sa kaniyang kontrol.
“Bakit?” mahinahon kong tanong.
Napalingon siya sa akin.
“Andrea, please. Hindi ito ang tamang oras.”
Napatawa ako nang mahina.
“Dalawang taon na kitang hinihintay. Ilang beses mo nang sinabi na hindi pa tamang oras?”
“Hindi mo naiintindihan.”
“Kung ganoon, ipaintindi mo sa akin.”
Lumingon ako kay Sofia.
“Gusto mong malaman kung bakit may susi ako ng condominium niya?”
“Andrea!” mariing tawag ni Gabriel.
Hindi ko siya pinansin.
“Dahil boyfriend ko siya.”
Nanlaki ang mga mata ni Sofia.
“Anong ibig mong sabihin?”
“Dalawang taon na kaming magkarelasyon.”
Walang nagsalita.
Maging si Gabriel ay tila hindi alam kung paano babawiin ang katotohanang narinig na ng ibang tao.
Unti-unting nawala ang ngiti ni Sofia.
“Gabriel… totoo ba?”
Tumingin siya sa akin.
Pagkatapos kay Sofia.
“It’s complicated.”
Doon ako tuluyang napangiti.
Dalawang taon.
Daan-daang araw.
Hindi mabilang na gabing magkasama.
At sa isang iglap, ang lahat ng iyon ay naging dalawang salitang Ingles.
It’s complicated.
“Hindi naman komplikado,” sabi ko. “Simple lang. Magkasintahan kami. Pero ayaw niyang malaman ninyo.”
Napaatras si Sofia.
“Akala ko…”
Hindi niya naituloy.
“Akala mo ano?” tanong ko.
Napayuko siya.
“Akala ko wala siyang girlfriend.”
Tumingin ako kay Gabriel.
“Ganiyan ba ang sinabi mo?”
“Andrea, puwede bang tayo na lang ang mag-usap?”
“Hindi. Ngayon, gusto kong marinig ang sagot mo.”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi ko sinabi kay Sofia na may girlfriend ako.”
Parang may kumalas na huling hibla sa loob ko.
Hindi dahil nagulat ako.
Kundi dahil sa wakas, narinig ko ang katotohanang matagal ko nang iniiwasang tanggapin.
Hindi niya ako nakalimutang ipakilala.
Sadyang pinili niyang itago ako.
“Bakit?” tanong ni Sofia, nanginginig ang boses.
“Dahil kagagaling mo lang sa London. Ayokong biglain ka.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Ayaw mong biglain siya?”
Hindi ako makapaniwala.
“Gabriel, kanina sinabi mong kahit kailan puwede siyang pumunta sa bahay mo. Sa harap ng pamilya mo, hinayaan mong isipin nilang kayo ang magkakatuluyan.”
“Dahil matagal na kaming magkakilala!”
“At ako? Ano ako?”
Hindi siya sumagot.
“Bakit mas mahalagang protektahan ang nararamdaman niya kaysa sa nararamdaman ko?”
“Hindi naman ganoon.”
“Kung hindi ganoon, bakit ako ang pinatahimik mo?”
Napahawak si Gabriel sa noo.
“Puwede bang huwag nating palakihin ito?”
Tumingin ako sa lalaking minahal ko.
Noong una kaming magkakilala, gusto ko ang pagiging kalmado niya.
Hindi siya madaling magalit.
Hindi siya mahilig makipagtalo.
Akala ko, iyon ang tanda ng pagiging mature.
Ngayon, nakita ko ang kabilang mukha ng ugaling iyon.
Kapag may problema, mas gusto niyang manahimik.
Kapag may kailangang pumili, mas gusto niyang ipagpaliban.
At kapag may nasasaktan, mas madali para sa kaniyang sabihing huwag palakihin ang usapan.
Basta hindi siya ang kailangang magdusa.
“Gabriel,” sabi ko, “hindi ako nakikipag-away. Nakikipaghiwalay ako.”
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Ano?”
“Break na tayo.”
“Andrea, huwag kang padalos-dalos.”
“Dalawang taon akong naghintay. Hindi padalos-dalos ang desisyong ito.”
Hinawakan niya ang braso ko.
“Hindi kita pinayagang makipaghiwalay.”
Dahan-dahan kong inalis ang kamay niya.
“Hindi ko kailangan ng pahintulot mo.”
Sa tabi namin, tahimik na nakatayo si Sofia.
Ngunit bago ako tuluyang umalis, nagsalita siya.
“Andrea, sandali.”
Huminto ako.
“Hindi ko alam ang tungkol sa inyo.”
Tumingin ako sa kaniya.
May lungkot sa mga mata niya.
“Kung alam ko, hindi ko ilalabas ang susi sa harap ng lahat.”
Hindi ko alam kung dapat ba akong maniwala.
Pero may isang bagay akong tiyak.
Hindi si Sofia ang nangako sa akin.
Hindi siya ang nagsabing mahal niya ako.
Hindi siya ang humawak sa kamay ko at nangakong balang araw ay hindi na ako itatago.
Si Gabriel iyon.
“Kahit hindi mo alam,” sagot ko, “hindi naman ikaw ang dapat magpaliwanag sa akin.”
Pagkatapos ay tumingin ako kay Gabriel.
“Siya.”
Hindi ako umuwi sa condominium niya.
Umuwi ako sa sarili kong apartment sa Mandaluyong, ang lugar na halos hindi ko na tinutuluyan dahil mas madalas akong nasa bahay ni Gabriel.
Pagpasok ko, sinalubong ako ng katahimikan.
Walang ilaw sa sala.
Walang tsinelas niya sa tabi ng pinto.
Walang amoy ng kape na palagi niyang iniinom sa gabi.
Umupo ako sa sahig, nakasandal sa sofa.
Doon ko unang naramdaman ang bigat ng lahat.
Hindi ako umiyak sa mansiyon.
Hindi ako umiyak sa harap ni Sofia.
Pero nang mag-isa na ako, biglang bumuhos ang luha ko.
Naalala ko ang lahat ng pagkakataong pinili kong maniwala.
Noong kaarawan ko, hindi siya nakasama sa hapunan dahil may dinner daw ang pamilya Alvarado.
Noong Pasko, sinabi niyang kailangan niyang makipag-video call kay Sofia dahil nalulungkot ito sa London.
Noong minsang nagtanong ako kung bakit wala kaming kahit isang litrato sa social media niya, sinabi niyang pribado siyang tao.
At sa tuwing nagdududa ako, lagi niyang sinasabi:
“Andrea, trust me.”
Ginawa ko naman.
Hanggang sa halos wala nang natirang tiwala para sa sarili ko.
Bandang alas-dose ng gabi, tumunog ang cellphone ko.
Si Gabriel.
Hindi ko sinagot.
Sumunod ang mga mensahe.
“Nasaan ka?”
“Kailangan nating mag-usap.”
“Hindi mo dapat sinabi kay Sofia.”
Matagal kong tinitigan ang huling mensahe.
Hindi niya tinanong kung nasaktan ako.
Hindi niya tinanong kung ligtas akong nakauwi.
Ang una niyang inalala ay ang nalaman ni Sofia.
Doon ko napagtanto kung gaano kalalim ang problemang matagal ko nang pinagtatakpan.
Hindi lang siya natatakot na malaman ng pamilya niya ang tungkol sa amin.
Mas natatakot siyang mawala ang posibilidad na balang araw ay piliin siya ni Sofia.
At habang naghihintay siya sa babaeng iyon, ako ang taong nagbigay sa kaniya ng pagmamahal na hindi niya kailangang paghirapan.
Kinabukasan, maaga akong nagising.
Namamaga ang mga mata ko.
Masakit ang ulo ko.
Pero kakaiba ang pakiramdam ko.
Sa unang pagkakataon sa loob ng dalawang taon, wala akong kailangang hintaying mensahe para malaman kung ano ang gagawin ko sa araw ko.
Binuksan ko ang aparador.
Inilabas ang ilang damit at personal na gamit na kailangan kong kunin mula sa condominium ni Gabriel.
Nagpadala ako ng isang mensahe.
“Kukunin ko ang natitira kong gamit mamayang hapon. Pakisigurong wala ka roon.”
Mabilis siyang sumagot.
“Andrea, hindi pa tayo tapos.”
Sumagot ako.
“Para sa akin, tapos na.”
Pagdating ko sa condominium, pamilyar pa rin ang lahat.
Ang kulay-abong sofa.
Ang malaking bintanang tanaw ang Makati skyline.
Ang dalawang mug na binili namin sa isang weekend trip.
Sa loob ng dalawang taon, tinawag kong tahanan ang lugar na iyon.
Ngunit habang inilalagay ko ang mga gamit ko sa maleta, unti-unti kong naunawaan ang pagkakaiba ng pagiging komportable sa isang bahay at pagkakaroon ng tunay na lugar sa buhay ng may-ari nito.
Sa ibabaw ng bedside table, nakita ko ang isang maliit na litrato naming dalawa.
Kinuha iyon sa isang tahimik na bakasyon.
Nakayakap siya sa akin.
Pareho kaming nakangiti.
Nang araw na iyon, sinabi niyang ako ang babaeng gusto niyang makasama sa pagtanda.
Dahan-dahan kong ibinalik ang litrato sa mesa.
Hindi ko na iyon isinama.
Paglabas ko sa kuwarto, bumukas ang pinto.
Si Gabriel.
Huminto siya nang makita ang maleta ko.
“Talagang aalis ka?”
“Oo.”
“Andrea, mahal kita.”
Napapikit ako.
Dati, sapat na ang tatlong salitang iyon para mawala ang galit ko.
Ngayon, hindi na.
“Kung mahal mo ako, bakit kailangan kong magtago?”
“Dahil alam mo naman ang sitwasyon ng pamilya namin.”
“Alam ko. At dalawang taon kong inintindi iyon.”
Lumapit siya.
“Bigyan mo lang ako ng kaunting panahon.”
Umiling ako.
“Iyan din ang sinabi mo noong unang anibersaryo natin.”
“Andrea…”
“Iyan din ang sinabi mo noong pangalawa.”
Natahimik siya.
“At iyan din ang sinabi mo isang buwan bago bumalik si Sofia.”
Hindi siya makatingin sa akin.
“Gabriel, hindi na panahon ang kailangan mo. Kailangan mong malaman kung sino talaga ang gusto mong piliin.”
Bigla siyang sumagot.
“Ikaw ang pinipili ko.”
Tumingin ako sa kaniya.
“Kung ako, bakit hindi mo masabi iyon kagabi?”
Hindi siya nakasagot.
“Kung ako, bakit hindi mo sinabi kay Sofia na may girlfriend ka?”
Tahimik pa rin siya.
“Kung ako, bakit noong nakita niyang may susi ako, ang una mong sinabi ay huwag kong ipaalam ang tungkol sa atin?”
Huminga siya nang malalim.
“Dahil ayokong masaktan siya.”
Tumango ako.
Sa wakas.
Iyon ang sagot.
Hindi na ako nagtanong pa.
“Salamat,” sabi ko.
Nagulat siya.
“Para saan?”
“Dahil sa wakas, naging tapat ka.”
Hinawakan ko ang maleta.
“Mas natatakot kang masaktan si Sofia kaysa mawala ako.”
“Hindi iyan ang ibig kong sabihin.”
“Pero iyan ang ipinakita mo.”
Lumapit siya muli.
“Andrea, please. Huwag mo akong iwan.”
Naramdaman kong nanginginig ang mga kamay ko.
Mahal ko pa rin siya.
Iyon ang pinakamasakit.
Hindi naman nawawala ang pagmamahal sa isang gabi.
Pero puwedeng dumating ang araw na mas pipiliin mong masaktan nang isang beses kaysa paulit-ulit na ipagpalit ang dignidad mo sa mga pangakong walang katiyakan.
“Gabriel,” mahina kong sabi, “hindi ako umaalis dahil hindi na kita mahal.”
Napatingin siya sa akin.
“Umaalis ako dahil sa sobrang pagmamahal ko sa’yo, nakalimutan ko nang mahalin ang sarili ko.”
Tatlong araw pagkatapos noon, tumawag ang ina ni Gabriel.
Noong una, nag-alangan akong sagutin.
Pero nang makita kong paulit-ulit siyang tumatawag, pinindot ko ang answer button.
“Andrea, anak, puwede ba tayong mag-usap?”
“Opo, Tita.”
“Sinabi sa akin ni Gabriel ang tungkol sa inyo.”
Tahimik akong nakinig.
“Bakit hindi mo sinabi sa amin?”
Napangiti ako nang mapait.
“Dahil po sinabi niyang hindi pa siya handa.”
Matagal na katahimikan ang sumunod.
“Dalawang taon?” tanong niya.
“Opo.”
“Dalawang taon ka niyang itinago?”
Hindi ko alam kung ano ang isasagot.
Pagkatapos ay narinig ko ang mahinang buntong-hininga niya.
“Anak, pasensiya ka na. Kung alam ko lang…”
“Tita, wala po kayong kasalanan.”
“Pero noong gabing iyon, naroon ka. At lahat kami, si Sofia ang tinutukso kay Gabriel.”
“Hindi n’yo naman po alam.”
“Pero dapat alam namin.”
Sandali siyang tumahimik.
“Sinabi rin sa akin ni Sofia ang nangyari sa parking area.”
Napahigpit ang hawak ko sa cellphone.
“Umalis na siya sa bahay namin. Sinabi niyang ayaw niyang maging dahilan para masaktan ang ibang babae.”
Hindi ako nagsalita.
“Alam mo, Andrea, matagal naming inisip na magiging mag-asawa silang dalawa. Pero nakalimutan naming tanungin kung iyon pa rin ba talaga ang gusto nila.”
May bigat ang boses niya.
“Mas lalo naming nakalimutang tanungin kung may ibang taong masasaktan sa mga inaasahan namin.”
Sa unang pagkakataon, hindi ko naramdaman na kailangan kong ipagtanggol ang sarili ko.
“Tita, salamat po.”
“Anak, kung may maitutulong ako…”
“Wala na po. Gusto ko lang magsimula ulit.”
Makalipas ang isang linggo, muling nagpakita si Gabriel sa apartment ko.
May hawak siyang isang maliit na kahon.
Pagbukas niya, nakita ko ang lumang tansong susi ni Sofia.
“Ibinalik niya,” sabi niya.
Tahimik akong nakatingin.
“Sinabi niyang hindi na niya kailangan.”
Hindi ako sumagot.
“Andrea, wala na kaming anumang dapat pag-usapan ni Sofia. Sinabi ko na rin sa pamilya ko na ikaw ang girlfriend ko.”
Ngumiti siya nang bahagya.
“Puwede na tayong magsimula ulit.”
Dati, iyon mismo ang pinapangarap kong marinig.
Ang maipakilala.
Ang mapili.
Ang hindi na kailangang magtago.
Pero habang nakatingin ako sa lalaking nasa harap ko, may isang tanong na paulit-ulit sa isip ko.
Kung hindi ako umalis, gagawin ba niya ang lahat ng ito?
“Gabriel,” tanong ko, “bakit ngayon?”
“Dahil ayokong mawala ka.”
“Pero noong naroon pa ako, hindi mo ako pinili.”
Napayuko siya.
“Alam kong nagkamali ako.”
“Naniniwala ako.”
Tumingin siya sa akin, tila nagkaroon ng pag-asa.
“Kung ganoon…”
“Pero hindi ibig sabihin na dahil nagsisisi ka, kailangan kong bumalik.”
Nawala ang ngiti niya.
“Andrea…”
“Alam mo kung ano ang pinakamasakit? Hindi iyong susi ni Sofia.”
Napatingin siya sa kahon.
“Hindi rin iyong mga biro ng pamilya mo.”
Huminga ako nang malalim.
“Ang pinakamasakit ay iyong sandaling kaya mo akong ipagtanggol, pero pinili mong patahimikin ako.”
Walang lumabas na salita sa bibig niya.
“Hindi ko kailangan ng lalaking kikilalanin lang ako kapag paalis na ako.”
Pumatak ang luha niya.
Sa dalawang taon naming pagsasama, bihira ko siyang makitang umiyak.
Ngunit sa pagkakataong iyon, hindi ko na naramdaman na responsibilidad kong alisin ang sakit niya.
“Patawarin mo ako,” bulong niya.
“Pinapatawad kita.”
Napatingin siya sa akin.
“Pero hindi na ako babalik.”
Dahan-dahan kong isinara ang pinto.
At sa unang pagkakataon, hindi ako naghintay kung hahabulin niya ako.
Lumipas ang tatlong buwan.
Bumalik ako sa mga bagay na matagal kong napabayaan.
Mas madalas akong nakipagkita sa mga kaibigan.
Naglaan ako ng oras sa trabaho.
Inayos ko ang maliit kong apartment at bumili ng bagong mga kurtina.
Sa unang pagkakataon, naglagay ako ng mga litrato sa sala nang hindi iniisip kung may makakakita at magtatanong kung sino ang kasama ko.
May mga gabing naaalala ko pa rin si Gabriel.
May mga umagang gusto kong buksan ang lumang usapan namin.
Pero hindi ko ginawa.
Hindi dahil madali na.
Kundi dahil alam kong hindi lahat ng nami-miss natin ay dapat nating balikan.
Isang hapon, habang nagliligpit ako ng lumang bag, may nakita akong maliit na keychain.
Wala na roon ang susi ng condominium ni Gabriel.
Pero may isang susi pa.
Ang susi ng sarili kong apartment.
Hinawakan ko iyon at biglang napangiti.
Dalawang taon akong naniwalang espesyal ako dahil binigyan ako ng isang lalaki ng susi ng bahay niya.
Akala ko, ibig sabihin noon ay may permanenteng lugar na ako sa buhay niya.
Pero natutuhan kong hindi nasusukat sa susi ang pagmamahal.
Hindi rin sa kung ilang gabi kayong magkasama.
Hindi sa kung gaano karaming pangako ang narinig mo.
Nasusukat iyon sa kung kaya ka niyang kilalanin at panindigan kahit may ibang taong nakatingin.
Noong gabing bumalik si Sofia, akala ko siya ang babaeng nanalo.
Akala ko ako ang babaeng natalo.
Pero ngayon, alam ko na.
Hindi pala kami dapat naglalaban para sa isang lugar sa tabi ni Gabriel.
Dahil ang tunay na pagmamahal ay hindi dapat isang paligsahan kung saan kailangang maghintay ang isang babae habang pinag-iisipan ng lalaki kung sino ang pipiliin niya.
At ako?
Hindi na ako naghihintay sa labas ng pinto ng kahit sino.
May sarili na akong tahanan.
May sarili akong buhay.
At higit sa lahat, natutuhan ko nang huwag ibigay sa ibang tao ang karapatang magpasya kung gaano ako kahalaga.
Dahil ang babaeng tunay na minamahal ay hindi kailangang itago, hindi kailangang makipag-agawan, at lalong hindi kailangang magmakaawa para lamang magkaroon ng lugar sa buhay ng lalaking nagsasabing mahal siya.
WAKAS.
