Sa Ikalimang Wedding Anniversary Namin, Hiniling ng Asawa Kong Maghiwalay Kami Para Pakasalan Niya ang Babaeng Ipinagkasundo sa Kapatid Niya!
PARTE 1: “HIWALAY MUNA TAYO. PAKAKASALAN KO ANG BABAENG NAKATAKDANG MAPANGASAWA NG KAPATID KO.”
“Magdiborsyo muna tayo, Sofia. Pakakasalan ko si Isabella para hindi na kailangang isakripisyo ng kapatid ko ang babaeng mahal niya.”
Iyon ang sinabi ng asawa kong si Adrian Montenegro habang nakaupo kami sa hapag-kainan, sa mismong gabi ng aming ikalimang wedding anniversary.
Akala ko noong una, nagbibiro siya.
Pero nang makita ko ang mga dokumentong inilapag niya sa mesa, biglang nanlamig ang buong katawan ko.
Nasa harapan ko ang mga papeles para sa aming paghihiwalay.
At sa ibabaw ng mga iyon, may maliit na sticky note na may sulat-kamay niya.
“March 18, next year. Kasal ulit tayo.”
Matagal kong tinitigan ang papel.
“Adrian, ano’ng ibig sabihin nito?”
Hinubad niya ang kaniyang coat at mahinahong umupo sa tapat ko.
“Magpapakasal na sina Marco at Bianca.”
Si Marco ang nakababatang kapatid niya. Si Bianca naman ang girlfriend nitong limang taon nang paulit-ulit na nakikipaghiwalay at nakikipagbalikan.
“Alam ko,” sagot ko.
“Pero ayaw ni Papa kay Bianca. Matagal nang may kasunduan ang pamilya namin at ang mga Villareal. Dapat pakasalan ni Marco si Isabella Villareal para matuloy ang partnership ng dalawang kumpanya.”
Huminga siya nang malalim.
“Kaya ako na ang papalit kay Marco.”
Napahawak ako sa gilid ng mesa.
“Papalit? Paano?”
“Ako ang pakakasal kay Isabella.”
Parang biglang tumigil ang mundo.
Nagniningas pa ang dalawang kandila sa gitna ng mesa. Nandoon ang roast chicken, pasta, at paborito niyang mango graham cake.
Dalawang oras kong inihanda ang lahat.
Pero ni isang kutsara, wala pa kaming naisasubo.
“Paano naman ako?” mahina kong tanong.
Lumapit si Adrian at hinawakan ang kamay ko.
“Temporary lang naman, Sofia.”
“Temporary?”
“Kapag maayos na ang kasal nina Marco at Bianca, gagawa ako ng paraan para matapos ang kasunduan namin ni Isabella. Pagkatapos, magpapakasal tayo ulit.”
Itinuro niya ang sticky note.
“O, nag-set na nga ako ng date para sa atin.”
Hindi ako makapaniwala.
Parang pinag-uusapan lamang namin kung kailan magbabakasyon.
Hindi ang pagtatapos ng limang taon naming pagsasama.
“Pumayag na ba si Isabella?”
“Pinag-uusapan na ng mga magulang namin.”
“Hindi iyon ang tanong ko. Siya mismo, pumayag na ba?”
Sandali siyang natahimik.
“Wala pa siyang final answer. Pero willing siyang makipag-meeting.”
Napatawa ako, kahit nangingilid na ang luha ko.
“Hindi pa nga pumapayag ang babae, pero handa mo nang hiwalayan ang asawa mo?”
Kumunot ang noo niya.
“Sofia, huwag kang maging emosyonal. Ito ang pinakamagandang solusyon.”
“Para kanino?”
“Para sa pamilya.”
“Kasama ba ako sa pamilyang sinasabi mo?”
Hindi siya agad sumagot.
Sa halip, inilapit niya ang isang folder.
“Nakalista diyan ang mga property na maiiwan sa iyo. Iyong condo, kotse, at savings natin. Sisiguraduhin kong hindi ka mahihirapan.”
Napatingin ako sa lalaking minahal ko mula noong dalawampu’t apat na taong gulang pa lamang ako.
Akala niya ba pera ang katumbas ng pagiging asawa?
“Sana tinanong mo muna kung papayag ako.”
“Sofia, asawa kita. Akala ko maiintindihan mo.”
At saka niya sinabi ang mga salitang lalong dumurog sa akin.
“Si Marco kasi, hindi kayang mawala si Bianca. Pero tayo? Matatag naman tayo. Kaya nating magtiis.”
Bago pa ako makasagot, may kakaibang nangyari.
May lumitaw na mga salitang tila lumulutang sa hangin, sa mismong harapan ko.
【GRABE! Napakabuting kuya ni Adrian! Isasakripisyo niya ang sarili niyang marriage para sa happy ending ng kapatid niya!】
Napakurap ako.
May kasunod pa.
【Finally! Makakapagpakasal na sina Marco at Bianca! Deserve nila ang happy ending pagkatapos ng limang taong paghihirap!】
【Kawawa naman si Adrian. Sana hindi maging selfish ang asawa niya.】
【Sofia? Sino ba siya? Supporting character lang naman siya sa love story na ito.】
Nanigas ako.
Supporting character?
Anong love story?
At paano nila nalalaman ang pangalan ko?
Habang nakatingin ako sa mga lumulutang na komento, may isa pang lumitaw.
【Hindi pa alam ni Sofia na sa orihinal na kuwento, hindi naman talaga siya babalikan ni Adrian.】
Biglang nanginig ang kamay ko.
Dahil ang sumunod na komento ay mas nakakatakot.
【At kapag nalaman niya kung sino talaga ang nagplano ng kasal kay Isabella, siguradong guguho ang buong pamilya Montenegro.】
PARTE 2: “AKALA KO ASAWA AKO. YUN PALA, AKO ANG PINAKAMADALING ISAKRIPISYO.”
Hindi ko alam kung ano ang mas nakakatakot.
Ang katotohanang gustong pakasalan ng asawa ko ang ibang babae?
O ang mga salitang lumulutang sa harapan ko na tila may mga taong nanonood sa buhay namin?
Pumikit ako nang mariin.
Pagmulat ko, naroon pa rin ang mga komento.
【Hayaan mo na, Sofia. Hindi ikaw ang bida.】
【Ang tunay na love story ay kina Marco at Bianca.】
【Kung mahal talaga niya si Adrian, dapat suportahan niya ang desisyon nito.】
Napatingin ako kay Adrian.
Abala siya sa kaniyang cellphone, tila naghihintay ng importanteng mensahe.
“Adrian,” tawag ko.
“Hmmm?”
“Kung sabihin kong ayaw kong makipaghiwalay, ano’ng gagawin mo?”
Ibinaba niya ang cellphone.
“Sofia, napagdesisyunan na namin ito.”
“Napagdesisyunan ninyo?”
“Oo. Nag-usap na kami ni Papa at ng mga abogado.”
“Kasama ba ako sa pag-uusap?”
Napabuntong-hininga siya.
“Huwag mo nang palakihin. Wala namang magbabago sa nararamdaman ko para sa iyo.”
Doon ko napagtanto ang isang bagay.
Sa lahat ng taong kailangang pumayag sa plano niya, ako lang ang hindi niya naisip tanungin.
Kahit ako ang legal niyang asawa.
Kahit buhay ko ang pinakamalaking maaapektuhan.
Limang taon na kaming kasal ni Adrian.
Nakilala ko siya sa isang publishing event sa Makati.
Freelance translator ako noon. Nagsasalin ako ng mga nobela, business documents, at international publications.
Si Adrian naman ang panganay ng pamilyang Montenegro, mga may-ari ng construction company at ilang luxury hotel sa Metro Manila at Cebu.
Hindi ko siya minahal dahil mayaman siya.
Minahal ko siya dahil sa mga simpleng bagay.
Noong unang taon naming mag-asawa, lagi niya akong dinadalhan ng mainit na gatas kapag inaabot ako ng madaling-araw sa pagsasalin.
Minsan, nagising ako nang alas-dos ng umaga at nakita ko siyang natutulog sa sofa ng home office ko.
Nang tanungin ko kung bakit hindi siya natulog sa kuwarto, ngumiti siya.
“Para hindi ka mag-isa habang nagtatrabaho.”
Iyon ang Adrian na pinakasalan ko.
Ang lalaking nagsabing hindi ko kailangang talikuran ang pangarap ko para maging mabuting asawa.
Pero unti-unting nagbago ang lahat.
Noong unang wedding anniversary namin, kinailangan niyang sunduin si Marco sa isang bar sa BGC dahil nag-away sila ni Bianca.
Noong ikalawang anniversary, sinamahan niya si Bianca sa ospital dahil nahimatay ito matapos makipaghiwalay kay Marco.
Noong ikatlo, kinansela niya ang flight namin papuntang Palawan dahil pinagbabantaan ni Marco ang ama nilang aalis siya sa kumpanya.
Noong ikaapat, mag-isa akong kumain sa restaurant na pina-reserve niya.
At ngayong ikalima?
Hinihingan niya ako ng paghihiwalay.
Lahat para sa iisang dahilan.
Si Marco at Bianca.
“Hindi ba sinabi ni Marco na kaya niyang talikuran ang kumpanya para kay Bianca?” tanong ko.
“Galit lang siya noong sinabi niya iyon.”
“Pero baka seryoso siya.”
“Hindi niya alam ang sinasabi niya,” sagot ni Adrian. “Lumaki siyang kumportable. Hindi niya alam kung paano mamuhay nang walang suporta ng pamilya.”
“Kung ganoon, bakit hindi ninyo hayaang matuto siya?”
Biglang tumigas ang ekspresyon ng asawa ko.
“Kuya ako, Sofia. Responsibilidad kong protektahan ang kapatid ko.”
“Pati ba sa sarili niyang mga desisyon?”
“Hindi mo maiintindihan.”
Apat na salitang iyon.
Hindi mo maiintindihan.
Ilang beses ko na iyong narinig?
Tuwing may kailangan ang pamilya niya, ako ang kailangang umintindi.
At ngayon, para bang kasalanan ko pang nasasaktan ako.
“Kung gusto mong tumulong kay Marco, tulungan mo siya,” sabi ko. “Pero huwag mong gawing responsibilidad ko ang sakripisyong ikaw ang pumili.”
Hindi siya sumagot.
Kinuha niya ang cellphone nang tumunog ito.
Nakita ko ang pangalan sa screen.
Bianca Reyes.
“Excuse me,” sabi niya.
Tumayo siya at lumabas sa balcony.
Hindi niya alam na bahagyang nakabukas ang sliding door.
“Ateng Bianca, relax,” narinig kong sabi niya. “Ako na ang bahala. Magiging maayos ang kasal ninyo ni Marco.”
May sinabi ang babae sa kabilang linya.
Sumagot si Adrian.
“Si Sofia? Ako na ang kakausap. Maiintindihan niya rin.”
Napatakip ako sa bibig.
Hindi pala ito unang beses na pinag-usapan nila ang paghihiwalay namin.
Pagbalik niya sa dining room, mukha pa siyang nagtataka kung bakit hindi ako ngumiti.
“Masaya si Bianca,” sabi niya. “Umiiyak nga siya sa tuwa.”
Tahimik akong tumingin sa kaniya.
“Masaya siya dahil hihiwalayan mo ako?”
“Masaya siya dahil makakapagpakasal sila ni Marco.”
“Pareho lang iyon, Adrian.”
Kinabukasan, nagtungo ako sa bahay ng biyenan ko sa Forbes Park.
Hindi para magmakaawa.
Gusto ko lang malaman kung gaano katagal nang pinagpaplanuhan ang buhay ko nang hindi ako kasama.
Pagpasok ko, nadatnan ko sina Marco at Bianca sa sala.
Magkahawak ang kamay nila.
“Sofia!” masayang bati ni Bianca.
Lumapit siya at niyakap ako.
“Ate, thank you talaga.”
Hindi ko siya niyakap pabalik.
“Para saan?”
“Sa pag-unawa. Sabi ni Kuya Adrian, okay na raw sa iyo.”
Napangiti ako nang mapait.
“Talaga?”
Tumango si Marco.
“Alam kong mahirap, Ate. Pero babawi kami sa inyo pagkatapos ng lahat.”
“Paano kayo babawi?”
Nagkatinginan sila.
“Basta, Ate. Hindi namin makakalimutan ang sacrifice mo.”
Sacrifice.
Napakadaling bigkasin kapag hindi ikaw ang mawawalan.
“Marco, handa ka bang magtrabaho nang walang pera ng pamilya mo?”
Napakurap siya.
“Ha?”
“Kung ayaw mong pakasalan si Isabella, umalis ka sa kumpanya. Maghanap ka ng sariling trabaho. Bumuo kayo ni Bianca ng sariling buhay.”
Nawala ang ngiti niya.
“Ate, hindi ganoon kasimple iyon.”
“Bakit?”
“May responsibilities ako sa company.”
“Kung ganoon, harapin mo.”
Biglang sumingit si Bianca.
“Ate Sofia, bakit parang galit ka sa amin? Hindi naman namin ginustong mangyari ito.”
Bago ako makasagot, may lumitaw na naman sa harapan ko.
【Ayan na! Lalabas na ang pagiging kontrabida ni Sofia!】
【Bakit niya pinahihirapan ang magkasintahan?】
Pero isang bagong komento ang nagpahinto sa paghinga ko.
【Sandali. Hindi ba si Bianca rin ang unang nagmungkahi na si Adrian ang pakasalan ni Isabella?】
Sinundan iyon ng isa pa.
【Oo! Siya ang nagsabi kay Marco na mayroon namang nakatatandang kapatid na puwedeng pumalit.】
Napatingin ako kay Bianca.
Nakasimangot siya habang nagpapahid ng luha.
“Ate,” sabi niya, “kung mahal mo talaga si Kuya Adrian, bakit hindi mo siya kayang suportahan?”
Napangiti ako.
“Bianca, may itatanong ako.”
“Ano iyon?”
“Sino ang unang nakaisip na si Adrian ang dapat pumalit kay Marco?”
Biglang natahimik ang sala.
Si Marco ang unang umiwas ng tingin.
At si Bianca?
Namutla siya.
Pag-uwi ko nang gabing iyon, pumasok ako sa home office namin.
Matagal ko nang hindi nabubuksan ang drawer kung saan nakalagay ang dati kong mga kontrata.
Doon ko nakita ang isang folder na may pangalan ng international publishing company.
Pacific Literary Group — Singapore.
Tatlong taon na ang nakalipas, inalok nila ako ng posisyon bilang senior literary translator.
Maganda ang suweldo.
May pagkakataong makapagtrabaho sa mga international publication.
Pero tinanggihan ko.
Dahil noong panahong iyon, kailangan ni Adrian ng tulong sa isang malaking corporate project.
Sinabi niyang anim na buwan lang.
Naging tatlong taon.
At habang tinitingnan ko ang lumang email, may bago akong natanggap na mensahe.
Mula sa dating editor kong si Ms. Ramirez.
Sofia, we have an opening for a regional translation director. Your previous work remains one of our strongest portfolios. Would you consider applying?
Matagal kong tinitigan ang screen.
Pagkatapos, may bagong komento na lumitaw.
【Wait. Hindi ba sa original ending, nawalan ng career si Sofia pagkatapos ng divorce?】
【Oo. Naghintay siya kay Adrian, pero hindi na ito bumalik.】
【At nang malaman niyang buntis na si Isabella, saka lang niya naintindihan na wala nang kasalang magaganap sa March 18.】
Bumilis ang tibok ng puso ko.
Buntis?
Hindi ko alam kung mangyayari talaga ang mga komentong iyon.
Pero biglang bumukas ang pinto ng office.
Nakatayo si Adrian.
May hawak siyang isa pang dokumento.
“Sofia, kailangan nating pirmahan ito bukas.”
“Ano na naman iyan?”
“Para mapabilis ang proseso.”
Kinuha ko ang papel.
At nang mabasa ko ang isang pahina, halos hindi ako makahinga.
Hindi lang pala paghihiwalay ang inihanda niya.
May kasama ring kasunduang pumipigil sa akin na magsalita tungkol sa kanilang pamilya.
At may nakasulat na kondisyon.
Kapag tumanggi ako, maaari nilang kuwestiyunin ang karapatan ko sa ilang ari-ariang pinaghirapan naming mag-asawa.
Tumingin ako kay Adrian.
“Alam mo bang kasama ito sa pinapapirmahan mo sa akin?”
Hindi siya makatingin nang diretso.
“Sofia, kailangan nating protektahan ang pangalan ng pamilya.”
Doon ko naramdaman na may mas malalim pang dahilan sa likod ng kasalang iyon.
At bago ako makapagsalita, may isang komento na lumitaw.
【Hindi pa niya alam. Hindi ang kasal nina Marco at Bianca ang tunay na dahilan kung bakit kailangang magpakasal ni Adrian kay Isabella.】
【Bukas, malalaman ni Sofia kung ano talaga ang itinago ng mga Montenegro sa loob ng tatlong taon.】
PARTE 3: “HINDI AKO PANSAMANTALANG ASAWA NA PUWEDE NINYONG IBALIK KAPAG TAPOS NA KAYONG GAMITIN AKO.”
“Adrian, tingnan mo ako.”
Nakatayo pa rin siya sa pintuan ng home office.
Hawak ko ang dokumentong gusto niyang papirmahan.
“Alam mo bang puwede kong mawala ang karapatan ko sa mga ari-ariang pinaghirapan natin kapag pinirmahan ko ito?”
“Sofia, standard agreement lang iyan.”
“Standard para kanino?”
“Para sa protection ng pamilya.”
Napatawa ako nang mahina.
“Pamilya. Pamilya na naman.”
Lumapit siya.
“Bakit ba lahat ng ginagawa ko, binibigyan mo ng masamang kahulugan?”
“Dahil lahat ng ginagawa mo, ako ang kailangang magbayad.”
Hindi siya nakasagot.
Inilapag ko ang dokumento sa mesa.
“Hindi ako pipirma hangga’t hindi ko nakakausap ang sarili kong abogado.”
Kumunot ang noo niya.
“Kailangan pa ba talaga iyon?”
“Oo. Dahil mukhang ikaw, may abogado. Ang pamilya mo, may abogado. Pati si Isabella, siguradong may abogado.”
Tumingin ako sa mga mata niya.
“Ako lang ang inaasahan ninyong basta na lang pumirma.”
Kinabukasan, nakipagkita ako sa dati kong kaklase sa kolehiyo na ngayon ay abogado, si Attorney Patricia Santos.
Dinala ko ang lahat ng dokumentong ibinigay ni Adrian.
Isa-isa niya iyong binasa.
At habang tumatagal, lalo siyang sumeseryoso.
“Sofia, huwag mong pipirmahan ito.”
“Ganoon ba kasama?”
“Hindi lang ito tungkol sa separation. May confidentiality provisions, property waivers, at mga kondisyong masyadong pabor sa Montenegro family.”
Ipinaliwanag niyang hindi basta-basta natatapos ang isang legal na kasal sa Pilipinas dahil lang gustong maghiwalay ng mag-asawa.
Ang ordinaryong legal separation ay hindi nagpapahintulot ng panibagong kasal. Ang annulment o declaration of nullity ay nangangailangan ng naaangkop na legal na batayan at proseso.
Ibig sabihin, hindi maaaring basta ipatupad ni Adrian ang plano niyang magpakasal kay Isabella sa loob lamang ng ilang buwan.
“Kung ganoon, bakit niya sinabing divorce lang?” tanong ko.
“Maaaring inaasahan nilang susunod ka na lang sa anumang legal na estratehiyang ihahain nila. Pero wala akong nakikitang dahilan para pumirma ka sa mga dokumentong ito nang walang buong paliwanag.”
Napaupo ako.
Limang taon akong naniwalang hindi ako lolokohin ni Adrian.
Pero ngayon, kailangan ko pang kumuha ng abogado para protektahan ang sarili ko mula sa asawa ko.
Hapon nang tumawag si Isabella Villareal.
Hindi kami close.
Ilang beses lang kaming nagkita sa mga charity dinner at company events.
“Sofia, puwede ba tayong magkita?”
Nagulat ako.
“Bakit?”
“May kailangan kang malaman. At mas mabuting sa akin mo marinig.”
Nagkita kami sa isang tahimik na café sa Makati.
Maayos siyang manamit, pero halatang puyat.
Pagkaupo niya, diretsahan siyang nagsalita.
“Hindi ako papayag na pakasalan si Adrian.”
Napatitig ako sa kaniya.
“Alam mo bang pinag-uusapan na ng mga magulang ninyo ang kasal?”
“Oo. At paulit-ulit ko nang sinabi na ayoko.”
“Kung ganoon, bakit nagpapatuloy pa rin sila?”
Nagbuntong-hininga si Isabella.
“Dahil hindi talaga kasal ang habol nila, Sofia.”
May inilabas siyang makapal na folder.
“Tatlong taon na ang nakalipas, nagkaproblema ang isang subsidiary ng Montenegro Holdings. May malaking proyekto silang muntik nang bumagsak dahil sa kakulangan ng pondo at mga kontratang hindi natupad.”
Tahimik akong nakinig.
“Pumasok ang kumpanya ng pamilya ko bilang investor. Pero may mga kondisyon. Isa na roon ang pagpapatatag ng partnership sa pagitan ng dalawang pamilya.”
“Sa pamamagitan ng kasal?”
“Isa iyon sa mga gustong gamitin ng mga matatanda bilang garantiya ng kanilang alyansa.”
Napahawak ako sa tasa.
“Pero bakit si Adrian?”
Dahan-dahang itinulak ni Isabella ang isang dokumento.
Nakita ko ang pangalan ng kumpanya.
Montenegro Infrastructure Solutions.
At sa ilalim nito, may pirma ni Adrian.
“Dahil siya ang namahala sa negosasyon noong panahong iyon,” sabi ni Isabella.
Biglang may bumalik sa alaala ko.
Tatlong taon na ang nakalipas, muntik kong tanggapin ang trabaho sa Singapore.
Pero pinigilan ako ni Adrian.
Sinabi niyang may malaking problema sa kumpanya.
Kailangan niya raw akong tulungan sa pagsasalin at pagrerepaso ng mga dokumentong Ingles para sa foreign investors.
Anim na buwang trabaho.
Walang bayad, dahil pamilya naman daw kami.
Ako ang nag-ayos ng dose-dosenang kontrata at proposal.
Ako ang nagpuyat para maabot ang deadline.
Ako rin ang tumanggi sa oportunidad na matagal kong pinangarap.
“Isabella,” nanginginig kong tanong, “may kinalaman ba ang mga dokumentong iyon sa investment ng pamilya ninyo?”
Tumango siya.
“Malaki.”
Parang may humigpit sa dibdib ko.
“Pero may mas malala pa,” dagdag niya.
Inilabas niya ang isang lumang email.
Nakasulat doon ang panukalang gawing bahagi ng corporate restructuring ang isang strategic marriage arrangement.
Ang nakalistang posibleng ikasal noon ay sina Marco at Isabella.
Pero sa isang kasunod na email, may komento mula kay Adrian.
If Marco refuses, we will discuss another arrangement to preserve the partnership.
Napatingin ako kay Isabella.
“Alam niya noon pa?”
“Oo, Sofia. Alam niyang maaaring siya ang kailangang pumasok sa arrangement kung hindi matutuloy ang kay Marco.”
Napapikit ako.
Tatlong taon.
Tatlong taon niyang alam na posibleng gamitin ang sarili niyang kasal bilang bahagi ng negosyo.
Pero ni minsan, hindi niya sinabi sa akin.
Nang gabing iyon, inipon ko ang lahat ng lakas ko at umuwi.
Nasa sala si Adrian kasama sina Marco at Bianca.
Mukhang naghahanda sila para sa isang masayang okasyon.
May wedding magazines sa mesa.
May listahan ng posibleng venue sa Tagaytay.
At may sample invitations.
Nang makita ako ni Bianca, agad siyang tumayo.
“Ate Sofia! Sakto, pinag-uusapan namin ang wedding date!”
Tiningnan ko ang listahan.
Parehong buwan kung kailan gustong pakasalan ni Adrian si Isabella.
“Masaya kayo?” tanong ko.
Ngumiti si Marco.
“Finally, Ate. Matatapos na rin ang problema.”
“Talaga?”
Inilapag ko ang folder sa mesa.
“Kung ganoon, may ilang tanong lang ako.”
Napatingin si Adrian sa folder.
Biglang nagbago ang mukha niya.
“Saan mo nakuha iyan?”
“Kay Isabella.”
Natahimik silang tatlo.
“Hindi siya papayag na pakasalan ka,” sabi ko.
“Pinag-uusapan pa namin—”
“Hindi, Adrian. Sinabi niya nang malinaw. Ayaw niya.”
Huminga ako nang malalim.
“At alam ko na rin ang tungkol sa investment agreement tatlong taon na ang nakalipas.”
Namutla si Marco.
Si Bianca naman ay biglang umupo.
“Kuya, ano’ng ibig sabihin nito?” tanong ni Marco.
Hindi sumagot si Adrian.
Kaya ako ang nagsalita.
“Ang ibig sabihin, hindi lang kayo ang dahilan kung bakit kailangang magpakasal si Adrian kay Isabella. May mga obligasyon sa negosyo ang pamilya ninyo na sinusubukan nilang ayusin sa pamamagitan ng panibagong marriage arrangement.”
“Hindi ganoon kasimple,” sabi ni Adrian.
“Kung ganoon, ipaliwanag mo.”
Tumayo siya.
“Sofia, ginawa ko ang lahat para protektahan ang kumpanya at ang pamilya natin.”
“Pamilya natin?”
Napailing ako.
“Alam mo kung ano ang pinakamasakit?”
Tahimik ang buong sala.
“Hindi iyong gusto mong pakasalan si Isabella.”
Nagsimulang tumulo ang luha ko.
“Ang pinakamasakit, tatlong taon mo nang alam na posibleng dumating ang araw na ito. Pero hinayaan mo akong magplano ng future natin. Hinayaan mo akong mangarap na bibili tayo ng bahay sa probinsiya. Na maglalakbay tayo kapag hindi na masyadong busy.”
Napahawak ako sa dibdib ko.
“At habang ginagawa ko iyon, may plano ka na palang puwede mong isantabi ang marriage natin kapag kailangan ng kumpanya.”
“Sofia—”
“Hindi pa ako tapos.”
Natahimik siya.
“Higit pa roon, ginamit mo ang trabaho ko para tulungan ang kumpanyang pinaglalaban mo ngayon. Tinanggihan ko ang Singapore dahil sinabi mong kailangan mo ako.”
“Alam kong malaki ang sakripisyo mo.”
“Hindi, Adrian. Hindi mo alam.”
Pinunasan ko ang mga luha ko.
“Dahil kung alam mo, hindi mo ako titingnan na parang isang bagay na puwedeng ipahiram at pagkatapos ay kunin ulit.”
Biglang nagsalita si Bianca.
“Ate, naiintindihan naming masakit. Pero sana isipin mo rin ang pinagdadaanan namin ni Marco.”
Napatingin ako sa kaniya.
“Bianca, may itatanong ako.”
Tumahimik siya.
“Kung ikaw ang asawa ni Adrian, papayag ka bang hiwalayan ka niya para makapagpakasal ang ibang tao?”
Hindi siya sumagot.
“Inaakala mong dakilang sakripisyo ang ginagawa ni Adrian dahil hindi ikaw ang isinasakripisyo.”
Nanginginig ang labi niya.
“Hindi ko naman sinabing—”
“Pero iminungkahi mo, hindi ba?”
Napatingin siya kay Marco.
At iyon na ang naging sagot.
“Ako ang nagsabi,” mahinang pag-amin ni Bianca. “Pero suggestion lang iyon. Akala ko kasi mas madaling ayusin ang marriage ninyo pagkatapos.”
Napatawa ako sa gitna ng luha.
“Mas madaling ayusin?”
Parang galing sa pelikula ang lahat.
Pero kami ang totoong masasaktan.
“Bianca, hindi damit ang kasal na puwedeng hubarin kapag hindi bagay sa okasyon.”
Walang nakapagsalita.
Sa unang pagkakataon, maging si Marco ay tila walang mahanap na dahilan.
Ilang araw ang lumipas.
Nagpatawag ng family meeting ang ama ni Adrian, si Don Roberto Montenegro.
Naroon ang mga abogado at ilang senior executives ng kumpanya.
Inasahan nilang darating ako para pumirma.
Pero ang dala ko ay sarili kong abogado.
At isang malinaw na desisyon.
“Hindi ako sasang-ayon sa anumang kasunduang hindi patas,” sabi ko.
Tumigas ang mukha ni Don Roberto.
“Alam mo bang maaaring maapektuhan ang libo-libong empleyado kapag bumagsak ang partnership?”
“Oo, Sir. Kaya dapat negosyo ang pag-usapan ninyo, hindi kung sinong asawa ang kailangang isakripisyo.”
Walang nakapagsalita.
Nagpatuloy ako.
“Kung may problema sa investment, ayusin ninyo ang investment. Kung may utang, pag-usapan ninyo ang obligasyon. Pero huwag ninyong gamitin ang kasal ng mga anak ninyo bilang collateral.”
Tumingin ako kay Marco.
“Kung mahal mo si Bianca, panindigan mo. Hindi mo kailangang gawing kawawa ang kapatid mo para patunayang totoo ang pagmamahalan ninyo.”
Pagkatapos, tumingin ako kay Adrian.
“At ikaw, kung gusto mong tumulong sa kapatid mo, may karapatan ka.”
Huminga ako nang malalim.
“Pero wala kang karapatang magdesisyon para sa akin.”
Dalawang linggo pagkatapos ng family meeting, bumalik ako sa pagtatrabaho.
Tinanggap ko ang alok na mag-apply para sa regional translation director position sa Singapore.
Dumaan ako sa mga interview at pagsusulit.
At makalipas ang ilang linggo, natanggap ako.
Noong araw na hawak ko ang job offer, umiyak ako.
Hindi dahil nalulungkot ako.
Kundi dahil pagkatapos ng maraming taon, may isang desisyong para lamang sa sarili ko.
Samantala, nagpatuloy ang usapan tungkol sa negosyong Montenegro at Villareal.
Hindi natuloy ang planong kasal nina Adrian at Isabella.
Sa halip, kinailangang harapin ng mga executive ang problema sa mga kontrata at financing.
Si Marco ay nagsimulang magtrabaho nang mas seryoso sa kumpanya.
Si Bianca naman ay hindi na masyadong nagsasalita tungkol sa sakripisyo.
Hindi ko alam kung magtatagal ang pagmamahalan nila.
At sa unang pagkakataon, hindi ko na iyon problema.
Isang gabi bago ako lumipad patungong Singapore, dumating si Adrian sa apartment na inuupahan ko.
Payat siya.
May malalalim na bilog sa ilalim ng mga mata.
“Sofia,” mahina niyang tawag.
Pinapasok ko siya.
Matagal kaming hindi nagsalita.
Pagkatapos, inilabas niya sa bulsa ang maliit na sticky note.
Iyong may petsang March 18.
“Naalala mo ito?”
“Oo.”
“Akala ko kapag nilagyan ko ng date, magiging panatag ka. Akala ko sapat nang malaman mong babalikan kita.”
Niyuko niya ang ulo.
“Hindi ko naisip na wala naman pala akong karapatang ipangako na maghihintay ka.”
Hindi ako nagsalita.
“Sofia, nagsisisi ako.”
Tumulo ang luha niya.
“Ginawa kong responsibilidad ang lahat ng problema ng pamilya ko. Pero nakalimutan kong may asawa akong kailangang alagaan.”
“Hindi mo ako nakalimutan, Adrian.”
Tumingin siya sa akin.
“Alam mong nariyan ako. Kaya inakala mong puwede akong laging maghintay.”
Napahikbi siya.
“May pagkakataon pa ba tayo?”
Matagal kong tiningnan ang mukha ng lalaking minsang naging tahanan ko.
Mahal ko siya.
Hindi nawawala sa isang gabi ang limang taon ng pagmamahal.
Pero hindi rin nabubura ng isang paghingi ng tawad ang limang taon ng paulit-ulit na pagpili sa iba.
“Hindi ko alam,” sagot ko.
“Naghihintay ako kung kailan mo ako mapapatawad.”
Umiling ako.
“Huwag mong gawing panibagong obligasyon ko ang paghihintay mo.”
Napayuko siya.
“Hindi ko kailangang magdesisyon ngayon kung babalikan kita o hindi. Ang alam ko lang, hindi na ako babalik sa dating buhay natin.”
Iniwan niya ang sticky note sa mesa.
Pagkaalis niya, pinulot ko iyon.
March 18.
Dati, akala ko ang petsang iyon ang magtatakda ng future ko.
Ngayon, isa na lamang itong petsang isinulat ng taong inakalang pag-aari niya ang mga desisyon ko.
Lumipas ang ilang buwan.
Nasa Singapore na ako.
May sarili akong apartment, trabaho, at mga bagong kaibigan.
Minsan, habang nagkakape ako pagkatapos ng isang meeting, may lumitaw na naman na mga komento sa harapan ko.
【Bakit hindi bumalik si Sofia? Nag-sorry naman si Adrian!】
【Sayang ang limang taon nilang marriage.】
【Pero bakit palaging babae ang inaasahang magpatawad?】
【Kung tunay siyang supporting character, bakit parang siya ang pinakamatapang sa lahat?】
Napangiti ako.
Hindi ko pa rin alam kung sino ang nagsusulat ng mga komentong iyon.
Hindi ko rin alam kung may nakatakdang ending ang kuwento ko.
Pero may isang bagay akong sigurado.
Hindi porke’t hindi ako ang bida sa kuwento ng ibang tao, wala na akong karapatang maging bida sa sarili kong buhay.
Binuksan ko ang laptop.
May bago akong manuscript na kailangang isalin.
Sa unang pahina, may isang pangungusap na nagpatigil sa akin.
“Love should never require someone to disappear so that another person can be happy.”
Matagal ko iyong tinitigan.
Pagkatapos, sinimulan kong isalin.
“Ang tunay na pagmamahal ay hindi dapat humiling na mawala ka sa sarili mong buhay para lamang sumaya ang ibang tao.”
At sa unang pagkakataon sa loob ng maraming taon, hindi ko na kailangang maghintay kung kailan ako pipiliin.
Dahil sa wakas, pinili ko na ang sarili ko.
WAKAS.
