SA IKATLONG BESES NA TANGKANG KITILIN NIYA ANG SARILI NIYA DAHIL SA ISANG BABAE, SA WAKAS AY BINITAWAN KO NA SIYA—PERO ANG HULING LIHIM NA NATUKLASAN KO BAGO AKO UMALIS AY TULUYANG BUMAGO SA LAHAT
Tatlong beses nang muntik mamatay si Adrian dahil hindi niya kayang mabuhay nang malayo sa ibang babae.
At tatlong beses ko rin siyang sinamahan sa ospital, hawak ang mga papeles ng pagpapagamot habang nanginginig sa takot.
Pero nang magising siya sa ikatlong pagkakataon, hindi ang pangalan ko ang unang binanggit niya.
Kundi ang pangalan ni Isabella.
Noong gabing iyon, tuluyan nang nadurog ang natitira kong pagmamahal.
Inihagis ko sa dibdib niya ang mga papeles mula sa ospital at napasigaw habang umiiyak.
“Kung hindi mo siya makasama, hindi mo na kayang mabuhay?! Ganoon na ba talaga kahalaga sa iyo ang babaeng iyon?!”
Maputla ang mukha ni Adrian Reyes. Hindi siya sumagot. Tahimik lamang siyang nakahiga, habang ang suwero sa kamay niya ay bahagyang gumagalaw.
Anim na buwan na ang nakalipas mula nang maaksidente siya sa isang liblib na kabundukan sa Benguet.
Nasa lugar siya noon para sa isang proyektong pang-imprastraktura nang biglang magkaroon ng malakas na pagguho ng lupa. Natabunan ang sinasakyan nilang sasakyan at ilang oras silang naipit sa ilalim ng mga bato at putik.
Kasama niya roon si Isabella Cruz, isang gurong boluntaryo na tumutulong sa komunidad.
Nakaligtas silang dalawa.
Pero pagkatapos ng aksidente, nagbago si Adrian.
Hindi na niya kayang matulog nang patay ang ilaw. Kinakabahan siya kapag sarado ang mga pinto. Minsan, kahit simpleng tunog ng kulog ay sapat para mawalan siya ng hininga.
Ayon sa doktor, nagkaroon siya ng matinding trauma.
Naintindihan ko iyon.
Kaya ginawa ko ang lahat para tulungan siyang gumaling.
Nagpalit ako ng trabaho para mas marami akong oras sa kanya. Sinamahan ko siya sa bawat konsultasyon, naghanap ng pinakamagaling na espesyalista sa Maynila, at siniguradong tama ang oras ng pag-inom niya ng gamot.
Pero unti-unti, napansin kong kay Isabella siya mas kumakapit.
Kapag ako ang lumalapit, madalas ay itinutulak niya ang kamay ko.
Pero kapag si Isabella ang tumatawag, agad siyang kumakalma.
Noong minsang makita ko silang magkatabi sa iisang kama, halos hindi ako makahinga.
Nang mapansin ako ni Adrian, dali-dali niyang inilayo ang sarili kay Isabella.
“Nina, pakinggan mo ako. Hindi ko alam kung bakit nangyari iyon. Hindi ko sinasadya.”
Paulit-ulit siyang humingi ng tawad.
At pinili kong maniwala.
Sinabi ko sa sarili kong may sakit lang siya. Hindi niya sinasadyang saktan ako. Hindi ibig sabihin na wala na siyang pagmamahal sa akin.
Tutal, anim na taon na kaming magkasintahan.
Tatlong linggo na lang sana bago ang kasal namin nang mangyari ang aksidente.
Kinansela namin ang lahat ng paghahanda. Itinabi ko ang wedding gown ko at ibinalik sa kahon ang mga imbitasyon.
Naghintay ako.
Pero ngayon, sa ikatlong pagkakataong isinugod siya sa ospital, si Isabella pa rin ang hinahanap niya.
Nang makumpirmang ligtas na siya, lumapit ako sa kama niya.
“Adrian, papayagan kong makita mo siya.”
Dahan-dahan siyang napatingin sa akin.
“Talaga?”
Dalawang salita lang iyon, pero para akong sinaksak.
Hindi ko na siya sinagot.
Sa halip, pinulot ko ang mga papeles sa sahig at tinawagan si Isabella.
Agad siyang sumagot.
“Kumusta si Adrian?”
“Gising na siya. Gusto ka niyang makita. Pumunta ka rito.”
Sandaling natahimik ang kabilang linya.
“Pero hindi ba sinabi mong ayaw mo nang magkita kami?”
“Nagbago na ang isip ko.”
Pagkatapos kong ibaba ang tawag, binuksan ko ang lumang mensahe ng propesor ko sa unibersidad.
Tatlong buwan na ang nakalipas, inalok niya akong sumali sa isang research project sa Davao na tatagal nang dalawang taon.
Tinanggihan ko iyon noon dahil ayaw kong iwan si Adrian.
Ngayon, nagpadala ako ng bagong mensahe.
“Ma’am, available pa po ba ang puwesto sa proyekto?”
Mabilis ang naging sagot.
“Oo. Kailangan naming makumpirma ang pagdating mo sa Lunes.”
Anim na araw na lang.
“Nina.”
Napalingon ako.
Inilahad ni Adrian ang kamay niya.
Lumapit ako at hinawakan iyon. Marahan niyang hinaplos ang pulsuhan ko, gaya ng dati niyang ginagawa tuwing gusto niya akong suyuin.
“Kapag gumaling na ako, ituloy na natin ang kasal natin. Ha?”
Tumingin ako sa kanya.
“Pagalingin mo muna ang sarili mo.”
Hindi ko na tinanong kung kailan.
Makalipas ang apatnapung minuto, dumating si Isabella.
Nang marinig ni Adrian ang pagbukas ng pinto, bigla niyang hinigpitan ang pagkakahawak sa kamay ko.
Pero hindi dahil ayaw niyang umalis ako.
Dahil nakita niya si Isabella.
“Isabella…”
Namumula na agad ang mga mata ng babae.
Dahan-dahan kong inalis ang kamay ko sa pagkakahawak ni Adrian.
“Mag-usap muna kayo. Kukuha lang ako ng mainit na tubig.”
Lumabas ako ng silid.
Sa pasilyo ko lang napansing ang dala ko pala ay ang lalagyang may lugaw na niluto ko para sa kanya madaling-araw.
Dalawang kutsara lang ang nakain niya.
Naupo ako sa upuan at binuksan ang telepono ko.
May bagong mensahe ang propesor ko.
“Sigurado ka na ba? Dalawang taon kang mawawala sa Maynila. Hindi ka basta-basta makakauwi.”
Sumagot ako.
“Oo po. Handa na akong umalis.”
Makalipas ang ilang minuto, bumalik ako sa silid.
Bahagyang nakabukas ang pinto.
Sa maliit na siwang, nakita ko si Isabella na nakaupo sa tabi ni Adrian. Marahan niyang hinahaplos ang likod nito habang nakasandal ang ulo niya sa balikat ng babae.
Nakapatong ang mga kamay ni Adrian sa kumot.
At sa unang pagkakataon sa loob ng anim na buwan, mukha siyang payapa.
Hindi ako pumasok.
Tumalikod ako at naupo sa kabilang dulo ng pasilyo.
Maya-maya, lumapit sa akin ang isang nars na ilang buwan nang nakakakilala sa akin.
“Ma’am, bakit hindi po muna kayo magpahinga? Kayo na lang po palagi ang nag-aasikaso sa kanya.”
Ngumiti ako nang pilit.
“Okay lang po.”
Pero bago siya umalis, bigla siyang huminto.
“Nina, may itatanong lang sana ako.”
Tumingin ako sa kanya.
“May alam po ba kayo tungkol sa unang rekord ng aksidente ni Sir Adrian? Kasi may isang bagay sa medical file niya na hindi tugma sa mga kuwento niya.”
Nanlamig ang mga kamay ko.
Inilabas niya ang isang kopya ng lumang dokumento mula sa folder.
Pagkatapos, marahan niyang itinuro ang isang pangalan sa ilalim ng tala ng emergency contact.
Hindi pangalan ni Isabella ang nakasulat.
Hindi rin pangalan ko.
At nang mabasa ko ang pangalan at ang petsa kung kailan ito unang inilagay sa rekord, napagtanto kong may isang bagay tungkol sa aksidente na hindi kailanman sinabi sa akin ni Adrian.

PART 2 – FULL STORY PARA SA WEBSITE
“Nina, tingnan n’yo po muna ito.”
Iniabot sa akin ng nars ang dokumento.
Nanginginig ang mga daliri ko habang binabasa ang bawat linya.
Nakasaad doon ang unang medical assessment ni Adrian matapos siyang mailigtas mula sa pagguho ng lupa.
Advertisement
Sa ilalim ng emergency contact, nakasulat ang pangalan ni Isabella Cruz.
Hindi iyon ang ikinagulat ko.
Ang mas ikinagulat ko ay ang petsa.
Ayon sa dokumento, si Isabella ang humiling na siya ang manatiling pangunahing taong kokontakin tungkol sa kalagayan ni Adrian.
At may isa pang tala.
“Patient expresses severe distress when separated from accompanying female companion. Requests her presence during treatment.”
“Normal lang po bang ganoon?” tanong ko sa nars.
Nag-alinlangan siya bago sumagot.
“Ma’am, hindi ko po alam ang buong kuwento. Pero may ilang pagkakataon na napansin naming mas lumalala ang pagkabalisa niya kapag hindi niya nakikita si Ma’am Isabella.”
Advertisement
Ibinaba ko ang dokumento.
“Salamat.”
Hindi ko na siya tinanong pa.
Hindi ko kailangang malaman kung bakit ganoon ang nararamdaman ni Adrian.
Ang kailangan kong malaman ay kung hanggang kailan ko ipagpapatuloy ang pagsasakripisyo ng sarili ko para sa isang taong hindi na ako kayang piliin.
Nang bumalik ako sa silid, magkatabi pa rin sina Adrian at Isabella.
Nang makita niya ako, agad siyang umayos ng upo.
“Nina, saan ka nagpunta?”
“Kinausap ko lang ang nars.”
Napatingin siya sa lalagyang dala ko.
“May pagkain ka ba?”
Inilagay ko iyon sa maliit na mesa.
“May lugaw. Kung gusto mong kumain.”
“Salamat.”
Wala na siyang ibang sinabi.
Hindi niya man lang tinanong kung kumain na ako.
Noon, kahit abala siya sa trabaho, palagi niyang naaalalang magtanong kung nakapag-almusal ako.
Ngayon, parang estranghero na lang kami sa iisang silid.
“Nina,” tawag ni Isabella.
Huminto ako.
“Salamat sa pagpayag mong makita ko siya.”
Tumango ako.
“Walang anuman.”
“Alam kong mahirap ito para sa iyo.”
Tiningnan ko siya.
“Kung alam mo pala, bakit hindi ka lumayo?”
Natahimik siya.
Maging si Adrian ay napatingin sa akin.
“Huwag mo siyang sisihin,” mabilis na sabi nito. “Wala siyang ginawang masama.”
Napangiti ako nang mapait.
“Adrian, hindi ko siya sinisisi. Ikaw ang kausap ko.”
Hindi siya nakasagot.
Lumabas ako at hindi na bumalik hanggang gabi.
Kinabukasan, dumating ako para dalhin ang mga gamot niya at ang mga papeles na kailangang pirmahan.
Nandoon pa rin si Isabella.
Nang makita niya ako, agad siyang tumayo.
“May kailangan akong sabihin sa iyo.”
“Sabihin mo.”
Tumingin siya kay Adrian bago muling humarap sa akin.
“Sa tingin ko, hindi na dapat ako pumunta rito.”
Tahimik akong tumango.
“Kung iyon ang gusto mo.”
“Hindi dahil ayaw kong makita siya. Natatakot lang akong lalo kayong masaktan.”
Napabuntong-hininga ako.
“Isabella, hindi mo kailangang ipaliwanag ang lahat sa akin. Hindi na kita pipigilan. Pero sana, huwag mong ipagkamali na dahil pumapayag akong makita mo siya ay wala na akong nararamdaman.”
Namasa ang mga mata niya.
“Pasensya na.”
Hindi ako sumagot.
Sa mga sumunod na araw, naging mas kalmado si Adrian.
Patuloy siyang ginagamot. Mas maayos na ang tulog niya at unti-unting nabawasan ang matinding pagkabalisa.
Pero may isang bagay na hindi nagbago.
Hinahanap pa rin niya si Isabella.
Minsan, nagigising siya sa kalagitnaan ng gabi at tinatanong kung nasaan ito.
Minsan naman, kapag may tawag siya mula sa ospital, ako ang unang tinatanong kung maaari ko bang tawagan si Isabella.
At sa bawat pagkakataon, mas lalo akong nananahimik.
Hanggang isang umaga, sinabi ng doktor na maaari na siyang ipagpatuloy ang paggamot sa bahay.
Ako ang nag-asikaso ng lahat.
Inayos ko ang mga reseta, binayaran ang natitirang bayarin at kinausap ang espesyalista tungkol sa susunod niyang mga appointment.
Nang matapos ako, nakita kong may hawak siyang maliit na kahon.
“Binili ko ito para sa iyo.”
Binuksan ko iyon.
Isang simpleng singsing.
“Adrian…”
“Alam kong napabayaan kita nitong mga nakaraang buwan. Pero gusto kong bumawi. Kapag maayos na ako, gusto kong ituloy natin ang kasal.”
Tinitigan ko ang singsing.
Dati, sapat na ang ganitong simpleng bagay para mapaiyak ako sa saya.
Ngayon, wala na akong maramdaman.
“Salamat.”
“Isusuot mo?”
Ibinalik ko ang singsing sa kahon.
“Sa ngayon, hindi muna.”
Nawala ang ngiti niya.
“Nina, galit ka pa rin ba sa akin?”
“Hindi.”
“Kung ganoon, bakit parang ang layo mo na?”
Tumingin ako sa kanya.
“Dahil matagal na akong lumalayo, Adrian. Ngayon mo lang napansin.”
Hindi siya nakapagsalita.
Dumating ang Linggo.
Isang araw bago ang pag-alis ko patungong Davao.
Maaga akong pumunta sa bahay para kunin ang natitirang mga gamit ko.
Anim na taon akong nanirahan sa bahay na iyon kasama si Adrian.
Sa sala, nakasabit pa rin ang litrato namin noong unang anibersaryo namin.
Sa kusina, naroon pa ang tasa na binili niya para sa akin.
At sa aparador, nakasabit pa rin ang damit na isusuot ko sana sa araw ng kasal namin.
Isa-isa kong inilagay ang mga damit ko sa maleta.
Wala akong balak magdala ng maraming gamit.
Sapat na ang ilang damit, mga dokumento at mga aklat na kailangan ko sa proyekto.
Habang inaayos ko ang huling kahon, narinig kong bumukas ang pinto.
“Nina?”
Si Adrian iyon.
Hindi ko alam kung paano siya nakalabas ng ospital nang hindi ko nalalaman.
Nakatayo siya sa may pintuan, hawak ang isang supot ng gamot.
“Bakit ka nag-iimpake?”
“May pupuntahan ako.”
“Saan?”
“Davao.”
Natigilan siya.
“Para saan?”
“Tinanggap ko ang research project na tinanggihan ko noon.”
Ilang segundo siyang nakatitig sa akin.
“Hanggang kailan?”
“Dalawang taon.”
“Nina, hindi ka puwedeng umalis ngayon. Kailangan pa kita.”
Napahinto ako sa paglalagay ng mga damit.
“Adrian, may mga doktor ka na. May pamilya ka. May mga taong puwedeng tumulong sa iyo.”
“Pero ikaw ang fiancé ko.”
Dahan-dahan akong napalingon.
“Fiancé mo?”
Tumango siya.
“Oo. At gusto kong magpakasal tayo.”
Napangiti ako nang walang saya.
“Alam mo ba kung ilang beses kong narinig iyan sa loob ng anim na buwan?”
Hindi siya sumagot.
“Tuwing magigising ka, si Isabella ang hinahanap mo. Kapag natatakot ka, siya ang gusto mong makita. Kapag hindi mo siya makontak, halos hindi ka na makahinga.”
“Nina, may sakit ako.”
“Alam ko.”
“Kung alam mo, bakit hindi mo maintindihan?”
Napahawak ako sa gilid ng maleta.
“Dahil naiintindihan ko, Adrian. Matagal na kitang naiintindihan. Pero sino ang uunawa sa akin?”
Natahimik siya.
Ilang sandali pa, inilabas niya ang telepono niya.
“Kung aalis ka, tatawagan ko si Isabella. Kailangan ko siyang makausap.”
Hindi ko siya pinigilan.
Sa halip, tumabi ako para bigyan siya ng espasyo.
At sa unang pagkakataon, hindi ako nasaktan nang marinig ko ang pangalan nito.
Kinagabihan, may kumatok sa pinto.
Si Isabella iyon.
Hindi siya nag-iisa.
May dala siyang lumang folder at isang maliit na envelope.
“Nina, kailangan nating mag-usap.”
Pinapasok ko siya.
Umupo siya sa sofa at inilapag ang folder sa mesa.
“May bagay akong matagal nang gustong sabihin sa iyo.”
Tiningnan ko ang folder.
“Ano iyan?”
“Mga dokumento mula sa aksidente.”
Binuksan niya iyon.
May ilang larawan ng sasakyan, mga rekord ng rescue operation at mga medical report.
“Alam mo bang bago kami natabunan, nakatawag na si Adrian sa akin?”
Umiling ako.
“Sinabi niyang natatakot siya. Nang gumalaw ang lupa, sinubukan niyang iligtas ako.”
Huminga siya nang malalim.
“Pero hindi lang iyon ang dahilan kung bakit naging malapit kami.”
Tumingin ako sa kanya.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
Inilabas niya ang isang lumang voice recorder.
“May bagay akong hindi ko kayang sabihin noon dahil natatakot akong lalo siyang masaktan.”
Pinindot niya ang isang pindutan.
Narinig namin ang mahinang boses ni Adrian.
“Isabella… kung hindi ako makalabas dito, sabihin mo kay Nina na mahal na mahal ko siya. Huwag mong hayaang maghintay siya sa akin habambuhay.”
Napahawak ako sa bibig ko.
Nagpatuloy ang recording.
“At sabihin mo rin sa kanya na huwag niyang sisihin ang sarili niya. Hindi niya kasalanan ang nangyari sa akin.”
Tumigil ang recording.
Napatingin ako kay Isabella.
“Matagal mo na itong hawak?”
Tumango siya.
“Oo. Nasa akin ang recording dahil ako ang tumulong sa rescue team na makuha ang telepono niya. Pero hindi ko alam kung paano ko sasabihin sa iyo.”
“Kung ganoon, bakit mo siya hinayaang umasa sa iyo?”
Napayuko siya.
“Dahil pagkatapos ng aksidente, pareho kaming natakot. Kapag inaatake siya ng panic, ako ang naroon. Naramdaman kong may responsibilidad akong tulungan siya. Pero habang tumatagal, naging mahirap na rin para sa akin.”
Sandali siyang natahimik.
“Hindi ko siya mahal gaya ng pagmamahal mo sa kanya. At hindi ko gustong maging dahilan para mawala ang relasyon ninyo.”
Napahawak ako sa folder.
“Kung ganoon, bakit hindi mo sinabi agad?”
“Sinubukan ko. Pero tuwing sinasabi kong dapat kang magpatuloy sa sarili mong buhay, lalo siyang nababalisa. Natatakot siyang iwan siya ng lahat.”
Napapikit ako.
Sa wakas, may paliwanag na ang ilang bagay na matagal kong hindi maintindihan.
Hindi pala simpleng pagtataksil ang lahat.
May trauma. May takot. May pagkakapit sa taong naging kasama niya sa pinakamasamang sandali ng buhay niya.
Pero hindi ibig sabihin noon ay kailangan kong manatili at maubos.
“Isabella,” mahinahon kong sabi, “salamat sa pagsasabi sa akin.”
Tumayo siya.
“May isa pa akong gustong sabihin. Hindi mo kailangang manatili para lang patunayan na mahal mo siya.”
Nang makaalis siya, matagal akong nakaupo sa sala.
Hindi ko alam kung umiiyak ba ako dahil sa sakit o dahil sa wakas ay nakahanap ako ng dahilan para huminga nang maluwag.
Kinabukasan, maaga akong naghanda para sa biyahe.
Nasa harap na ako ng pintuan nang dumating si Adrian.
“Nina, huwag ka munang umalis.”
Namumula ang mga mata niya.
May hawak siyang maliit na kahon.
“May gusto akong ibigay sa iyo.”
Binuksan niya iyon.
Nandoon ang singsing na ibinigay niya sa akin noong nakaraang araw.
“Alam kong nasaktan kita. Alam kong hindi sapat ang paghingi ko ng tawad. Pero gusto kong subukan ulit.”
Tumingin ako sa kanya.
“Adrian, mahal pa rin kita.”
Bahagyang nagliwanag ang mukha niya.
Pero ipinagpatuloy ko ang sinabi ko.
“Mahal kita, pero hindi na ako puwedeng mabuhay na umiikot lang sa sakit mo. Hindi ko na kayang isakripisyo ang sarili ko para lang hindi ka matakot.”
Nanginginig ang labi niya.
“Kung aalis ka, paano ako?”
“Magpagaling ka. Sundin mo ang doktor mo. Matutong harapin ang mga takot mo. Pero gawin mo iyon para sa sarili mo, hindi dahil may taong kailangang manatili sa tabi mo.”
“Nina…”
“Anim na taon kitang pinili, Adrian. Sa pagkakataong ito, kailangan ko namang piliin ang sarili ko.”
Dahan-dahan kong inalis ang singsing na matagal ko nang suot at inilagay iyon sa ibabaw ng kahon.
Hindi ko ito itinapon.
Hindi ko rin kinalimutan ang mga masasayang araw namin.
Ibinabalik ko lamang ang isang pangakong hindi na namin kayang tuparin.
“Magpaalam ka sa akin nang maayos,” bulong niya.
“Nagpaalam na ako kagabi.”
Kinuha ko ang maleta ko at lumabas.
Hindi niya ako hinabol.
At sa unang pagkakataon, hindi na ako lumingon.
Dalawang taon ang lumipas.
Naging matagumpay ang research project sa Davao. Natapos namin ang pag-aaral at nakapaglunsad ng programang tumulong sa mga komunidad na madalas maapektuhan ng pagguho ng lupa.
Naging abala ako sa trabaho, nakilala ang mga bagong kaibigan at unti-unting natutong ngumiti nang hindi kailangang pilitin ang sarili.
Isang hapon, nakatanggap ako ng mensahe mula sa dating nars ni Adrian.
Nalaman kong mas maayos na ang kalagayan niya.
Patuloy siyang nagpapagamot at natututo nang harapin ang trauma. Hindi na niya kailangang umasa kay Isabella sa bawat pagkakataong kinakabahan siya.
Nagpadala rin siya ng mensahe.
Adrian:
Nina, patawad sa lahat. Ngayon ko lang naintindihan na hindi lang pala ako ang nasaktan noong mga panahong iyon. Sana masaya ka na.
Matagal kong tinitigan ang mensahe.
Pagkatapos ay sumagot ako.
Masaya na ako. Sana ikaw rin.
Iyon lang.
Walang pangakong magkikita kami.
Walang usapang tungkol sa kasal.
Wala ring tanong kung maaari pa bang ibalik ang dati.
Makalipas ang ilang buwan, nakatanggap ako ng isang sobre mula sa dati naming apartment.
Nasa loob ang lumang litrato namin noong unang anibersaryo.
Sa likod nito, may sulat-kamay ni Adrian.
“Nina, noong una, akala ko ang pinakamahalagang bagay ay ang taong tumulong sa akin noong muntik na akong mamatay. Hindi ko napansin na habang inililigtas ko ang sarili ko, unti-unti naman kitang hinahayaang malunod sa sakit. Salamat sa anim na taon. Sana mapatawad mo ako balang araw.”
Hindi ako umiyak.
Inilagay ko ang litrato sa isang kahon kasama ng iba pang alaala.
Hindi ko kailangang sunugin ang nakaraan para makapagsimula ulit.
Dahil natutunan kong may mga taong maaari mong mahalin nang buong puso, pero hindi ibig sabihin na kailangan mong manatili sa tabi nila habang nawawala ang sarili mo.
Minsan, ang pinakamahirap na desisyon ay hindi ang maghintay hanggang gumaling ang taong mahal mo.
Kundi ang tanggapin na hindi mo kailangang masaktan araw-araw para lang mapatunayan na tunay ang pagmamahal mo.
At sa wakas, pagkatapos ng mahabang panahon, hindi na ako naghihintay na piliin ako ni Adrian.
Dahil natutunan ko nang piliin ang sarili ko.
