SINAMPAL NG ASAWA SA HARAP NG KANYANG INA PARA MAPURI ITO NG NANAY NIYA—NGUNIT PAGKALIPAS NG 14 ORAS, NAPALUHOD SIYA SA HARAP NG ISANG WALANG LAMANG BAHAY DAHIL MAY ISANG BAGAY SIYANG HINDI ALAM

SINAMPAL NG ASAWA SA HARAP NG KANYANG INA PARA MAPURI ITO NG NANAY NIYA—NGUNIT PAGKALIPAS NG 14 ORAS, NAPALUHOD SIYA SA HARAP NG ISANG WALANG LAMANG BAHAY DAHIL MAY ISANG BAGAY SIYANG HINDI ALAM

Hindi ako umiyak nang sampalin ako ng sarili kong asawa sa harap ng kanyang ina.

Hindi rin ako sumigaw nang utusan pa siya ng biyenan kong dagdagan ang lakas ng kanyang pananakit.

 

Pero nang makita kong nakatingin siya sa kanyang ina na parang batang naghihintay ng papuri matapos akong saktan, may isang bagay sa loob ko ang tuluyang namatay.

 

At kinabukasan, wala nang natira sa bahay na iyon kundi ang mga gamit na hindi ko pag-aari.

 

Ako si Marielle Santos, 32 taong gulang. Tatlong taon na akong kasal kay Roberto Villanueva, isang lalaking dati kong inakalang magiging katuwang ko sa buong buhay ko.

Nakatira kami sa isang dalawang-palapag na bahay sa Quezon City kasama ang kanyang ina na si Doña Lourdes.

 

Sa loob ng tatlong taon, ako ang nagbayad sa mga bayarin, bumili ng mga kagamitan, nagluto, naglinis at nag-asikaso sa lahat ng pangangailangan nila.

 

May trabaho ako bilang accountant sa isang pribadong kumpanya. Si Roberto naman ay nagtatrabaho sa isang kompanya ng construction.

 

Hindi kami mayaman, pero sapat ang kinikita namin para mamuhay nang maayos.

 

Ang problema, simula nang tumira sa amin ang kanyang ina, para bang naging kasalanan ko na ang bawat pisong ginagastos ko.

 

Nang araw na iyon, humingi lang ako ng dalawang araw na pahinga para samahan ang sarili kong ina sa ospital.

 

Matagal nang sumasakit ang tuhod nito, at kailangan na nitong magpatingin sa espesyalista.

 

Ngunit nang marinig iyon ni Doña Lourdes, ibinagsak niya ang kutsara sa mesa.

 

“Anong klaseng asawa ka? Imbes na unahin ang pamilya ng asawa mo, pera pa ng bahay na ito ang gusto mong gastusin sa nanay mo!”

 

“Ma, sarili ko pong sweldo ang gagamitin ko,” mahinahon kong sagot.

 

“Sweldo mo? Kasal ka na kay Roberto! Wala ka nang sariling pera. Lahat ng kinikita mo, para sa pamilya ninyo!”

 

Tumingin ako sa asawa ko.

 

Nakatutok lang siya sa cellphone niya.

 

“Roberto, sabihin mo naman sa mama mo na may karapatan din akong tulungan ang nanay ko.”

 

Dahan-dahan siyang tumingala.

 

“Tama na, Marielle. Huwag mo nang kontrahin si Mama.”

 

“Pero wala naman akong ginagawang masama.”

 

Doon nagsimulang lumakas ang boses ng biyenan ko.

 

Sinumbatan niya ako tungkol sa pagkain, paglilinis, at maging sa kawalan namin ng anak. Para bang lahat ng problema sa buhay niya ay kasalanan ko.

“Roberto! Hindi mo ba kayang disiplinahin ang asawa mo?”

 

Tumayo ang asawa ko.

 

“Marielle, ilang beses ko bang sasabihin sa iyo na huwag mong galitin si Mama?”

 

“Hindi ko siya ginagalit. Gusto ko lang—”

 

Hindi ko naituloy ang sasabihin ko.

 

Biglang dumapo ang palad niya sa kaliwang pisngi ko.

 

Napalingon ang mukha ko sa lakas ng sampal. Tumama ang balikat ko sa mesa at nahulog ang baso sa sahig.

 

Naramdaman ko ang pait ng dugo sa aking bibig.

 

Napahawak ako sa pisngi ko.

 

Pero ang mas masakit ay hindi ang ginawa niya.

 

Kundi ang sumunod niyang ginawa.

 

Lumingon siya sa kanyang ina.

 

Parang naghihintay ng pagsang-ayon.

 

Ngumiti si Doña Lourdes.

 

“Ayan! Ganyan dapat. Hindi dapat hinahayaang sumagot-sagot ang babae.”

 

Umupo siya sa sofa at muling kumagat sa hawak niyang peach pie.

 

“Mas malakas pa sana. Kapag hindi mo tinuruan ngayon, habang buhay kang hindi niyan susundin.”

 

Akala ko ay titigil na si Roberto.

 

Pero sa halip, lumapit siya sa akin.

 

“Narinig mo si Mama?”

 

Tumingin ako sa kanya.

 

“Talaga bang kaya mo akong saktan para lang mapasaya siya?”

 

Hindi siya sumagot.

 

Sa halip, itinaas niya ulit ang kamay niya.

 

Mas malakas ang ikalawang sampal.

 

Napaupo ako sa sahig. Tumama ang likod ng ulo ko sa gilid ng mesa.

 

Ilang segundo akong hindi makagalaw.

 

Nang makabawi ako, nakita kong nakatingin na naman siya sa kanyang ina.

 

At nakangiti si Doña Lourdes.

 

“Ngayon, ganyan ang tunay na lalaki.”

 

Hindi ako umiyak.

 

Dahan-dahan akong tumayo, pinulot ang isang hikaw na nahulog sa sahig, at pumasok sa kuwarto.

 

Isinara ko ang pinto.

Doon ko unang inilabas ang cellphone ko.

Tinawagan ko ang matalik kong kaibigang si Ana.

“Marielle? Bakit parang iba ang boses mo?”

“Nasaktan ako.”

“Anong nangyari?”

“Sinampal ako ni Roberto. Dalawang beses. Sa harap ng nanay niya.”

Natahimik siya sandali.

“Nasaan ka ngayon?”

“Sa kuwarto.”

“Makinig ka sa akin. Huwag kang lumabas nang mag-isa. Tatawag ako ng tulong.”

Pagkatapos ng tawag, kumuha ako ng maliit na bag at nilinis ang sugat sa labi ko.

Binuksan ko ang aking laptop.

May isang folder doon na matagal ko nang hindi binubuksan.

Nakalagay ang pangalan nito: HOUSE DOCUMENTS.

Sa loob ay naroon ang titulo ng bahay, mga resibo, bank records, at mga dokumentong nagpapatunay kung sino talaga ang may-ari ng lahat ng bagay sa loob nito.

Tatlong taon kong tiniis ang pangmamaliit ng mag-ina.

Tatlong taon kong hinayaang isipin nilang nakikitira lamang ako sa kanilang pamilya.

Pero may isang katotohanang hindi nila kailanman naintindihan.

Ang bahay na iyon ay hindi pag-aari ni Roberto.

At hindi rin iyon pag-aari ng kanyang ina.

Kinabukasan, alas-sais ng umaga, dumating si Ana kasama ang isang maliit na truck at ilang taong tutulong sa akin.

Hindi ako nakipagtalo.

Hindi ako nag-iwan ng mahabang paliwanag.

Isa-isa naming inilabas ang lahat ng gamit na binili ko gamit ang sarili kong pera.

Ang refrigerator.

Ang washing machine.

Ang telebisyon.

Ang sofa.

Ang hapag-kainan.

Pati ang mga kurtinang ako mismo ang nagbayad at nagpakabit.

Nang magising si Doña Lourdes at makita ang nangyayari, halos mawalan siya ng boses.

“Anong ginagawa mo?!”

“Kinukuha ko lang po ang mga gamit ko.”

“Roberto! Gising! Tingnan mo ang ginagawa ng asawa mo!”

Lumabas ang asawa ko mula sa kuwarto, gusot ang damit at halatang hindi makapaniwala.

“Marielle, itigil mo iyan! Hindi mo puwedeng kunin ang mga gamit sa bahay!”

Hindi ako sumagot.

Inabot ko lamang sa kanya ang isang sobre.

Nang buksan niya iyon at makita ang unang dokumento, namutla ang mukha niya.

Ngunit hindi pa iyon ang pinakamalaking sorpresa.

Dahil may isa pang papel sa loob ng sobre na magpapabago sa buong buhay niya.

At nang mabasa niya ang pangalan sa dokumentong iyon, bigla siyang napaatras.

“Marielle… ano’ng ginawa mo?”

Ngumiti ako nang bahagya.

“Ang ginawa ko lang ay kunin ang matagal nang sa akin.”

PART 2 – BUONG KUWENTO PARA SA WEBSITE

Hindi ko na hinintay na matapos basahin ni Roberto ang mga dokumento.

Alam kong darating ang araw na ito. Matagal ko na itong pinaghandaan, kahit hindi ko kailanman inakalang aabot kami sa ganito.

Ang bahay na tinitirhan namin ay binili ko dalawang taon bago kami ikasal.

Advertisement

Ipinamana sa akin ng yumaong ama ko ang perang ginamit ko bilang paunang bayad. Ang natitirang halaga ay binayaran ko mula sa sarili kong ipon at sahod.

Nasa pangalan ko ang titulo.

Hindi ko iyon ipinangalandakan kay Roberto noong nagsisimula pa lang kami. Hindi ko rin kailanman ginamit ang bahay para iparamdam sa kanya na mas mataas ako.

Noong ikinasal kami, pinili kong ipamuhay ang lahat bilang mag-asawa.

Nang magretiro ang kanyang ina at wala nang sariling tirahan, ako pa mismo ang nag-alok na patirahin siya sa amin.

Advertisement

Akala ko, magiging masaya ang pagkakaroon ng isang malaking pamilya.

Hindi ko alam na balang araw, ang kabutihang iyon ang gagamitin nila para alipustahin ako.

“Marielle, ano itong dokumento?” nanginginig na tanong ni Roberto.

“Titulo ng bahay.”

“Alam kong bahay natin ito!”

“Sa pangalan ko ang titulo, Roberto. Hindi mo ba naaalala? Ipinakita ko sa iyo ang dokumento noong bumili ako.”

“Pero mag-asawa tayo!”

“Oo. Pero hindi ibig sabihin noon na puwede mo akong saktan.”

Sumingit ang kanyang ina.

“Napakaarte mong babae! Dahil lang sa bahay, akala mo kung sino ka na!”

Hindi ko siya pinatulan.

Sa halip, ipinakita ko ang mga resibo ng mga gamit na inilabas namin.

Bawat isa ay may pangalan ko at patunay ng pagbabayad mula sa sarili kong bank account.

Hindi ko kinuha ang mga gamit ni Roberto. Hindi ko rin ginalaw ang mga personal na pag-aari ng kanyang ina.

Ang kinuha ko ay ang mga bagay na ako mismo ang bumili.

Nang lumabas ang huling kahon, halos wala nang laman ang sala.

Ang natira na lamang ay ilang damit, personal na gamit nila, at ang mga muwebles na pag-aari ni Roberto.

“Talagang iiwan mo kami sa ganitong kalagayan?” sigaw ni Doña Lourdes.

Huminto ako sa may pintuan.

“Ma’am, hindi ko po kayo iniwan nang walang dahilan. Tatlong taon ko kayong inalagaan. Pero kahapon, habang sinasaktan ako ng anak ninyo, kayo pa ang humihingi na dagdagan niya ang lakas ng kanyang kamay.”

Hindi siya nakasagot.

“Hindi ko po kailangang manatili sa isang bahay kung saan kailangan kong magtiis ng pananakit para lang matawag na mabuting manugang.”

Lumapit si Roberto.

“Huwag kang umalis. Pag-usapan natin ito.”

Tumingin ako sa namumula kong pisngi.

“Kahapon, noong sinampal mo ako, may pagkakataon kang tumigil. Noong ikalawang beses mo akong sinaktan, may pagkakataon ka pa ring humingi ng tawad. Pero ang ginawa mo, tumingin ka muna sa nanay mo para malaman kung sapat na ang ginawa mo.”

Napayuko siya.

“Nagkamali ako.”

“Ang pagkakamali ay hindi paulit-ulit na pananakit.”

Lumabas ako ng bahay kasama si Ana.

Bago tuluyang umalis, iniwan ko sa ibabaw ng mesa ang isang kopya ng dokumento at isang sulat.

Hindi iyon banta.

Isa lamang itong pormal na abiso na kailangan nilang maghanap ng ibang matitirhan sa loob ng panahong pinahihintulutan ng batas. Makikipag-ugnayan ang abogado ko para maayos ang lahat at hindi na magkaroon ng panibagong gulo.

Hindi ko rin nakalimutang magtungo sa ospital para ipasuri ang aking mga pinsala at kumuha ng medical certificate.

Pagkatapos noon, dumiretso ako sa Women and Children Protection Desk upang iulat ang pananakit sa akin at alamin ang mga legal na hakbang na maaari kong gawin.

Hindi ako nagpunta roon para gumanti.

Nagpunta ako dahil ayokong may susunod pang babaeng makaranas ng ganoon.

Kinagabihan, tumuloy ako sa condominium ni Ana.

Doon ko unang naramdaman ang katahimikang matagal ko nang hinahanap.

Walang sumisigaw.

Walang nanunumbat.

Walang naghihintay na magkamali ako para magkaroon ng dahilan upang pagalitan.

Pero hindi pa tapos ang lahat.

Alas-diyes ng gabi, nagsimulang tumawag si Roberto.

Una, isang tawag.

Pagkatapos, lima.

Sampu.

Dalawampu.

Hindi ko sinagot.

Nagpadala rin siya ng sunod-sunod na mensahe.

“Marielle, umuwi ka na.”

“Nagagalit lang si Mama kanina.”

“Alam mong hindi ko sinasadya.”

“Miss na kita.”

Pagkatapos ay nagpadala siya ng voice message.

“Please, mahal. Hindi ko alam kung paano ko aayusin ang bahay. Wala na kaming refrigerator. Wala na kaming washing machine. Pati telebisyon, kinuha mo.”

Napapikit ako.

Wala siyang binanggit tungkol sa sugat ko.

Wala siyang tinanong kung masakit pa ang ulo ko.

Ang iniisip niya ay ang mga gamit na nawala sa kanya.

Hindi ko na siya sinagot.

Kinabukasan, alas-siyete ng umaga, nakatanggap ako ng tawag mula sa kapitbahay naming si Aling Cora.

“Marielle, anak, alam mo ba ang nangyari rito?”

“Ano po iyon?”

“Kanina pa nagwawala ang biyenan mo. Sinasabi niyang ninakawan mo raw sila. Pero may isa pa akong gustong sabihin.”

“Ano po?”

“Si Roberto, nakaluhod sa gitna ng sala. Umiiyak habang may kausap sa telepono. Paulit-ulit niyang sinasabi na bumalik ka raw.”

Napatingin ako sa orasan.

Eksaktong labing-apat na oras na ang lumipas mula nang tuluyan akong umalis.

Nakaluhod siya sa isang bahay na halos wala nang laman.

Ngunit hindi iyon ang dahilan kung bakit ako nakaramdam ng kakaibang lungkot.

Naalala ko ang unang taon ng aming pagsasama.

Noong wala pa sa bahay ang kanyang ina, si Roberto mismo ang naghahanda ng almusal para sa akin. Kapag pagod ako sa trabaho, siya ang nagmamasahe sa aking mga paa.

Minsan, nang magkasakit ako, buong gabi siyang nagbantay sa tabi ko.

Saan napunta ang lalaking iyon?

O baka ngayon ko lang nakita kung sino talaga siya kapag kailangan niyang mamili sa pagitan ng asawa at ina?

“Aling Cora, huwag na po kayong mag-alala. Maayos lang po ako.”

Ibinaba ko ang tawag.

Pagkaraan ng ilang minuto, nagpadala si Roberto ng bagong mensahe.

“Marielle, pumunta ka rito. Hindi ko kayang mabuhay nang wala ka.”

Hindi ko iyon pinansin.

Binuksan ko ang contact details niya at pinindot ang block.

Hindi ko na kailangang pakinggan ang parehong pangakong narinig ko nang maraming beses.

Makalipas ang dalawang araw, nagpunta si Roberto sa opisina ko.

Nakita ko siya sa reception area habang naglalakad ako palabas ng elevator.

Hindi siya katulad ng dating Roberto na laging maayos ang buhok at plantsado ang damit.

Namumugto ang kanyang mga mata. Gusot ang polo niya at halatang ilang gabi nang hindi nakakatulog.

“Marielle!”

Humakbang siya palapit sa akin.

“Please, limang minuto lang. Pakinggan mo ako.”

Tumingin ang security guard sa amin. Sinabihan ko siyang maayos lang ang lahat at maaari kaming mag-usap sa loob ng reception area.

“Anong kailangan mo?” tanong ko.

Lumunok siya.

“Umuwi ka na. Hindi na kita sasaktan.”

Hindi ako sumagot.

“Pinagsisihan ko na ang ginawa ko. Alam kong mali ako.”

“At ang nanay mo?”

Napayuko siya.

“Galit lang siya. Matanda na siya. Hindi niya alam ang sinasabi niya.”

“Pero alam mo ang ginagawa mo, Roberto. Hindi ka bata. Ikaw ang pumili na saktan ako.”

“Marielle, huwag mo naman akong iwan dahil lang doon.”

Napatingin ako sa kanya.

“Dahil lang doon?”

Nanginig ang boses ko.

“Dalawang beses mo akong sinampal. Tumama ang ulo ko sa mesa. At ang unang ginawa mo pagkatapos, tumingin ka sa nanay mo para malaman kung proud siya sa iyo.”

Napaluha siya.

“Sorry.”

“Kung talagang nagsisisi ka, dapat noon ka pa humingi ng tawad. Hindi ngayong wala ka nang magamit sa bahay.”

Umiling siya.

“Hindi pera at gamit ang iniisip ko.”

“Kung ganoon, bakit refrigerator at washing machine ang laman ng mga mensahe mo?”

Wala siyang naisagot.

Inilabas ko ang isang kopya ng medical certificate at ang dokumentong inihanda ng abogado ko.

“Ito ang susunod nating pag-uusapan. Sa pamamagitan ng abogado. Hindi na ako makikipagtalo sa iyo.”

“Talaga bang sisirain mo ang kasal natin?”

“Roberto, hindi ako ang sumira nito. Hindi ko piniling manakit ng taong nangakong poprotektahan ko.”

Umalis ako nang hindi na lumilingon.

Makalipas ang isang linggo, nalaman kong hindi pala nag-iisa ang ginawa sa akin ni Doña Lourdes.

Tumawag si Ana isang gabi.

“Marielle, may gusto akong sabihin sa iyo. May nakausap akong dating kapitbahay ninyo.”

“Ano iyon?”

“May mga pagkakataon daw na naririnig nilang sinisigawan ka ng biyenan mo. Minsan, sinasabihan ka raw niyang walang silbi at dapat kang turuan ng asawa mo.”

Tahimik akong nakinig.

“At may isang bagay pa. Sinabi raw ni Roberto sa isang kaibigan niya na kapag hindi ka sumunod, kailangan ka lang daw niyang takutin para matuto kang makinig.”

Napahawak ako sa noo.

Ibig sabihin, hindi basta isang sandaling pagkawala ng kontrol ang nangyari.

May paniniwala siyang tama lang na kontrolin ako.

At ang mas masakit, tinanggap niya ang paniniwalang iyon dahil pinayagan siyang gawin iyon ng kanyang ina.

Hindi ko na kailangang alamin pa ang lahat ng detalye.

Sapat na ang nangyari sa akin para malaman kong hindi ligtas ang pagbabalik.

Sa tulong ng abogado ko, ipinagpatuloy ko ang mga legal na hakbang laban sa pananakit sa akin. Siniguro ko ring maayos ang lahat ng dokumento tungkol sa bahay at sa mga personal kong pag-aari.

Hindi ko hinangad na mawalan sila ng tirahan sa isang iglap. Ang nais ko lamang ay maibalik ang karapatan kong mamuhay nang walang takot sa sarili kong tahanan.

Nang dumating ang itinakdang panahon, lumipat si Roberto at ang kanyang ina sa ibang matitirhan.

Hindi na ako nakipagkita sa kanila nang personal.

Ang lahat ng kailangang pag-usapan ay idinaan sa abogado.

Makalipas ang tatlong buwan, bumalik ako sa bahay.

Sa unang pagkakataon matapos ang lahat, ako na lamang ang laman ng tahanang minsan kong pinangarap na maging masayang pamilya.

Pininturahan ko ang sala.

Pinalitan ko ang kurtina.

Bumili ako ng bagong hapag-kainan at isang maliit na sofa na kasya para sa akin at sa aking mga kaibigan.

Sa dating puwesto ng telebisyon, naglagay ako ng maliit na estante para sa mga libro.

Isang Linggo ng umaga, dumating ang nanay ko.

Nang makita niya ang aking mukha, bigla niya akong niyakap.

“Anak, mabuti at nakangiti ka na ulit.”

Napayakap din ako sa kanya.

“Ma, sorry. Hindi ko agad naintindihan na hindi pala pagmamahal ang pagtitiis sa lahat.”

Hinaplos niya ang aking buhok.

“Hindi mo kailangang humingi ng tawad sa akin. Ang mahalaga, pinili mong iligtas ang sarili mo.”

Nang araw ding iyon, sinamahan ko siya sa ospital para ipasuri ang kanyang tuhod.

Habang naghihintay kami sa resulta ng pagsusuri, napansin kong nakangiti siya.

“Alam mo, anak, matagal ko nang gustong sabihin sa iyo na proud ako sa iyo.”

“Talaga po?”

“Oo. Hindi dahil may sarili kang bahay o magandang trabaho. Proud ako dahil kahit maraming beses kang nasaktan, hindi mo hinayaang mawala ang pagkatao mo.”

Napaluha ako.

Hindi ko namalayang iyon pala ang mga salitang matagal ko nang gustong marinig.

Hindi ko kailangang patunayan ang halaga ko sa isang lalaking kayang manakit sa akin.

Hindi ko kailangang magpakabuti sa mata ng isang biyenang hindi naman ako kayang respetuhin.

At higit sa lahat, hindi ko kailangang manatili sa isang kasal para lamang masabing buo ang isang pamilya.

Makalipas ang ilang buwan, tuluyan nang natapos ang aming pagsasama sa pamamagitan ng legal na proseso.

May mga araw pa ring naaalala ko ang nangyari.

May mga gabing nagigising ako dahil sa panaginip tungkol sa dalawang sampal na iyon.

Pero unti-unti, natutunan kong hindi ko kasalanan ang pananakit na ginawa sa akin.

Isang gabi, habang nag-aayos ako ng mga dokumento sa aking mesa, nakita ko ang lumang litrato namin ni Roberto noong araw ng aming kasal.

Matagal ko iyong tinitigan.

Pagkatapos, inilagay ko iyon sa isang kahon.

Hindi ko kailangang sunugin ang nakaraan para makapagsimula ulit.

Kailangan ko lamang tanggapin na hindi lahat ng taong nangakong mamahalin ka ay marunong magmahal.

At kung may isang bagay akong natutunan sa lahat ng nangyari, iyon ay ito:

Ang tahanan ay hindi ang lugar kung saan kailangan mong tiisin ang pananakit para manatili. Ang tunay na tahanan ay lugar kung saan ligtas kang maging sarili mo.

Noong araw na sinampal ako ni Roberto para mapasaya ang kanyang ina, akala nilang natalo nila ako.

Hindi nila alam na iyon pala ang araw na tuluyan kong pinili ang sarili ko.

At labing-apat na oras pagkatapos nilang mawalan ng mga gamit, ako naman ang nakahanap ng isang bagay na matagal ko nang nawala.

Ang kapayapaan ko.