Tatlong taon ko siyang inalagaan na akala ko pipi, pero sa gitna ng nasusunog na kotse, ako ang itinulak niya para iligtas ang best friend ko.
Bahagi 3
Narinig ko mismo kung paano niya ako ikinukumpara kay Liza sa kusina namin, at doon ko tuluyang naintindihan na hindi ako ang mahal niya kundi ang pag-aalaga ko.
Pagkatapos ng gabing iyon, hindi na ako bumalik sa dati naming kuwarto. Lumipat ako sa maliit na spare room sa condo namin sa Quezon City. Doon ko inilagay ang unan ko, ang mga gamot ko, at ang envelope na may divorce agreement. Hindi ako umalis agad dahil hilom pa ang lalamunan ko at kailangan ko pang ayusin ang mga papeles ko. Pero sa loob ng bahay na iyon, hiwalay na kami.
Sa umaga, nagising ako sa amoy ng lugaw. Nasa labas ng pinto ng spare room si Miguel, may dalang tray. Nag-sign siya, “Kumain ka muna. Mainit pa.”
Hindi ako sumagot ng sign. Kumuha ako ng papel at nagsulat ako, “Salamat. Iiwan mo na lang sa mesa.”
Tinitigan niya ako. Gusto niyang pumasok, gusto niyang magpaliwanag, pero hindi ko binuksan ng malaki ang pinto. Iniwan niya ang tray at umalis. Kumain ako mag-isa. Hindi na ito bago sa akin. Tatlong taon na akong kumakain mag-isa. Ang pinagkaiba lang ngayon, hindi na ako umaasa na may magsasalita sa harap ko.
Noong hapon, habang tulog si Miguel sa sofa, kinuha ko ulit ang tablet. Hindi para saktan ang sarili ko. Gusto ko lang linawin ang totoo. Binuksan ko ang Messenger niya at binilang ko ang mga voice message kay Liza.
Hindi lang dose-dosenang beses. Mahigit isang daan. May good morning na may kasamang tawa. May good night na may kasamang kanta. May kuwento tungkol sa ulan sa Quezon City, sa traffic sa EDSA, sa bagong coffee shop sa baba. Lahat ng maliliit na bagay na sinabi niyang nakakainis kapag ako ang nagsasabi.
At nang tiningnan ko ang petsa, nanlamig ako. Ang pinakaunang voice message ay walong buwan na ang nakalipas.
Walong buwan na ang nakalipas. Walong buwan na pala siyang nakakapagsalita.
Naaalala ko pa ang walong buwan na iyon. Nakaupo kami sa study room. Hawak ko ang pronunciation card. Paulit-ulit kong sinasabi, “A——na—— Miguel, sundan mo ako.”
Tinitingnan lang niya ako. Tahimik. Parang nahihirapan. Parang hindi pa kaya. At ako, naawa ako. Sabi ko, “Ayos lang, dahan-dahan lang tayo. Hihintayin kita.”
Hindi ko alam na sa gabing iyon din, pagkatapos kong matulog, nagsesend siya ng voice message kay Liza. Malinaw ang boses niya. Malambing. Buo.
Hindi ako sumigaw. Hindi ako nagbasag ng gamit. Umupo lang ako sa sahig ng spare room at pinunasan ko ang mga luha ko. Masakit pa rin ang lalamunan ko, pero mas malinaw na ang isip ko kaysa kahapon.
Kinabukasan, mag-isa akong pumunta sa ospital para sa check-up. Sinabi ng doktor na gumagaling na ang sugat ko. Kailangan ko lang magpahinga ng boses at huwag pilitin. Tumango ako. Hindi ako nagkuwento tungkol kay Miguel. Hindi ko kailangan ng awa ng iba. Gusto ko lang gumaling.
Pagbalik ko sa condo, nandoon si Liza. May dala siyang prutas. Nakangiti siya, parang walang nangyari. “Ana, kumusta ka na? Nag-alala ako sa iyo.”
Tiningnan ko siya. Maganda siya, maayos manamit, mabait ang boses. Siya ang best friend ko. Siya rin ang babaeng tinawag ni Miguel sa gitna ng apoy.
Pinaupo ko siya sa sofa. Hindi ako nagsalita. Nagsulat ako sa papel, “Ayos lang ako. Salamat sa pagdalaw.”
Tumayo siya at kumuha ng baso sa kusina. Alam niya kung nasaan ang mga baso. Alam niya kung nasaan ang kutsara. Alam niya kung saan nakalagay ang asukal. Hindi siya nagtanong. Hindi siya naghanap. Kabisado niya ang kusina namin.
Doon ako mas nasaktan. Hindi dahil nagseselos ako sa baso. Kundi dahil naintindihan ko, matagal na siyang komportable sa bahay na ako ang nag-aalaga.
Umupo siya ulit at nagsabi, “Buti na lang at nandito si Miguel. Ang bait niya, inaalagaan ka niya.”
Tinitigan ko siya. Gusto kong tanungin kung alam niya. Gusto kong tanungin kung kailan niya nalaman na nakakapagsalita si Miguel. Kaya nagsulat ako, “Liza, kailan mo nalaman na nakakapagsalita na si Miguel?”
Natigilan siya. Napahawak siya sa laylayan ng damit niya. “Ana, hindi ko…”
Nagsulat ulit ako, “Huwag kang magsinungaling sa akin. Please.”
Tumulo ang luha niya. “Mga pitong buwan na. Noong una, nagulat din ako. Sabi niya, huwag ko raw sabihin sa iyo. Gusto ka raw niyang sorpresahin. Akala ko talaga sorpresahin ka niya.”
Pitong buwan. Pitong buwan niyang alam. Pitong buwan akong nagtuturo ng pagbigkas sa isang lalaking nakakapagsalita na.
Hindi ako nagalit kay Liza nang malakas. Pagod na ako sa malakas na galit. Nagsulat lang ako, “Salamat sa pagsabi ng totoo.”
Nang gabing iyon, hindi ako makatulog. Nakaupo ako sa spare room, naririnig ko sila sa kusina. Nagsasalita si Miguel. Malinaw na malinaw. Tumatawa siya. Tumatawa rin si Liza.
Sabi ni Miguel, “Si Liza kasi, tahimik kausap. Hindi siya makulit.”
Sabi ni Liza, “Huwag kang ganyan, kawawa si Ana.”
Sabi ni Miguel, “Si Ana, siya ang nag-aalaga ng bahay. Ikaw ang gusto kong kausap. Iba kayo.”
Iyon na ang katotohanan. Hindi ako ang mahal niya. Ang pag-aalaga ko ang mahal niya. Ako ang taga-luto, taga-linis, taga-hintay. Si Liza ang taga-kuwentuhan, taga-tawanan, taga-kantahan.
Hindi ako pumasok sa kusina. Hindi ako nag-iskandalo. Bumalik ako sa kama at niyakap ko ang unan ko. Umiyak ako, pero tahimik lang. Hindi na ako umiiyak para pakinggan niya. Umiiyak ako para mailabas ang huling pag-asa ko.
Kinabukasan, hinarap ko si Miguel. Nakaupo siya sa mesa, nag-sign siya, “Kumain ka na ba?”
Hindi ako nag-sign. Inilapag ko ang papel sa harap niya. Nakasulat doon, “Kailan ka pa nakakapagsalita?”
Namutla siya. Nag-sign siya, “Ana, hindi mo naiintindihan.”
Nagsulat ako ulit, mas mabilis, “Naiintindihan ko. Walong buwan na. May voice message ka kay Liza walong buwan na ang nakalipas.”
Nanginginig ang mga kamay niya. Sa wakas, bumulong siya. Sa unang pagkakataon sa loob ng tatlong taon, narinig ko siyang magsalita sa harap ko nang hindi para kay Liza. “Ana, natakot ako.”
“Natakot ka saan?” Nagsulat ako, kahit nanginginig ang kamay ko.
Sabi niya, “Natakot ako na kapag nagsalita ako, magbabago ang lahat. Nasasanay na ako na inaalagaan mo ako. Kapag nagsalita ako, baka hindi mo na ako alagaan.”
At pagkatapos, sinabi niya ang pinakamasakit, “At saka, ang ingay mo kasi. Pag ikaw ang kausap ko, hindi ako makahinga.”
Tinitigan ko siya. Tatlong taon akong nagsalita para sa aming dalawa dahil akala ko hindi siya makapagsalita. Ngayon, ang ingay ko raw ang dahilan kung bakit ayaw niya akong kausapin.
Nagsulat ako, “Hindi ingay ang tawag sa pag-aalaga. Ang tawag doon, pagmamahal. Pero hindi mo iyon naintindihan.”
Umiyak siya. Totoo ang mga luha niya, nakikita ko. Pero hindi na ako natunaw. Kasi naalala ko ang gabing may tatlong lalaki sa labas ng pinto. Umiyak din siya noon, pero hindi pa rin siya nagsalita para sa akin.
Sabi niya, “Ana, mahal kita. Maniwala ka.”
Nagsulat ako, “Kung mahal mo ako, bakit si Liza ang kinakantahan mo? Bakit ako ang itinulak mo sa kotse?”
Hindi siya nakasagot. Yumuko lang siya.
Simula noon, hindi na ako nagluto para kay Miguel. Kumakain ako mag-isa sa spare room. Hindi ako naglalaba ng damit niya. Hindi ako nagpapaalala ng gamot niya. Hindi dahil naghihiganti ako. Kundi dahil kailangan kong alagaan ang sarili ko.
Nagsimula akong magsulat ng journal. Hindi para kay Miguel. Para sa akin. Isinusulat ko kung ano ang kinain ko, kung ano ang naramdaman ko, kung ano ang gusto kong gawin bukas. Maliliit na bagay, pero sa akin na.
Isang gabi, binuksan ko ang bank app ko. Tiningnan ko ang ipon ko. ₱150,000. Ipon ko iyon mula sa sarili kong trabaho. Hindi iyon galing kay Miguel. Hindi iyon galing sa allowance niya. Sa akin iyon.
Doon ako nagdesisyon ng isang maliit pero mahalagang bagay. Ililipat ko ang ₱150,000 sa sarili kong account na ako lang ang may hawak. Kukunin ko ang lahat ng ID ko, ang kopya ng mga papeles ng condo, at ang divorce agreement. Ilalagay ko sila sa isang bag na ako lang ang may hawak.
Hindi ako magnanakaw. Hindi ako magtatago ng pera na hindi akin. Poprotektahan ko lang ang pinaghirapan ko. Hindi ko na hahayaang ako pa rin ang mag-aalaga habang ako ang iniiwan sa katahimikan.
Nang sabihin ko kay Miguel na aayusin ko na ang mga papeles ko, nataranta siya. Nagsalita siya, malinaw na malinaw, “Ana, magsasalita na ako ngayon. Araw-araw na tayong mag-uusap. Huwag mo akong iwan.”
Tinitigan ko siya at nagsulat ako, “Huli na. Ang pagsasalita mo ngayon ay hindi makakabura ng tatlong taon na katahimikan.”
Pumasok ako sa spare room at ni-lock ko ang pinto. Sa papel, nagsulat ako ng isang pangungusap at idinikit ko sa salamin, “Hindi na ako maghihintay.”
Noong gabing iyon, tumingin ako sa bintana. Kita ko ang mga ilaw ng Quezon City. Masakit pa rin ang lalamunan ko. Masakit pa rin ang puso ko. Pero mas malinaw na ang isip ko.
Hindi pa tapos ang lahat. Hindi pa ako nakakaalis. Hindi pa pirmado ni Miguel ang papeles. Pero alam ko na, hindi na ako ang Ana na maghihintay sa boses na ayaw ibigay sa akin.
Salamat sa pagbabasa hanggang dito Nasa comments section na ng page ang susunod na bahagi. I-click ang “View all comments” para mabasa ang Bahagi 4
Bahagi 4
Sa harap nina Liza at Mara, sa wakas ay nagsalita si Miguel at inamin niya ang lahat, pero ako na ang pumili kung paano magtatapos ang kuwento namin.
Isang linggo pagkatapos ng pag-uusap namin sa kusina, nag-text ako kay Mara Villanueva. Hindi kami close. Huling nagkita kami noong araw na ininsulto niya ako sa labas ng ospital. Pero kailangan ko siya.
Nag-type ako, “Mara, gusto kong marinig mo mismo na nakakapagsalita si Miguel. Puwede ka bang pumunta sa condo sa Sabado? Gusto kong matapos na ito nang malinaw.”
Sumagot siya agad, “Sige. Pupunta ako. Gusto ko ring malaman ang totoo.”
Nag-text din ako kay Liza. “Liza, mag-usap tayo nang tatlo. Sa condo. Sabado. Kailangan nating tapusin ito.”
Noong Sabado, maaga akong gumising. Nilinis ko ang living room. Inilagay ko sa mesa ang tatlong bagay. Ang divorce agreement na may pirma ko. Ang tablet na may mga voice message. At ang maliit na bag na may mga ID ko at mga papeles ko.
Dumating si Liza na tahimik. Nakaupo siya sa gilid ng sofa, hindi makatingin sa akin. Dumating si Mara na may dalang kape, halatang kinakabahan din. Huling dumating si Miguel. Naka-tshirt siya, mukhang hindi nakatulog.
Umupo ako sa harap nila. Hindi ako nagsalita agad. Kumuha ako ng papel at nagsulat ako, “Salamat sa pagpunta ninyo. Gusto ko lang matapos ito nang totoo.”
Tiningnan ko si Miguel. “Miguel, magsalita ka.”
Nag-sign siya, “Ana, ano…”
Pinutol ko siya. Sa paos pero buo kong boses, sinabi ko, “Hindi sign. Magsalita ka. Narinig na kita. Narinig ka na ni Liza. Narinig ka na ng lahat, maliban sa akin na asawa mo. Ngayon, sa harap nila, magsalita ka.”
Tahimik ang buong condo. Naririnig ko ang aircon. Naririnig ko ang paghinga ni Liza.
Sa wakas, nagsalita si Miguel. “Ana…”
Iyon ang unang beses na tinawag niya ang pangalan ko nang may boses. Tatlong taon kong hinintay iyon. Akala ko iiyak ako. Pero hindi. Malamig ang pakiramdam ko. Malinaw.
Sabi niya, “Oo, nakakapagsalita na ako. Walong buwan na.”
Napasinghap si Mara. “Walong buwan? Pero noong nasa ospital ka, umiling ka lang. Akala ko pipi ka pa rin.”
Tumingin si Miguel kay Liza, saka sa akin. “Natakot ako. Nasasanay na ako na inaalagaan ako ni Ana. Kapag nagsalita ako, baka mawala iyon. At kay Liza, madali kasi. Tahimik siya. Hindi siya nagtatanong ng ano kakainin, ano gagawin. Hindi siya makulit.”
Nagsalita si Liza, nanginginig ang boses, “Miguel, sinabi mo sa akin, ako ang mahal mo. Sinabi mo, iiwan mo si Ana kapag gumaling ka na. Bakit hindi mo ginawa?”
Sumagot si Miguel, “Kasi… kailangan ko si Ana. Siya ang nag-aalaga ng bahay. Siya ang nag-aasikaso ng lahat. Ikaw, Liza, ikaw ang gusto kong kausap. Iba kayo.”
Doon lumabas ang totoo. Gusto niya kaming dalawa. Gusto niya ang pag-aalaga ko at ang gaan ng pakikipag-usap kay Liza. Ayaw niya ng responsibilidad. Ayaw niya mamili. Ayaw niya mawalan ng kahit sino.
Tiningnan ko si Liza. Umiiyak siya. Hindi galit, kundi nasaktan din. “Miguel, ginamit mo rin pala ako. Akala ko ako ang pipiliin mo. Akala ko totoo ang mga kanta mo.”
Tumingin si Mara sa akin. Sa unang pagkakataon, nawala ang paghamak sa mga mata niya. “Ana, sorry. Noong araw na iyon sa ospital, ininsulto kita. Akala ko totoo na pipi siya at nagbubulag-bulagan ka. Hindi ko alam na niloloko ka lang pala niya.”
Hindi ako sumigaw. Hindi ako nanumbat. Kumuha ako ng tablet at pinindot ko ang isang voice message. Boses ni Miguel, malambing, “Liza, tulog ka na? Huwag kang matakot, kakantahan kita.”
Pagkatapos, pinatay ko ito. Tiningnan ko si Miguel. “Naririnig mo ba? Ganyan ka kumanta sa kanya. Sa akin, kahit isang ‘Ana’ hindi mo maibigay sa loob ng tatlong taon.”
Namula si Miguel. “Ana, magbabago na ako. Magsasalita na ako araw-araw. Kakausapin kita. Kakantahan din kita. Huwag mo akong iwan.”
Umiling ako. Sa paos na boses, sinabi ko, “Miguel, hindi ito tungkol sa pagkanta. Tungkol ito sa pagpili. Noong nasusunog ang kotse, pinili mo si Liza. Noong may tatlong lalaki sa labas ng pinto, pinili mo ang katahimikan. Noong may pagkakataon kang magsabi ng totoo, pinili mo ang sikreto.”
Kinuha ko ang divorce agreement at inilapag ko sa harap niya. “Pirmahan mo na. Hindi ako nandito para magmakaawa. Nandito ako para tapusin ito nang maayos.”
Nag-sign siya ulit, bumalik sa dating gawi. “Ana, please…”
Sabi ko, “Magsalita ka. Kung kaya mong magsalita kay Liza, kaya mo ring magsalita ngayon.”
Sa wakas, nagsalita siya, “Ayokong pumirma. Mahal kita.”
Sabi ko, “Kung mahal mo ako, pirmahan mo. Hayaan mo akong maging malaya. Iyan ang huling pag-aalaga na puwede mong ibigay sa akin.”
Tahimik siya nang matagal. Tumingin siya kay Liza. Tumingin si Liza sa akin at tumango. “Miguel, pirmahan mo na. Hindi mo na kami puwedeng hawakan pareho.”
Sa wakas, kinuha ni Miguel ang ballpen. Nanginginig ang kamay niya habang pumipirma siya. Nang matapos siya, ibinaba niya ang ballpen at umiyak siya.
Hindi ako natuwa sa pag-iyak niya. Hindi rin ako naawa nang katulad noon. Naramdaman ko lang na gumaan ang dibdib ko. Natapos na ang tatlong taon na paghihintay.
Tiningnan ko sila at sinabi ko, “Gusto kong linawin ang isang bagay. Hindi ako aalis na walang dala. Ang ₱150,000 na ipon ko, sa akin iyon. Galing iyon sa sarili kong trabaho. Inilipat ko na iyon sa sarili kong account. Ang mga ID ko at kopya ng mga papeles ng condo, nasa akin. Hindi ako magnanakaw. Poprotektahan ko lang ang pinaghirapan ko.”
Tumango si Mara. “Tama ka, Ana. Huwag mong hayaang kunin pa nila ang pinaghirapan mo.”
Sabi ni Liza, “Ana, sorry talaga. Hindi ko na siya kukulitin. Hindi ko na rin siya kakausapin. Gusto ko lang din maging maayos ang lahat.”
Tumayo ako. Kinuha ko ang bag ko. Sa loob nandoon ang divorce agreement, ang mga ID ko, at ang cellphone ko. Tiningnan ko ang condo namin sa Quezon City. Doon ako naghintay ng tatlong taon. Doon ako kumain mag-isa. Doon ako nagsabi ng good night mag-isa.
Sabi ko kay Miguel, “Aalis na ako. Hindi ako babalik para mag-alaga. Kapag kailangan mo ng kausap, magsalita ka. Kaya mo na pala.”
Lumabas ako ng condo. Hindi ako lumingon. Narinig ko si Mara na sumunod sa akin sa hallway. “Ana, gusto mo bang samahan kita pababa?”
Umiling ako at ngumiti ako. “Kaya ko na, Mara. Salamat.”
Lumipat ako sa maliit na studio sa Quezon City, hindi kalayuan sa dating condo. Maliit lang, pero sa akin. May maliit na bintana, may maliit na kusina, may maliit na mesa. Ako ang nag-ayos. Ako ang naglinis. Ako ang bumili ng bagong unan.
Sa unang mga araw, tahimik pa rin. Pero ibang tahimik na ito. Hindi ito katahimikan na naghihintay. Ito ay katahimikan na nagpapahinga.
Nagpunta ako sa ospital para sa huling check-up. Sinabi ng doktor, “Ana, gumaling na ang lalamunan mo. Puwede ka nang magsalita nang dahan-dahan. Huwag mo lang pilitin.”
Tumango ako at ngumiti. Sa unang pagkakataon sa loob ng maraming buwan, sinabi ko sa sarili ko nang malakas, “Kaya ko.”
Nagsimula akong kumain nang maayos. Nagsimula akong maglakad tuwing umaga sa paligid ng building. Nagsimula akong makipagkuwentuhan ulit sa mga katrabaho ko. Hindi ako nagmamadali. Hindi ako naghahanap ng bagong asawa. Hindi ako naghahanap ng kapalit ni Miguel.
Natutunan kong magsalita para sa sarili ko. Kapag gusto ko ng kape, sinasabi ko, “Gusto ko ng kape.” Kapag pagod ako, sinasabi ko, “Pagod ako.” Kapag masaya ako, tumatawa ako. Hindi ko na kailangan magsalita para sa dalawang tao.
Isang gabi, tumawag si Liza. Hindi para kay Miguel. Para sa akin. “Ana, gusto ko lang malaman kung ayos ka na. Sorry ulit.”
Sabi ko, “Ayos na ako, Liza. Hindi na ako galit. Gusto ko lang na pareho tayong matuto.”
Nag-text din si Mara minsan. “Ana, ang tapang mo noong Sabado. Proud ako sa iyo.”
Hindi ko inasahan na magiging maayos kami ni Mara. Pero ganoon pala. Kapag nagsabi ka ng totoo, may mga taong makikinig.
Si Miguel, hindi ko na siya kinausap pagkatapos ng Sabadong iyon. Nabalitaan ko lang na umalis din siya sa condo at bumalik sa pamilya niya. Hindi ko na inalam ang detalye. Hindi ko na kailangan. Ang mahalaga, hindi na niya ako kayang patahimikin.
Isang hapon, nakaupo ako sa maliit na balkonahe ng studio ko. Kita ko ang sunset sa Quezon City. Mainit ang hangin, pero magaan ang pakiramdam ko. Naglagay ako ng dalawang baso ng tubig sa mesa. Isa para sa akin. Isa, hindi na para sa kung sino man. Para sa bukas.
Kinuha ko ang journal ko at nagsulat ako, “Ngayon, nagsalita ako para sa sarili ko. Hindi na ako naghihintay.”
At sa unang gabi sa bago kong kuwarto, binuksan ko ang bintana, huminga ako ng malalim, at sa wakas, nagsalita ako para sa sarili ko lang, “Ana, magaling ka, at malaya ka na. Bukas, mas magiging maayos pa.”
Salamat sa pagsama sa amin at pagbabasa ng kuwento hanggang dulo Iwan sa comments ang iyong opinyon, reaksiyon o suhestiyon. Malaking tulong iyon para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi mo mapalampas ang mga bagong kuwento araw-araw
