Bahagi 1
Pagmulat ko, bumalik ako sa taong katatapos lamang ng asawa kong si Adrian Reyes sa kaniyang doctorate degree.
Walong taon ko siyang sinuportahan. Walong taon akong nagtrabaho nang walang pahinga para lamang matupad niya ang pangarap niyang maging propesor.
Ngayon, handa na siyang bumalik sa Quezon City para magturo sa isang unibersidad.
Para mahikayat siyang tanggapin ang posisyon, nangako ang unibersidad na maglalaan din sila ng trabaho para sa kaniyang asawa.
Para sa akin ang trabahong iyon.
Sunod-sunod ang pagbati ng mga dati naming kaklase noong high school.
“Camille, sa wakas! Sulit din lahat ng sakripisyo mo!”
“Grabe, ikaw naman ang makikinabang sa tagumpay ni Adrian!”
Ngunit ako lang ang nakakaalam ng katotohanan.
Ang oportunidad na pinagpaguran ko nang walong taon ay malapit nang mapunta sa ibang babae.
Si Bianca Mendoza.
Anak siya ng propesor na naging adviser ni Adrian, at matagal na silang magkalapit.
“Pasensiya ka na, Camille,” sabi ni Adrian habang umiiwas ng tingin. “Mas bagay talaga kay Bianca ang posisyong iyon. Regular na nagtapos ng kolehiyo si Bianca. Ikaw naman, sa alternative program ka lang nakapag-aral.”
Sa dati kong buhay, halos maubos ang luha ko sa pakikipaglaban para sa trabahong iyon.
Pero ngayon, hindi na.
“Sige,” malamig kong sagot. “Maghiwalay na tayo.”
Biglang hinawakan ni Adrian ang kamay ko.
“Kunwari lang naman ang paghihiwalay natin. Tatlong taon lang, Camille. Kapag naging permanent employee na si Bianca, babalik tayo sa dati.”
Hindi niya alam na sa pagkakataong ito, wala na akong balak bumalik.
Sa una kong buhay, namatay akong mag-isa sa isang maliit na inuupahang kuwarto, matapos akong iwan ng lalaking pinag-alayan ko ng buong kabataan ko.
Sa ikalawang pagkakataong ito, pipiliin kong tapusin ang sarili kong pag-aaral at magsimula muli.
At kung sakaling magkita kami pagkalipas ng anim na taon, isa lang ang gusto kong itanong sa kaniya.
“Adrian, hinihintay mo pa rin ba akong bumalik? Sigurado ka bang hiwalay na kayo ni Bianca?”
Ngunit bago dumating ang araw na iyon, kailangan ko munang putulin ang tanikalang walong taon kong kusang isinuot sa sarili ko.
Nang tuluyan akong matauhan, nasa kusina ako ng aming bahay.
Mausok ang paligid dahil sa mantikang umiinit sa kawali. Hawak ko ang sandok habang naggigisa ng gulay para sa hapunan.
Biglang may dalawang brasong yumakap sa baywang ko mula sa likuran.
“Camille…”
Bumaba ang mukha ni Adrian malapit sa leeg ko.
Malambing ang boses niya. Kung hindi ko alam ang mangyayari, baka muli akong naniwala sa lambing na iyon.
“Puwede bang ibigay na lang natin kay Bianca ang trabahong inalok sa iyo?”
Kasabay ng sinabi niya, tumalsik ang mainit na mantika mula sa kawali.
“Ay!”
Napaatras ako nang tumama ang ilang patak sa likod ng kamay ko.
Namula agad ang balat ko.
Pero hindi man lang napansin ni Adrian.
Mas abala siya sa paghahanap ng mga salitang makapagpapapayag sa akin.
“Camille, praktikal lang tayo. Hindi naman ganoon kataas ang educational background mo. Kung papasok ka sa unibersidad, baka sa dormitoryo ka lang mailagay bilang administrator.”
Huminga siya nang malalim.
“Si Bianca, puwedeng maging lecturer. Sayang naman ang oportunidad kung sa iyo mapupunta.”
Napatitig ako sa kawali.
“Isa pa,” dugtong niya, “mabait naman si Bianca. Handa siyang magbigay sa iyo ng kabayaran.”
Humigpit ang yakap niya sa baywang ko.
“May maliit lang na problema. Para mailipat sa kaniya ang posisyon, kailangan muna nating maghiwalay sa papeles.”
Hindi ako sumagot.
“Mahal, pakinggan mo muna ako. Sa papel lang naman iyon. Kapag naging permanente na ang trabaho niya pagkatapos ng tatlong taon, tayo pa rin ang magsasama.”
Parang may malamig na kamay na humawak sa puso ko.
Eksaktong mga salitang ito ang sinabi niya sa dati kong buhay.
Dahan-dahan kong hinawakan ang tiyan ko.
Biglang bumalik sa alaala ko ang matinding sakit na naramdaman ko bago ako namatay.
Kanser.
Noong mga huling araw ko, halos hindi na ako makatayo sa sobrang sakit.
Wala akong sapat na pera para sa gamutan.
Wala rin akong pamilyang malalapitan.
Kaya sa kabila ng lahat ng nangyari, pinuntahan ko si Adrian upang humingi ng tulong.
Pero hindi man lang niya ako pinatapos magsalita.
“Camille, propesor na ako ngayon!” sigaw niya noon.
“Tingnan mo naman ang sarili mo. Hanggang ngayon, iyan pa rin ang educational background mo!”
“Gusto mo bang habang buhay akong mapahiya dahil sa iyo?”
Nakatayo ako noon sa harap ng opisina niya, nanginginig sa sakit at kahihiyan.
“Adrian, kailangan ko lang—”
“Alam kong walong taon mo akong sinuportahan,” putol niya. “Pero noong naghiwalay tayo, hindi ko naman kinuha ang bahay. Hindi pa ba sapat iyon?”
Tumingin siya sa akin na para bang isa akong estranghero.
“May asawa na ako ngayon. Si Bianca ang babaeng nababagay sa akin.”
“Pakiusap, huwag mo na akong guluhin.”
Pagkatapos, tinawag niya ang security guard.
Inutusan niyang palabasin ako at huwag nang papasukin sa unibersidad.
Hindi ko makalimutan ang malamig na sahig sa labas ng gusali habang pilit akong bumabangon.
Hindi ko rin makalimutan kung paano ako umuwi nang mag-isa.
Ilang panahon matapos iyon, namatay ako sa maliit kong inuupahang kuwarto.
Walang humawak sa kamay ko.
Walang naghintay sa aking gumaling.
Walang kahit isang taong tumawag sa pangalan ko.
Ngayong nabigyan ako ng isa pang pagkakataon, saka ko naunawaan kung gaano ako naging bulag.
Akala ko, kapag minahal ko nang sapat ang isang lalaki, mamahalin din niya ako.
Akala ko, kapag tiniis ko ang lahat ng hirap, magiging masaya rin kami sa huli.
Pero paano ka magiging masaya sa piling ng taong handang itapon ka kapag wala ka nang pakinabang sa kaniya?
“Click!”
Pinatay ko ang kalan.
Mabilis akong lumapit sa lababo at binuksan ang gripo.
Hinayaan kong dumaloy ang malamig na tubig sa napasong kamay ko.
Masakit ang paso.
Pero wala iyon kumpara sa sakit na dinanas ko noon.
“Camille?” tawag ni Adrian. “Naririnig mo ba ako?”
Huminga ako nang malalim bago humarap sa kaniya.
“Sige.”
Napakurap siya.
“Ano?”
“Pumapayag ako.”
Napanganga siya.
“Pumapayag ka… na ibigay kay Bianca ang trabaho?”
Tumango ako.
“At pumapayag din akong maghiwalay tayo.”
Natigilan si Adrian.
Halatang hindi niya inaasahan ang sagot ko.
Sa dati kong buhay, dito nagsimula ang matindi naming pagtatalo.
Umiyak ako.
Nagmakaawa ako.
Ipinaalala ko sa kaniya kung paano ko ginugol ang walong taon sa pagtatrabaho para sa kaniyang pag-aaral.
Ikinuwento ko kung paano ako nagpuyat, nag-overtime at halos hindi na kumain nang maayos para lamang makabayad sa mga gastusin niya.
Pati gamot ng kaniyang ina, ako ang bumibili.
Noon, sa huli ay napapayag ko siyang huwag ibigay ang trabaho.
Pero hindi pala iyon naging tagumpay.
Doon lamang nagsimula ang mas mahaba kong paghihirap.
Nang makapasok kami sa unibersidad, unti-unting kumalat ang balitang hindi ako nagtapos sa isang regular na college program.
Naging paksa ako ng usapan.
Madalas kong marinig ang bulungan ng mga empleyado.
“Siya ba ang asawa ni Professor Reyes?”
“Bakit ganoon lang ang pinag-aralan niya?”
“Ang taas ng narating ng asawa niya, pero siya…”
Unti-unting nagbago ang pakikitungo ni Adrian sa akin.
At sa tuwing nagtatalo kami, laging may isang babaeng handang umalalay sa kaniya.
Si Bianca.
Anak ng vice dean at dating adviser niya.
Hindi naman talaga ang trabahong iyon ang habol ni Bianca.
Si Adrian ang gusto niya.
At sa bawat pag-aaway naming mag-asawa, lalo silang naging malapit.
Hanggang dumating ang araw na tuluyan akong iniwan ni Adrian.
Ngayon, hindi ko na hahayaang maulit iyon.
“Talaga bang pumapayag ka?” tanong niya.
Tinitigan niya ang mukha ko na para bang naghahanap ng luha.
Pero wala siyang nakita.
Kumuha ako ng tissue at pinunasan ang kamay ko.
“Bakit naman hindi?” sagot ko. “May kabayaran naman, hindi ba?”
Nanlaki ang mga mata niya.
“Ano?”
“Kung ako rin lang ang magiging dormitory administrator, mas gusto ko na lang ang pera.”
“Camille!”
Biglang tumaas ang boses niya.
Para bang malaking kasalanan ang sinabi kong gusto ko ng pera.
“Anak ng adviser ko si Bianca! Napakalaki ng naitulong ng tatay niya sa akin. Tungkol naman sa kabayaran—”
“Tama na.”
Naputol ang sasabihin niya.
Diretso akong tumingin sa kaniyang mga mata.
“Adrian, lahat tayo kailangan ng pera.”
“Naalala mo ba noong nakaraang buwan?”
Hindi siya sumagot.
“Dalawang linggo akong halos walang pahinga dahil kailangan nating bumili ng gamot para sa nanay mo.”
Napayuko siya.
“Kung talagang marunong kang tumanaw ng utang na loob, sana naisip mo rin ang mga sakripisyo ko.”
“Hindi iyong ako ang magpapagod, tapos ibang babae ang makikinabang.”
“Pero Camille—”
“Walang pero.”
Lumapit ako nang isang hakbang.
“May usapan tayo noon. Ako ang susuporta sa pag-aaral mo, at kapag nakapagtapos ka, tutulungan mo naman akong magkaroon ng maayos na kinabukasan.”
“Dalawang buwan ka pa lang nagtapos, Adrian.”
“Hanggang ngayon, umaasa ka pa rin sa kinikita ko.”
Nanatili siyang tahimik.
“Ang trabahong iyon ang isa sa mga ipinangako mo sa akin.”
“Ngayong gusto mong ibigay sa iba, dapat lang na may kapalit.”
Kinuha ko ang aking cellphone at binuksan ang calculator.
“Sa tingin ko, nagkakahalaga ng hindi bababa sa tatlong milyong piso ang oportunidad na iyon.”
Napatingin siya sa screen.
“Tatlong milyon?!”
“Oo.”
“Camille, nasisiraan ka na ba?”
“Hindi.”
Ngumiti ako nang bahagya.
“Iyan ang presyo ng walong taon kong sakripisyo.”
“Kung gusto ni Bianca ang posisyon, bayaran niya.”
“At kung ayaw ninyong magbayad, walang problema. Hindi ako pipirma.”
Namuti ang mukha ni Adrian.
“Hindi mo puwedeng gawin iyan!”
“Talaga?”
Tumalikod ako at kinuha ang plato.
“Kung ganoon, subukan nating maghintay. Tingnan natin kung sino ang unang mauubusan ng pasensiya.”
Hindi na siya nakasagot.
Inilipat ko sa plato ang bahagyang nalantang gulay mula sa kawali.
Pagkatapos, nagsalin ako ng mainit na sabaw ng isda sa isang mangkok.
Umupo ako sa hapag-kainan at marahang humigop.
Matagal ko nang hindi nararamdaman ang ganitong katahimikan.
Sa dati kong buhay, laging nakasentro kay Adrian ang bawat desisyon ko.
Kung ano ang gusto niyang kainin, iyon ang niluluto ko.
Kung kailan siya uuwi, iyon ang oras ng paghihintay ko.
Kung may problema siya, problema ko rin.
Pero ngayon, sa unang pagkakataon, ang sarili kong gutom ang inuna ko.
“Hindi ka ba kakain?” tanong ko.
Tumingin si Adrian sa akin na para bang hindi niya ako kilala.
Umangat ang singaw mula sa mga pagkain, bahagyang tinatakpan ang kaniyang mukha.
“Hindi na,” malamig niyang sagot.
“May dinner si Bianca sa isang restaurant para ipagdiwang ang bagong posisyon ko. Maraming professor at mga kasamahan ko sa academic community ang dadalo.”
Huminto siya sandali.
“Hindi ka naman siguro magiging komportable sa ganoong pagtitipon.”
“Ah.”
Hindi man lang ako tumingala.
“Mabuti naman.”
Napakunot ang noo niya.
“Ano?”
“Dalhin mo ang susi mo.”
Nagpatuloy ako sa pagkain.
“At kung malasing ka, huwag kang umasa na susunduin pa kita.”
Natahimik ang buong kusina.
Kitang-kita ko ang pagkalito sa mukha niya.
Siguro inaasahan niyang magagalit ako.
Siguro iniisip niyang pipigilan ko siyang pumunta kay Bianca.
O kaya naman, magmamakaawa akong isama niya ako para ipakita sa lahat na ako pa rin ang asawa niya.
Ganiyan kasi ako noon.
Kahit malakas ang ulan at hatinggabi na, lumalabas ako para sunduin siya kapag lasing.
Kahit inaantok ako, naghihintay ako hanggang makauwi siya.
Kahit pagod na pagod ako, inuuna ko pa rin ang kaniyang kaginhawahan.
Pero namatay na ang Camille na iyon.
“Bakit nakatayo ka pa riyan?” tanong ko habang kumukuha ng isa pang kutsarang sabaw.
“Hindi ba ikaw ang bida sa dinner? Baka mahuli ka.”
Mahigpit niyang dinampot ang mga susi mula sa kabinet malapit sa pinto.
Hindi niya ako sinagot.
Mabilis siyang lumabas.
“BANG!”
Napakalakas ng pagsara niya sa pinto.
Umalingawngaw ang ingay sa buong bahay.
Pero hindi man lang ako nagulat.
Tumingin ako sa mangkok ng mainit na sabaw at muling humigop.
Napangiti ako.
Ang sarap pala ng pagkain kapag wala ka nang kailangang suyuin.
Bahagi 2
Pagkaalis ni Adrian, hindi ako agad tumayo mula sa hapag. Tinapos ko ang sabaw, hinugasan ang mga pinggan at nilagyan ng malinis na benda ang napasong kamay ko. Pagkatapos, binuksan ko ang lumang laptop na ilang taon ko nang halos hindi nagagamit. Sa unang pagkakataon, hindi tungkol sa pag-aaral ni Adrian ang hinanap ko.
Binuksan ko ang website ng dati kong kolehiyo. May mga kursong maaari kong ipagpatuloy habang nagtatrabaho, at may paraan para ma-credit ang ilan sa mga natapos kong subject. Matagal ko nang gustong makakuha ng mas mataas na kwalipikasyon, pero palagi kong ipinagpapaliban iyon dahil sa gastusin namin. Nang makita ko ang mga requirement, tahimik akong kumuha ng papel at nagsimulang magplano.
Kinabukasan, umuwi si Adrian na halatang kulang sa tulog. Una niyang napansin ang mga dokumentong nakalatag sa mesa. “Ano ang mga iyan?” tanong niya habang inilalapag ang bag. “Mga kailangan ko para makabalik sa pag-aaral,” sagot ko, nang hindi inaalis ang tingin sa laptop.
Napakunot ang noo niya. “Hindi ka na bata, Camille. Bakit bigla mong gustong mag-aral ulit?” Napahinto ako sa pagsusulat at dahan-dahang tumingin sa kaniya. “Dahil walong taon na kitang pinag-aral, at ngayon naman, sarili ko ang gusto kong paglaanan ng panahon.”
Bago pa siya makasagot, tumunog ang cellphone niya. Pangalan ni Bianca ang lumitaw sa screen, at agad siyang lumayo upang sagutin iyon. Narinig kong sinabi niyang, “Oo, kinausap ko na siya. Magiging maayos din ang lahat.” Pagkatapos ng tawag, bumalik siya sa mesa na may pilit na ngiti.
“Camille, tungkol sa tatlong milyong piso…” maingat niyang panimula. “Medyo malaki iyon, at hindi naman dapat gawing negosyo ang usaping ito.” Isinara ko ang laptop at sumandal sa upuan. “Kung ganoon, huwag na nating pag-usapan ang paglipat ng trabaho.”
Biglang nagbago ang mukha niya. “Hindi mo naiintindihan kung gaano kahalaga ito sa career ko!” Malamig kong sagot, “Naiintindihan ko. Ang hindi mo maintindihan, may halaga rin ang career at kinabukasan ko.” Sa unang pagkakataon, wala siyang naisagot sa akin.
Nang hapong iyon, tumawag si Bianca sa akin mismo. Magalang ang kaniyang boses, ngunit naroon ang pagmamadali. “Camille, puwede ba tayong magkita? Gusto kong personal na pag-usapan ang compensation.” Pumayag ako at sinabi kong magkita kami sa isang coffee shop malapit sa unibersidad.
Pagdating ko, naroon na si Bianca at may nakahandang kape para sa akin. Ngumiti siya at sinabing, “Alam kong marami kang isinakripisyo para kay Adrian, pero mas malayo ang mararating niya kung maayos ang magiging relasyon namin ng mga tao sa unibersidad.” Tahimik kong inilapag ang bag ko. Pagkatapos, tumingin ako sa kaniya at nagtanong, “Trabaho lang ba talaga ang gusto mong makuha mula sa akin, Bianca?”
Bahagi 3
Nawala ang ngiti ni Bianca, ngunit mabilis niyang inayos ang ekspresyon. “Hindi ko alam ang ibig mong sabihin,” sagot niya habang inaayos ang tasa. “Kung ganoon, mas mabuti,” sabi ko. “Dahil ang ipinag-uusap natin ngayon ay ang trabahong ipinangako sa akin, hindi ang personal mong relasyon kay Adrian.”
Inilapag niya ang kaniyang cellphone at huminga nang malalim. “Hindi ko kayang ibigay agad ang tatlong milyon. Pero alam kong mahalaga sa iyo ang perang iyon.” Sumandal ako sa upuan at mahinahong sumagot, “Hindi ko kailangan ng awa mo, Bianca. Kailangan ko lamang ng patas na kasunduan.”
Makalipas ang ilang araw, nagkasundo kami sa halaga at paraan ng pagbabayad. Inayos namin ang mga dokumentong kailangan para sa paglipat ng oportunidad at sa pormal na pagtatapos ng aming pagsasama ni Adrian. Tiniyak kong malinaw kung aling mga ari-arian at pananagutan ang mananatili sa bawat isa sa amin. Wala akong balak iwan ang anumang bagay na maaari nilang gamitin laban sa akin.
Sa araw na pinirmahan namin ang mga papeles, hindi mapakali si Adrian. Paulit-ulit niyang sinasabi na pansamantala lamang ang aming paghihiwalay. “Tatlong taon lang, Camille,” bulong niya. “Pagkatapos niyon, babalik tayo sa dati.” Tumingin ako sa kaniyang mukha at sinabing, “Huwag mong ipangako ang isang bagay na hindi mo kayang panindigan.”
Nang tuluyang maayos ang aming paghihiwalay, umalis ako sa Quezon City. Lumipat ako sa Cebu City upang magtrabaho at ipagpatuloy ang pag-aaral. Maliit lamang ang una kong inuupahang apartment, ngunit malinis iyon at tahimik. Sa unang gabing natulog ako roon, wala akong hinihintay na umuwi.
Hindi naging madali ang sumunod na mga taon. Sa umaga ay nagtatrabaho ako, at sa gabi naman ay nag-aaral. May mga pagkakataong halos hindi ko na maimulat ang mga mata ko sa pagod. Pero sa tuwing gusto kong sumuko, naaalala ko ang pangarap kong matagal kong isinantabi.
Pagkalipas ng tatlong taon, natapos ko ang aking karagdagang pag-aaral at nakakuha ng mas magandang trabaho. Unti-unti akong nagkaroon ng sapat na ipon at mas maayos na pamumuhay. Minsan ay nagpadala si Adrian ng mensaheng nagtatanong kung kailan ako babalik. Hindi ko iyon sinagot, dahil matagal ko nang piniling huwag ibalik ang aming pagsasama.
Sa ikaapat na taon, nalaman ko mula sa isang dati naming kaklase na ikinasal na sina Adrian at Bianca. Hindi na ako nagulat, kahit may sandaling sumikip ang dibdib ko. Naalala ko ang mga pangakong binitiwan niya habang hawak ang aking kamay. Pagkatapos, isinara ko ang usapan at bumalik sa trabahong nasa harap ko.
Dalawang taon pa ang lumipas bago ko muling nakita si Adrian. Dumalo ako sa isang academic event sa Quezon City bilang kinatawan ng kumpanyang pinagtatrabahuhan ko. Habang palabas ako ng conference hall, may tumawag sa dati kong pangalan. Paglingon ko, nakita ko siyang nakatayo sa dulo ng pasilyo, namumula ang mga mata.
“Camille, anim na taon na kitang hinihintay,” sabi niya habang papalapit. “Hindi ba nagkasundo tayong pansamantala lang ang paghihiwalay natin? Puwede na tayong magsimulang muli.” Tahimik ko siyang tinitigan bago inilapag ang hawak kong folder. “Adrian,” tanong ko, “hiwalay na ba kayo ni Bianca?”
Bahagi 4
Napatigil si Adrian, at unti-unting nawala ang pananabik sa kaniyang mukha. “Camille, kumplikado ang sitwasyon,” mahina niyang sagot. “Nagkaroon kami ng mga problema ni Bianca, at matagal na kaming hindi maayos.” Tumaas ang kilay ko. “Hindi iyon ang tinatanong ko. Hiniwalayan mo na ba siya nang pormal?”
Hindi siya agad sumagot. Sa halip, hinawakan niya ang braso ko na para bang maaari niyang ibalik ang dating pagiging malapit namin. “Mahal pa rin kita, Camille. Hindi ko kailanman nakalimutan ang walong taon natin.” Marahan kong inalis ang kamay niya. “Kung mahal mo ako, bakit mo ako pinalitan?”
Napayuko siya at ilang sandaling hindi nagsalita. “Nagkamali ako,” pag-amin niya. “Akala ko mas magiging maayos ang buhay ko kapag kasama ko si Bianca, lalo na sa trabaho.” Mapait akong ngumiti. “At ngayong hindi naging maayos ang gusto mo, ako naman ang naalala mo.”
“Hindi ganoon kasimple iyon,” sagot niya. “Marami akong pinagdaanan nitong mga nakaraang taon.” Umiling ako. “Lahat tayo may pinagdaanan, Adrian. Ang kaibahan, hindi ko ginamit ang ibang tao para takasan ang sarili kong mga desisyon.”
Napansin kong may lumapit na babaeng pamilyar ang mukha. Si Bianca iyon, at malinaw na narinig niya ang huling bahagi ng aming pag-uusap. “Adrian, kaya pala ayaw mong sumabay sa akin,” sabi niya, nanginginig ang boses. Tumingin siya sa akin at nagtanong, “Camille, gusto mo ba siyang bumalik sa iyo?”
“Hindi,” diretsahan kong sagot. “Anim na taon na akong may sarili kong buhay. Hindi ako pumunta rito para agawin ang asawa mo.” Napatingin ako kay Adrian. “Siya ang lumapit sa akin at nagsabing gusto niya kaming magkabalikan.”
Namula ang mukha ni Bianca habang lumilingon sa asawa. “Sinabi mong aayusin natin ang pagsasama natin,” mahina niyang sabi. Hindi makatingin nang diretso si Adrian. “Bianca, pag-usapan natin ito sa bahay.” Ngunit umiling siya at sinabing, “Hindi mo puwedeng patuloy na sabihin sa bawat isa sa amin ang gusto naming marinig.”
Hindi na ako nakisali sa kanilang pagtatalo. Kinuha ko ang aking folder at inayos ang strap ng bag ko. “Adrian, hindi mo na kailangang maghintay,” sabi ko. “Hindi tayo magkakabalikan, ngayon man o sa hinaharap.” Pagkatapos, tumalikod ako at naglakad palayo.
“Camille!” sigaw niya mula sa likuran. Huminto ako, ngunit hindi na lumingon. “Patawarin mo ako,” sabi niya, halos pabulong. Sumagot ako nang mahinahon, “Matagal na kitang binitawan. Sana matutunan mo ring panagutan ang sarili mong mga pinili.”
Pagbalik ko sa Cebu City, ipinagpatuloy ko ang buhay na ako mismo ang bumuo. May trabaho akong ipinagmamalaki, mga kaibigang gumagalang sa akin, at tahanang hindi ko kailangang ipaglaban kaninuman. Hindi ko na kailangang patunayan ang halaga ko sa isang lalaking minsang ikinahiya ang aking pinag-aralan. Sa wakas, ang walong taon kong sakripisyo ay hindi na isang sugat na bumabalik sa bawat alaala, kundi isang aral na nagturo sa akin kung paano piliin ang sarili kong kinabukasan.
Maraming salamat sa pagsama at pagbabasa ng kuwento hanggang sa dulo 🙏 Ibahagi sa comments ang inyong opinyon, reaksyon, o mungkahi. Malaking tulong ito para mapaganda pa namin ang mga susunod na kuwento. Huwag kalimutang i-follow ang page para hindi ma-miss ang mga bagong kuwento araw-araw 📖✨
